Rodzina Ulmów w Muzeum II Wojny Światowej

Na wystawie stałej w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku upamiętniono rodzinę Ulmów z Podkarpacia, która zapłaciła najwyższą cenę za ratowanie obywateli polskich wyznania mojżeszowego.

Dyrektor placówki Karol Nawrocki uważa, że „rodzina Ulmów i polscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata są doskonałym uzupełnieniem muzeum”.
- Uznaliśmy, że w największej muzealnej inwestycji w polskiej historii nie może zabraknąć rodziny Ulmów, brutalnie zamordowanej przez Niemców za pomoc Żydom - napisał Karol Nawrocki, dodając że muzeum „zmienia ekspozycję niezależnie od kontekstu politycznego, a w związku z uzupełnieniami, które są po prostu niezbędne”.

Nawrocki dodał, że na ekspozycji dotychczas „nie było rodziny Ulmów ani żadnej z rodzin czy Polaków, którzy stracili życie za pomoc Żydom”.

Przypomnijmy, że gospodarujące w Markowej na Podkarpaciu małżeństwo Józefa i Wiktorii Ulmów miało sześcioro dzieci. Po Bożym Narodzeniu 1942 r., mimo biedy i zagrożenia życia, dali schronienie ośmiorgu Żydom: Saulowi Goldmanowi i jego czterem synom o nieznanych imionach (nazywano ich Szallami), dwóm córkom oraz wnuczce Chaima Goldmana z Markowej – Lei (Layce) Didner z córką o nieznanym imieniu i Gołdzie Grünfeld.
Najprawdopodobniej Włodzimierz Leś, granatowy policjant z Łańcuta złożył meldunek Niemcom.

Rankiem 24 marca 1944 r. przed dom Ulmów przyjechało pięciu niemieckich żandarmów i kilku policjantów. Dowodził por. Eilert Dieken. Zamordowali Żydów.  Później  Józefa i Wiktorię w siódmym miesiącu ciąży. Dowodzący akcją oprawca rozkazał zamordować też ich dzieci.

W 1995 r. Wiktoria i Józef Ulmowie zostali uhonorowani pośmiertnie tytułem „Sprawiedliwych wśród Narodów Świata” izraelskiego Instytutu Pamięci Yad Vashem. W 2003 r. w diecezji przemyskiej rozpoczął się ich proces beatyfikacyjny.

ASG
Fot. Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej