Europeana 1989 – My stworzyliśmy historię

Co łączy pluszowego misia, Poloneza oraz paszport Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej? Wszystkie te przedmioty to prywatne pamiątki Polaków z okresu transformacji ustrojowej, które dzięki projektowi Europeana 1989 znajdą się w ogólnodostępnym cyfrowym archiwum www.europeana1989.eu. W ramach projektu w Polsce i w krajach Europy Środkowo-Wschodniej organizowane są otwarte zbiórki, podczas których osobiste przedmioty i wspomnienia są digitalizowane, czyli zamieniane na postać cyfrową. Pierwsze zbiórki w Polsce odbyły się w Warszawie i w Poznaniu, a już 21 i 22 czerwca inicjatywa zawita także do Gdańska.

Europeana 1989 to projekt uruchomiony przez europejską bibliotekę, muzeum i archiwum cyfrowe Europeana, którego celem jest udokumentowanie przemian, które miały miejsce w Polsce i krajach Europy Środkowo-Wschodniej. W ramach tego projektu wszyscy, którzy byli świadkami upadku żelaznej kurtyny i Ci, w których domach ocalały pamiątki z tego ważnego dla rozwoju Polski i Europy czasu, są zachęcani do udziału w zbiórkach organizowanych przez Europeanę i Narodowy Instytut Audiowizualny. Podczas zbiórek można zdigitalizować przedmioty, zdjęcia, filmy oraz nagrania dźwiękowe. Wszystkie pamiątki są zwracane właścicielom, a ich elektroniczne wersje trafiają na stronę cyfrowego archiwum wspomnień związanych z okresem transformacji: www.europeana1989.eu. Najcenniejsze dla organizatorów pamiątki to te, z którymi wiążą się osobiste historie, np. opowieść o żółtej sukience zrobionej na drutach latem 1989 roku lub o pluszowym misiu, który był prezentem z okazji narodzin dziecka w latach 80.

- Historia to nie tylko eksponaty w muzeum czy dzieje zapisane w książkach, to także niesamowite historie zwykłych ludzi. Zwykli ludzie tworzą niezwykłą historię. Powinniśmy być z tego dumni i dzielić się tymi historiami z całym światem – powiedziała Jill Cousins​​, dyrektor zarządzająca Europeany.

Gdańska odsłona projektu
Już 21 i 22 czerwca Europeana 1989 zawita do Gdańska. Zbiórka pamiątek odbędzie się w ramach wystawy „Drogi do Wolności” w Europejskim Centrum Solidarności, ul. Wały Piastowskie 24. W godzinach 10.00 – 20.00 wolontariusze Europeana 1989 będą pomagać w digitalizacji wszystkich przyniesionych pamiątek. Każdy kto przyniesie ze sobą pamiątkę będzie mógł bezpłatnie, wraz z osobą towarzyszącą, zwiedzić wystawę „Drogi do Wolności”.

Wszyscy ci, którzy nie mogą pojawić się na zbiórce, mogą w prosty sposób przyczynić się do wzbogacenia archiwum online. Wystarczy zarejestrować się na stronie www.europeana1989.eu i przesłać cyfrowe wersje nagrań lub fotografii przedmiotów i wydarzeń związanych z końcem lat 80. wraz z opisującymi je historiami.

Rekordowe pamiątki
Inauguracyjna zbiórka w ramach projektu Europeana 1989, podczas której powstały cyfrowe wersje kilkuset różnorodnych przedmiotów, odbyła się 8 i 9 czerwca br. w Warszawie. Wśród przyniesionych pamiątek znalazły się m.in. zdjęcia, podziemne ulotki, kartki żywnościowe, ubrania, zabawki oraz największy zdigitalizowany do tej pory obiekt: samochód marki Polonez, wyprodukowany w Polsce w latach 80.

Wydarzenie rozpoczęła debata na temat znaczenia utrwalania wspomnień i zbiórek pamiątek z czasów transformacji, w której udział wzięli ambasadorzy Europeana 1989 z poszczególnych państw objętych projektem: Sarmīte Ēlerte z Łotwy, Tunne Kelam z Estonii, Petr Janyška z Czech, Wolfgang Templin z Niemiec oraz László Rajk z Węgier. Polskę reprezentowali: pierwszy niekomunistyczny Premier RP Tadeusz Mazowiecki
oraz fotograf Chris Niedenthal, który uwieczniał na swoich zdjęciach drogę do demokratyzacji Polski.

- Rozpoczęty przez  „Solidarność” wolnościowy ruch ludzi w wielu krajach Europy Środkowej i Wschodniej w 1989 i 1990 roku utorował drogę do zjednoczenia Europy. Europeana 1989 ma na celu zbieranie osobistych doświadczeń ludzi biorących udział w tamtych wydarzeniach i przekazanie o nich wiedzy młodszym pokoleniom, tak aby jeszcze bardziej jednoczyć Europejczyków – powiedział podczas debaty Premier Tadeusz Mazowiecki, jeden z ambasadorów projektu Europeana 1989 w Polsce.

Pierwszymi przedmiotami zdigitalizowanymi w Warszawie były osobiste pamiątki ambasadorów projektu. Tadeusz Mazowiecki przyniósł list od Jerzego i Anny Turowiczów, który otrzymał w czasie wyboru na Premiera RP, z kolei Sarmīte Ēlerte zdigitalizowała radioodbiornik, przy którym wyczekiwała wiadomości z Zachodu w latach 80.

Kolejne odsłony projektu
Od sierpnia projekt Europeana 1989 będzie realizowany również w krajach nadbałtyckich, a następnie w Czechach, Niemczech oraz na Węgrzech.

fot. Zdjęcia pamiątek zdigitalizowanych podczas inauguracji projektu w Warszawie Europeana 1989