Widziane z Sopotu: Wojna światów

Czy warto odtwarzać budynki, które zmiotła z powierzchni ziemi wojna? Dyskusje na ten temat są do dziś gorące mimo, że od czasu wojny minęły już dziesiątki lat. Do Gdańska problem odbudowy zabytków powrócił znowu za przyczyną słynnego budynku Dworu Gdańskiego (dawniej "Danziger Hof"), który zapisał się w historii ze względu na spotkania Gdańskiej Polonii czy wydarzenia kulturalne w języku polskim. Był również pierwszą siedzibą Delegata Rządu Rzeczpospolitej Polskiej w Wolnym Mieście Gdańsku. Tu zatrzymywali się wybitni Polacy tacy, jak Ignacy Paderewski czy Wojciech Kossak.

W miejscu Dworu Gdańskiego powstał po wojnie modernistyczny budynek, w którym początkowo mieścił się salon meblowy, a następnie biuro linii lotniczych LOT. Był to nowoczesny pawilon, który z czasem uległ architektonicznej degradacji. Lekka, przeszklona konstrukcja zmieniła się w dziwoląga z przyciemnianymi szybami i złotym zwieńczeniem. Wielu osobom prawdopodobnie kojarzy się z czasami komunizmu, kiedy czekało się tam w kolejce na wymarzony bilet zagranicę. Właśnie zbierane są podpisy pod petycją aby wyburzyć budynek LOT i zbudować w tym miejscu wierną kopię "Danziger Hof". Wojewódzki Konserwator Zabytków zablokował chwilowo plany wyburzenia pawilonu LOTu stwierdzając, że ma on charakter zabytkowy. Nie powstrzyma to jednak dyskusji i pomysłów dotyczących planów zabudowy centrum Gdańska.

Sprawę komplikuje fakt, że pojawił się inwestor, który co prawda pragnie zburzyć budynek LOTu, podobnie jak zwolennicy odbudowy Dworu Gdańskiego, i chce postawić w tym miejscu hotel, który będzie nawiązywał wielkością bryły do przedwojennego budynku. Jednak będzie nowoczesną konstrukcją ze szkła i betonu. Pojawia się pytanie co robić w tym i podobnych przypadkach, których w skali całego kraju są setki. Burzyć, nie burzyć i co budować?

Wkrótce w Sopocie będziemy mieli prawdopodobnie podobny spór o tak zwany budynek Algi przy ulicy Bohaterów Monte Cassino. Alga, zbudowana po wojnie, mająca nawiązywać swoja formą do sylwetki płynącego statku, stanęła w miejscu dawnego hotelu "Werminghoff". Już w tej chwili zabierają głos zwolennicy zburzenia Algi i odbudowy hotelu w formie przedwojennej. Są jednak także zwolennicy powstania w tym miejscu nowoczesnej bryły centrum konferencyjnego czy hotelu.

Spór o odbudowę "Danziger Hof" i inne tego typu przypadki to swoista wojna światów. Świata przeszłości, tradycji i quasi-nostalgicznych wspomnień ze światem fascynatów architektury modernistycznej, która choć przypomina niechlubne czasy komunizmu, posiada niezaprzeczalne walory estetyczne. Do tego dochodzi walcząca o każdą wolną działkę w mieście deweloperka, która nie pogardzi działką po "Danziger Hof" i każdą inną, byle w centrum miasta.

Decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków była jak oliwa wylana na wzburzone wody. Ważne, żeby decyzja o zburzeniu budynku LOTu nie została podjęta pochopnie, podobnie jak plany nowej zabudowy. Gdyby obok Złotej Bramy miał powstać nowy budynek to ważne, aby nie był on tandetą deweloperską w stylu Nowego Domu Zdrojowego w Sopocie tylko, żeby była to architektura na najwyższym poziomie. W sprawie wizji naszej wspólnej przestrzeni miejskiej warto posłuchać opinii nas, mieszkańców bo to my przez dziesiątki lat żyjemy i będziemy żyć w mieście, które także poprzez architekturę kształtuje naszą tożsamość bądź wchodzi z nią w konflikt. Nie jest bez znaczenia czy spoglądamy na XIX wieczną kopię jakiegoś budynku, modernistyczny pawilon czy nowy budynek. To ma głęboki wpływ na nasze postrzeganie świata, dążenia i poglądy.

Małgorzata Tarasiewicz