Posterunek Straszyn: Sprawa odszkodowań od Niemców aktualna

Powrócił temat reparacji wojennych od Niemiec. Wg Arkadiusza Mularczyka 1 września ma być gotowa I część raportu i poznamy dokładną kwotę, która należy się nam za zniszczenia dokonane przez III Rzeszę na teranie naszego kraju. Ma ja ogłosić prezes Jarosław Kaczyński. Według niego Polska „nie odpuści” reparacji od Niemiec. - Niemcy wypłaciły odszkodowania 70 państwom, a Polsce nic. Być może sprawa reparacji faktycznie byłaby już zamknięta, gdyby Platforma stawiała interes Polski ponad interesem Berlina. Czy jest inaczej? Dlaczego w 2016, 2017, 2018, 2019 i w kolejnych latach za każdym razem politycy PO torpedowali i torpedują pomysł ubiegania się o odszkodowanie za II wojnę światową? Twierdzą podobnie jak Niemcy, że sprawa ta został już uregulowana i dalsze roszczenia tylko pogarszają stosunki pomiędzy dwoma krajami. Nie jest tak.

Chciałbym przypomnieć o ustaleniach opublikowanych na łamach tygodnika w 2014 r., z których wynika, że Polska ma prawo dochodzić roszczeń, gdyż żadne traktaty regulujące tą sprawę między Polską a Niemcami nie zostały zarejestrowane i opublikowane w zbiorze umów międzynarodowych prowadzonym przez Sekretarza Generalnego ONZ. - Odszkodowania dla wielu krajów za II wojnę światową były regulowane traktatami, zatem również zrzeczenie się odszkodowań – zmieniające prawa i obowiązki państw – wymagało aktu prawnego o statusie podobnym do traktatu. Nadawaniu takiego statusu służy rejestracja i oficjalna publikacja w ONZ – nie wystarcza publikacja krajowa ani medialna. Karta Narodów Zjednoczonych wymaga rejestracji i publikacji wszystkich traktatów, a pośrednio również innych dokumentów dotyczących praw i obowiązków państw. Wyklucza z obiegu międzynarodowego niezarejestrowane traktaty, więc także niezarejestrowane dokumenty zbliżone treścią do traktatów – napisał wtedy politolog, dziennikarz, dyplomata i samorządowiec Grzegorz Kostrzewa-Zorbas. Autor artykułu wskazuje jednocześnie, że w archiwum polskiego MSZ brak jest kopii noty z 1953 r. wysłanej do Niemieckiej Republiki Demokratycznej o zrzeczeniu się reparacji. Zwraca również uwagę, że traktat zjednoczeniowy Niemiec z 1990 r. oraz dwustronny polsko-niemiecki traktat graniczny nie reguluje spraw odszkodowań, czy też zrzeczenia się ich przez Polskę, a jedynie sprawy terytoriów państw. Wobec braku takich traktatów oraz śladów ich rejestracji w ONZ możliwe jest zatem rozpoczęcie przez Polskę procesu starania się odszkodowania za realne szkody powstałe w wyniku działań wojennych prowadzonych przez Niemcy. Również wszelkie próby załatwienia problemu reparacji prowadzone przez ministrów spraw zagranicznych III RP okazują się w świetle powyższej analizy nieskuteczne. Jesienią 1989 r. w Sejmie ówczesny minister spraw zagranicznych Krzysztof Skubiszewski, profesor prawa z UAM specjalizujący się właśnie w kwestiach polsko-niemieckich, potwierdził, że "fatalne zrzeczenie się roszczeń z roku 1953" zachowuje moc prawną - powiedział. Co więcej, w październiku 1991 r. (premierem był Jan-Krzysztof Bielecki) doszło do zawarcia polsko-niemieckiego porozumienia, znanego jako układ Żabiński-Kastrup. W zamian za zaoferowaną przez RFN kwotę 500 mln DM rząd polski zobowiązał się, że "nie będzie dochodził dalszych roszczeń obywateli polskich, które mogłyby wynikać w związku z prześladowaniem nazistowskim". To m.in. dlatego przywódcy polityczni Platformy Obywatelskiej tak zacięcie walczą o rezygnacje z odszkodowań. Dwóch szefów MSZ rządów post okrągłostołowych zrobiło co zrobiło i teraz głupio ich zstępnym (działacze PO) dopominać się o zwrot kosztów za szkody poniesione przez Polskę w okresie II Wojny Światowej.

Andrzej Potocki