Gdańsk, Pomorze, Europa: Środowisko, głupcze!

10 grudnia, jak co roku, wręczono Nagrody Nobla. W 2007 roku pokojową Nagrodę Nobla otrzymali były wiceprezydent Stanów Zjednoczonych Ameryki Al Gore i Międzyrządowy Zespół do spraw Zmian Klimatu (IPCC) „za ich wysiłki na rzecz budowy i upowszechniania wiedzy na temat zmian klimatu wynikających z działań człowieka i za stworzenie podstaw dla środków, które są niezbędne do walki z takimi zmianami”. Zmiany klimatu powodują bowiem katastrofalne skutki dla życia milionów ludzi. To nie tylko tzw. globalne ocieplenie – zmiany średnich temperatur rozkładają się bowiem niejednakowo w różnych częściach świata. Można zaobserwować nasilenie się gwałtownych zjawisk i klęsk żywiołowych: powodzi czy huraganów. Orkan Ksawery, który w ostatni weekend boleśnie odczuli mieszkańcy Pomorza, a wcześniej także znacznej części północnej Europy, jest tylko jednym z przykładów takich klęsk.

O tym, że środowisko naturalne jest ważnym czynnikiem wpływającym na jakość życia wiedzieli też autorzy polskiej Konstytucji z 1997 roku.  W artykule 5. zapisano, że „Rzeczpospolita Polska (…) zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju”. Niestety, premier i rząd w obecnej kadencji wydają się o tym nie pamiętać. Symbolem ideologicznej, antyekologicznej linii Platformy Obywatelskiej w tym zakresie są nominacje na stanowisko Ministra Środowiska: najpierw Marcina Korolca, który znalazł się tam wprost z resortu gospodarki, a od końca listopada br. Macieja Grabowskiego, wprost z resortu finansów. Zadania obu panów określał Donald Tusk m.in. jako przyspieszenie wydobycia gazu łupkowego. Stąd brak ich merytorycznych związków z problematyką środowiska. Jednak Marcin Korolec był widocznie nie dość skutecznym ekologożercą. Stąd zastąpiono go specjalistą od podatków, który ma być jeszcze mniej „zielony”, niż jego poprzednik. Może w tej sytuacji wystarczyłoby zmienić nazwę resortu? Na ministerstwo ds. niepotrzebnych?

Decyzja o zmianie ministra w końcowej fazie negocjacji Konferencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu, którą akurat organizowaliśmy w Warszawie, jest zarazem kuriozalna i symboliczna. Pokazuje stosunek władzy do tych spraw. Podobnie „aktywną inaczej” rolę prezentowały też władze w sprawie uwięzionego w Rosji polskiego ekologa z Greenpeace.

Działania resortu środowiska z ostatnich lat kojarzą się z budzącą wiele wątpliwości tzw. ustawą śmieciową, dopuszczającą m.in. stosowany w Gdańsku absurdalny sposób poboru opłat za śmieci od powierzchni, jakby to właśnie ona wpływała na ilość produkowanych odpadów.

Obowiązująca w Polsce Platformy Obywatelskiej, a skompromitowana na świecie, szczególnie w czasie kryzysu, neoliberalna doktryna wzrostu gospodarczego zakłada, że receptą na sukces jest taniość. Dumping socjalny, wyrażający się w pogłębianiu dysproporcji między wzrostem wydajności pracy a brakiem adekwatnego wzrostu wynagrodzeń, wpływa na obniżenie efektywności gospodarki. Śmiesznie niskie są w budżecie państwa wydatki na badania i rozwój. A to właśnie dzięki innowacyjności i kreatywności możemy odnieść sukces na rynku Unii Europejskiej i rynku globalnym. Polacy mają odpowiednie kwalifikacje, żeby taką gospodarkę tworzyć. Do dumpingu socjalnego dochodzi obecnie jeszcze dumping ekologiczny – trujmy, zanieczyszczajmy, to będziemy jeszcze tańsi. To jednak nie jest recepta na rozwój. Parafrazując hasło Billa Clintona z kampanii 1992 roku warto powiedzieć głośno: „środowisko, głupcze!”.

Jarosław Szczukowski