Longin Mażewski: Budżetowy cud Gdańska?

Miał być deficyt – jest nadwyżka. Prezydent Gdańska chwali się niewykonaniem wydatków zapisanych w uchwale budżetowej.

Samorządy gromadzą dochody i dokonują wydatków na podstawie uchwalonego przez organ stanowiący  budżetu, tj. rocznego planu  finansowego obejmującego dochody i wydatki oraz przychody i rozchody.

Budżet jest najważniejszym planem finansowym każdego samorządu, który ma obowiązek wykonać  organ wykonawczy, w przypadku Gdańska prezydent miasta. Corocznie też prezydent Gdańska składa przed organem stanowiącym sprawozdanie z wykonania budżetu, a rada miasta dokonuje oceny tego sprawozdania i podejmuje decyzję o udzieleniu, bądź nie udzieleniu absolutorium z tego tytułu. Nie udzielenie absolutorium stanowi jednocześnie wszczęcie procedury odwoływania prezydenta miasta.

Ze sprawozdania z wykonania budżetu Gdańska za rok 2013 wynika, że odnotowano nadwyżkę budżetową w wysokości 146.176.087 zł. Na specjalnie zwołanej konferencji prezydent Gdańska i skarbnik miasta ogłosili, że oznacza to wyśmienitą kondycję gdańskich finansów.
Czy słusznie?

Problemy z ustaleniem właściwej wielkości budżetu na 2013 rok
Prezydent miasta i jego finansiści mieli znaczne problemy z ustaleniem właściwej wielkości planowanych dochodów i wydatków na rok 2013.  Uchwalony w dniu 17 grudnia 2012 r. budżet wynosił po stronie dochodów 2.722.218.564 zł, a po stronie wydatków – 2.712.391.316 zł, co oznaczało planowana nadwyżkę budżetową w kwocie 9.827.248 zł.

Zaplanowana nadwyżka budżetowa przestawiana była przez przedstawicieli miasta jako sukces i oznakę dobrej sytuacji finansowej miasta.
Radość ta nie trwała długo, gdyż w lutym dokonano zmiany budżetu, po której zamiast nadwyżki pojawił się niedobór w wysokości 90,5 mln zł. Po dokonywaniu kolejnych nowelizacji planowany niedobór budżetowy ustalony w ostatniej nowelizacji budżetu wyniósł ostatecznie kwotę 76,7 mln zł.
Jednak – wbrew miejskim planom – wykonanie gdańskiego budżetu na 2013 rok zamknęło się nadwyżką w kwocie ponad 146 mln zł.

Ocena jakości i efektywności planowania i wykonywania budżetu w Gdańsku na rok 2013 po blisko 20-letnim okresie prezydentury aktualnego prezydenta miasta - nie może być pozytywna. Jest to symptom utraty kontroli nad miejskimi finansami.

Czy nadwyżka budżetowa w wysokości ponad 146 mln zł to powód do radości?
Wydatki budżetowe finansują bieżące funkcjonowanie i rozwój samorządu, tym samym winny być w pełni zrealizowane.

Powodem do radości mogłyby być ewentualnie dodatkowe dochody z mienia komunalnego, wypracowane dzięki inicjatywom pracowników miejskich, jednak ze sprawozdania z wykonania budżetu wynika w miarę przyzwoite wykonanie planu na poziomie 95% , a dochody ogółem zostały wykonane na poziomie 101,3 % planu, co oznacza ponadplanową kwotę dochodów w wysokości 34,1 mln zł.
Z kolei wydatki bieżące zostały wykonane na wysokim poziomie 98 %.

Źródło sfinansowania kolosalnej nadwyżki stanowią zatem wydatki inwestycyjne. Globalnie wydatki majątkowe zostały wykonane na poziomie 84,1 %. Część tych wydatków określana jako pozostałe wydatki majątkowe, obejmujące zakup sprzętu, urządzeń, została wykonana w 100%. Druga część wydatków majątkowych – zadania inwestycyjne – zostały wykonane na niezwykle niskim poziomie 83,1%, co oznacza kwotę niewykonania planu w wysokości 151.170.692 zł. Jest  to też główne źródło sfinansowania odnotowanej nadwyżki budżetowej.

Okazało się, że władze Gdańska zachwycają się nadwyżką, która powstała z niewykonania zaplanowanych w budżecie miasta zadań inwestycyjnych.
Czy nie wykonanie ważnych dla Gdańska i Gdańszczan inwestycji to na pewno powód do radości? Czy to na pewno oznacza, że finanse miasta są w wyśmienitej kondycji?
Longin Mażewski