Analiza akt śledztw w sprawach o niewykryte zabójstwa, popełnione w latach 1984–2013

Prokuratorzy Prokuratury Apelacyjnej w Gdańsku poddali sumarycznej analizie sprawy o niewykryte zabójstwa, popełnione w okresie od 01 stycznia 1984 roku, do 31 grudnia 2013 roku, na obszarze obecnej gdańskiej apelacji (okręgi bydgoski, gdański, elbląski, słupski, toruński i włocławski). Ustalono, że na terenie działania prokuratur okręgowych w Bydgoszczy, Gdańsku, Elblągu, Słupsku, Toruniu i we Włocławku, zarejestrowano w tym czasie łącznie 204 śledztw w sprawach o zabójstwa, których sprawcy pozostają niewykryci.

Dotyczy to 218 ofiar zabójstw, w tym 70 kobiet, 140 mężczyzn i 8 osób, których płci nie zdołano w przeszłości ustalić.

Postępowania przygotowawcze w tych sprawach zostały wprawdzie prawomocnie umorzone, jednak przewidziana w kodeksie karnym możliwość 30 letniego ścigania sprawców za zbrodnię zabójstwa (okres przedawnienia karalności – art. 101 § 1 pkt. 1 kk), dopuszcza ponowną analizę umorzonych śledztw i procesowo skuteczny powrót do zgromadzonych przed laty dowodów.
Najczęściej są to sprawy niezwykle złożone, trudne i obszerne aktowo.

W toku każdego z tych śledztw przeprowadzano specjalistyczne oględziny miejsc zdarzenia, zabezpieczono liczne ślady kryminalistyczne, uzyskano wielozakresowe opinie biegłych i wykonano wiele przesłuchań świadków. Uzyskane przed laty dowody nie pozwoliły jednak na ustalenie sprawców przestępstw, co zmusiło prokuratorów nadzorujących te postępowania, do wydania postanowień o umorzeniu śledztw.

Upływ czasu w tych sprawach, z jednej strony wpłynął negatywnie na możliwości dowodowe, bowiem zmieniła się topografia miejsc zdarzeń na otwartej przestrzeni, zmieniły się układy drogowo – komunikacyjne, przebudowaniu lub wyburzeniu uległy budynki, a pamięć świadków uległa zatarciu, z drugiej jednak strony postępujący rozwój technologiczny, nowoczesne techniki kryminalistyczne, poszerzające się bazy danych śladów biologicznych (DNA) i śladów daktyloskopijnych (AFIS) oraz nowe narzędzia wspomagające proces wykrywczy, spowodowały, że podjęto decyzję o ponownym przeanalizowaniu materiału dowodowego, w każdym z tych umorzonych śledztw, gdyż w ocenie prokuratorów przyjrzenie się tym sprawom przez ludzi, którzy postępowań tych nie prowadzili, może doprowadzić do nowych, odkrywczych ustaleń.

W związku z powyższym Prokurator Apelacyjny w Gdańsku polecił analitykom kryminalnym zatrudnionym w podległych poszczególnych prokuraturach okręgowych, sukcesywne wykonanie specjalistycznych analiz kryminalnych, w każdej sprawie o niewykryte zabójstwo, poczynając od spraw najstarszych.

Tego rodzaju postępowania odnotowano we wszystkich okręgach prokuratur podległych Prokuraturze Apelacyjnej w Gdańsku:
1. w prokuraturach okręgu gdańskiego zarejestrowano – 105 śledztw, dotyczących niewykrytych zabójstw 114 osób,
2. w prokuraturach okręgu elbląskiego zarejestrowano – 28 śledztw, dotyczących niewykrytych zabójstw 29 osób,
3. w prokuraturach okręgu bydgoskiego zarejestrowano – 20 śledztw, dotyczących niewykrytych zabójstw 18 osób,
4. w prokuraturach okręgu słupskiego zarejestrowano – 19 śledztw, dotyczących niewykrytych zabójstw 21 osób,
5. w prokuraturach okręgu toruńskiego zarejestrowano – 17 śledztw, dotyczących niewykrytych zabójstw 19 osób,
6. w prokuraturach okręgu włocławskiego zarejestrowano – 15 śledztw, dotyczących niewykrytych zabójstw 17 osób.
Każda z tych spraw zostanie zbadana na nowo, od początku do końca. Prokuratorzy, wespół z analitykami wykonają niejako „śledztwo w sprawie śledztwa”, po czym w każdej ze spraw opracują specjalistyczny raport, zawierający wnioski i wskazówki, co do dalszego postępowania i
możliwości wykorzystania zabezpieczonych w toku śledztw dowodów

Inicjatywa Prokuratury Apelacyjnej w Gdańsku jest nowatorska i bezprecedensowa, bowiem analiz kryminalistycznych o tak szerokim zakresie przedsięwzięcia, w skali kraju jeszcze nie realizowano.

Założenie Prokuratury Apelacyjnej w Gdańsku nie pozostaje ani w sprzeczności, ani w konkurencji do działań policyjnego „Archiwum X”, gdyż analitycy prokuratorscy nie będą prowadzić działań operacyjnych, ani dowodowych, a jedynie analizy aktowe i ocenę pominiętych, przeoczonych, a czasem zlekceważonych dowodów.

Najdawniejsze odnotowane niewykryte zabójstwa, to zabójstwo Łucji R., w Wejherowie, w dniu 23.11.1984 r. oraz zabójstwo Władysława G., w Gdańsku, w nocy z 27/28.12.1984 r.
Akta tych śledztw zostaną zbadane w pierwszej kolejności.

Liczymy, że praca doświadczonych prokuratorów szczebla okręgowego, wsparta wiedzą i techniką specjalistycznej analizy kryminalnej, przyczyni się do wyjaśnienia okoliczności analizowanych zbrodni i do wykrycia bezkarnych dotychczas sprawców tych przestępstw.

W wypadku ustalenia osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa zabójstwa i w wypadku przedstawienia tej osobie zarzut u popełnienia przestępstwa zabójstwa, karalność czynu popełnionego przez taką osobę „wydłuża się” o 10 lat, to jest do 40 lat od dnia zabójstwa
(art.102 kodeksu karnego).

Źródło: prok Mariusz Marciniak, rzecznik prasowy Prokuratury Apelacyjnej w Gdańsku.