Gdańsk, Pomorze, Europa: Mentalność Kalego

W ostatnich tygodniach polską i międzynarodową opinię publiczną elektryzowały dramatyczne wydarzenia na Ukrainie. Po powszechnie nieuznanym za legalne referendum z 16 marca br. doszło do formalnego włączenia Krymu do Federacji Rosyjskiej. Oczywiście, Władimir Putin realizuje politykę imperialną, z nostalgią wspominając czasy ZSRR. Oczywiście, on sam nie ma związku ze zgodą na zjednoczenie Niemiec, a powoływanie się na przykład Kosowa i arabskiej wiosny ma charakter instrumentalny. Warto jednak przy tej okazji zastanowić się nad współczesnym rozumieniem prawa narodów do samostanowienia i praktyką w tym zakresie.

Uznanie niepodległości Kosowa przez większość krajów świata stanowiło niebezpieczny precedens zmiany granic w Europie. Polska, zupełnie niepotrzebnie, stała się prymusem, pierwszym państwem słowiańskim, które uznało oderwanie Kosowa od Serbii. Do dziś 5 krajów Unii Europejskiej, tj. Hiszpania, Grecja, Cypr, Rumunia i Słowacja, tego nie zrobiło. W sytuacji Kosowa i Krymu jest kilka istotnych różnic. Po pierwsze, Kosowo jest historycznie serbskie, Krym zaś historycznie tatarski, nie ukraiński, wcielony do Rosji przez carycę Katarzynę II w 1783 roku. Po drugie, Kosowo proklamowało niepodległość, a nie włączenie do Albanii. Po trzecie wreszcie, rusofilne władze Krymu nie mają na sumieniu zbrodni przeciwko ludzkości, czego nie można powiedzieć o kosowskich Albańczykach. W raporcie Dicka Marty’ego dla Rady Europy na temat zbrodni Armii Wyzwolenia Kosowa premier Hashim Thaci został wymieniony w grupie przestępczej, która wywoziła Serbów do Albanii, gdzie usuwano im organy wewnętrzne.

Historia wielu regionów świata i ludzi je zamieszkujących jest skomplikowana. Także współcześnie próżno szukać na przykład międzynarodowego poparcia dla samostanowienia Kurdów, bo godziłoby to w interesy Turcji, członka NATO i strategicznego partnera USA na Bliskim Wschodzie. Zatem przy świadomości globalnej gry interesów wokół spraw ukraińskich, nie należy podsycać antyrosyjskich emocji. Zwłaszcza, że dzięki umowie o małym ruchu granicznym z Obwodem Kaliningradzkim i rosyjskim klientom funkcjonuje i rozwija się wiele galerii i centrów handlowych w Gdańsku i na Pomorzu.

Jarosław Szczukowski