Posterunek Straszyn: TSUE znów zakasuje w polskiej sprawie rękawy

Komisja Europejska nie chce pogodzić się z orzeczeniami polskiego Trybunału Konstytucyjnego. Zgodnie z linią orzeczniczą, uznał (m.in. 14 lipca 2021 roku) on wyższość polskiej konstytucji nad zapisami prawa unijnego. Zdaniem Komisji, narusza to art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej. Komisja bezprawnie podważa również status sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Komisja oficjalnie zdecydowała o skierowaniu sprawy przeciwko Polsce do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej „w związku z naruszeniem prawa UE przez polski Trybunał Konstytucyjny”. Jednak zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego, którą władze Unii uznają za nienaruszalną podstawę swoich decyzji nie wynika wcale z traktatów tylko stała się konsekwencją orzecznictwa TSUE. W rzeczywistości jednak zasada pierwszeństwa prawa unijnego nad prawem krajowym ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy wspólnotowe organy prawodawcze ustanowiły to prawo w ramach kompetencji przyznanych im przez państwa członkowskie oraz z poszanowaniem zasady subsydiarności i proporcjonalności. Ocena zachowania tych ram pozostaje w gestii państw członkowskich, a ich przekroczenie skutkuje nieobowiązywaniem zasady pierwszeństwa danego aktu prawa wspólnotowego nad prawem krajowym. Tak więc mamy do czynienia z kolejną uzurpacją Komisji Europejskiej.

Natomiast jeśli chodzi o status sędziów Trybunału Konstytucyjnego (TK) to Komisja wraca do sprawy tzw. sędziów dublerów. Geneza sporu sięga czerwca 2015 r., kiedy to koalicja rządząca partii PO-PSL przegłosowała nową ustawę o TK, która w art. 137 upoważniała Sejm do obsadzenia 5. stanowisk sędziowskich w TK, z których 3 miały zostać zwolnione jeszcze przed upływem wówczas trwającej VII kadencji Sejmu, a 2 miały zostać zwolnione dopiero po wyborach i już w trakcie VIII kadencji Sejmu. Jednak TK wydał wyrok (K 34/159 ), w którym stwierdził, że art. 137 ustawy o TK, od którego zaczął się cały spór, w zakresie, w jakim dotyczy sędziów Trybunału, których kadencja upływa dnia 6 listopada 2015 r. (a więc miejsc zwolnionych w VII kadencji), jest zgodny z art. 194 ust. 1 Konstytucji RP, a w zakresie, w jakim dotyczy sędziów Trybunału, których kadencja upływa odpowiednio 2 i 8 grudnia 2015 r. (a więc miejsc, które miały dopiero zostać zwolnione w VIII kadencji) jest niezgodny z art. 194 ust. 1 Konstytucji RP. Tyle Trybunał.

Natomiast rządzący w Sejmie stwierdzili, że uchwały październikowe były wadliwie, ponieważ art. 19 ust. 1 ustawy o TK z 2015 r. wymagał składania kandydatur przez 50 posłów oraz Prezydium Sejmu, a kandydatury zostały przedstawione przez samo Prezydium. Poza tym na wadliwość wyboru sędziów październikowych miało również wpływ zgłoszenie kandydatów z naruszeniem art. 30 ust. 3 pkt 1 Regulaminu Sejmu, który przewidywał zgłaszanie kandydatów na nowych sędziów TK w terminie 30 dni przed upływem kadencji ustępującego sędziego TK. Sejm VII kadencji procedował na podstawie art. 137 ustawy o TK, zgodnie z którym zgłoszenie kandydatów następowało w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie ustawy. Niezgodność ustawy z regulaminem naruszyła konstytucyjną zasadę autonomii regulaminowej Sejmu, co podważa legalność całej procedury. Tej argumentacji nie uznała opozycja i od tamtej pory nazywa 3 wskazanych i powołanych przez większość sejmową sędziów do TK „dublerami”. Za sprawę wzięła się obecnie KE i TSUE. W rzeczywistości chodzi jedynie o to, żeby wesprzeć opozycję w kraju i nie dopuścić PiS-u do władzy. A prawo? Necessitas frangit legem, czyli potrzeba łamie prawo.

Andrzej Potocki