Laboratorium Wysiłku Fizycznego i Genetyki w Sporcie

Otwarcia Laboratorium Wysiłku Fizycznego i Genetyki w Sporcie dokonano na gdańskiej AWFiS Gdańsk. Całkowicie przebudowaną i odnowioną salę, dzięki funduszom z projektu unijnego, wyposażono w nowoczesny sprzęt pomiarowy. Zakupiona aparatura spełnia najwyższe światowe standardy i umożliwia prowadzenie szeroko zakrojonych badań w dziedzinie kultury fizycznej.



Symbolicznego przecięcia wstęgi dokonał arcybiskup Tadeusz Gocłowski, w asyście rektora uczelni prof. Waldemara Moski oraz posła ziemi gdańskiej Leszka Blanika, olimpijskiego gimnastyka. Rektor Waldemar Moska wyraził przekonanie, że dzięki tej inwestycji poziom badań i liczba publikacji na gdańskiej uczelni sportowej znacząco wzrośnie oraz że umożliwi to nawiązywanie nowych kontaktów na międzynarodowej scenie badawczej.

Jak informuje Robert Urbański z Zakładu Biomechaniki i Inżynierii Sportowej AWFiS, obecnie laboratorium, to obiekt dwupoziomowy. Na dolnym poziomie znajduje się m.in. urządzenie służące do oceny i treningu nerwowo-mięśniowego w warunkach pracy izometrycznej, izotonicznej (koncentrycznej i ekscentrycznej), izokinetycznej (ekscentrycznej i koncentrycznej), reaktywnej ekscentrycznej i ruchu biernego z możliwością pełnej archiwizacji i eksportu danych do analizy statystycznej. System składa się z regulowanego elektrycznie obrotowego fotela, dynamometru elektrycznego regulowanego w trzech płaszczyznach, stacji roboczej oraz szeregu akcesoriów do oceny i treningu stawów.

W największej kabinie znajdują się dwa ergospirometry  stacjonarny oraz mobilny. Analizatory gazów wydechowych służą do badań wysiłkowych, zwłaszcza w dyscyplinach wytrzymałościowych, takich jak: bieganie, kolarstwo, wioślarstwo, triathlon. Urządzenie dokonuje za pomocą precyzyjnych analizatorów O2 i CO2 analizy każdego oddechu, dzięki czemu możliwe są dokładna ocena czynnościowa układu sercowo-naczyniowego i płucnego oraz wiarygodne i powtarzalne wyniki pomiarów w szerokim zakresie wentylacji. Podstawowe parametry ustalane podczas takiego badania to: maksymalny pułap tlenowy, szczytowe pochłanianie tlenu, wysiłkowa odpowiedź wentylacyjna, wskaźnik wymiany oddechowej podczas wysiłku, parametr użyteczny w ocenie stopnia wykorzystania przemian beztlenowych podczas wysiłku oraz wyznaczenie pułapu tlenowego.

Zawodnicy do badań wydolnościowych mają do dyspozycji bieżnię z regulacją prędkości w zakresie 0-40 km/h i nachylenia od zera do 25 proc. Na bieżni możliwy jest bieg oraz jazda na rowerze czy wózku inwalidzkim. Ponadto w laboratorium znajdują się ergometry – rowerowy, wioślarski, kajakowy.

Do diagnostyki i analizy postawy ciała oraz kształtu i zakresu ruchomości kręgosłupa służą urządzenia dzięki którym możliwa jest również precyzyjna ocena ruchu i funkcji stawów skroniowo-żuchwowych. Do obiektywnej oceny i treningu, z informacją zwrotną, chodu oraz postawy służy bieżnia z zintegrowaną matrycą czujników tworzących pod pasem transmisyjnym bieżni powierzchnię pomiarową o wymiarach ok. 150 x 50 cm.
 Laboratorium zostało wyposażone również w nowoczesny, specjalistyczny (medyczny) analizator składu ciała – InBody720. Jest to jedyne urządzenie do pomiaru składu ciała, które przedstawia wartości impedancji 5 części ciała i wykorzystuje 6 różnych częstotliwości (1 kHz, 5 kHz, 50 kHz, 250 kHz, 500 kHz, 1000 kHz). Arkusz wyników InBody720 umożliwia odczyt badania i klasyfikację według skali norm indywidualnie dla każdego badanego.

Goszczące na uczelni osoby dowiedziały się, że InBody720 bada i analizuje m.in.: wodę wewnątrzkomórkową, wodę pozakomórkową, proteiny, minerały kostne i bezkostne, tkankę tłuszczową, masę mięśni szkieletowych, masę mięśni, beztłuszczową masę ciała, BMI (wskaźnik masy ciała), procentową zawartość tłuszczu, wskaźnik talia-biodro (WHR), segmentalną masę mięśni, segmentalny procent mięśni, obrzęk, częściowy obrzęk, wewnętrzny (trzewny) obszar tkanki tłuszczowej, diagnozę odżywiania (proteiny, minerały, tłuszcze). docelową wagę, kontrolę wagi, kontrolę tłuszczu, kontrolę mięśni, wynik sprawności fizycznej.

Laboratorium wyposażone jest w zestaw narzędzi do pomiarów antropologicznych – profesjonalne goniometry i inklinometr mechaniczny. Narzędzia te służą do pomiaru krzywizn ciała i zakresu ruchu w stawach. 

Na wyposażeniu laboratorium są również urządzenia do monitoringu zawodników w grach zespołowych. Unikalnym sprzętem, bo jedynym takim w Polsce, jest system pozycjonowania zawodników australijskiej firmy Catapult, światowego lidera w tego typu analityce sportowej. Z tego systemu korzysta ponad 300 klientów na całym świecie – instytucji naukowych, sportowych federacji narodowych czy klubów,  m.in. New York Knicks, Dallas Cowboys, AC Milan. System składa się z oprogramowania, anteny zbierającej dane z 16 urządzeń MinimaxX S4 – lekkich (67 g) odbiorników wyposażonych w 10 Hz GPS (do analizy prędkości, odległości, położenia), 100 Hz akcelerometry (do pomiaru m.in. przyspieszenia, czasu reakcji), 3D magnetometry (do analizy kierunku ruchu), 3D 100 Hz żyroskopy (do analizy z dokładnością 1200 stopni na sekundę  m.in. szybkości obrotu, zwodów); możliwy jest również odczyt tętna z nadajników firmy Polar.

Do rejestracji wysiłków startowych i obciążeń treningowych w grach zespołowych służą 3 zestawy Polar Team System, składające się z nadajników dla 10 zawodników, interfejsu – ładowarki do przekazu danych do komputera i zasilacza. Nadajniki posiadają pamięć 11 godzin. Pamięć z nadajników przesyłana jest do programu komputerowego do analizy. W programie istnieje możliwość równoczesnej analizy zapisu tętna wszystkich zawodników biorących udział w treningu lub zawodach i tym samym porównywania reakcji każdego z nich na obciążenia organizmu wysiłkiem fizycznym. System ten nie wymaga używania odbiorników na ręce zawodnika i likwiduje zakłócenia zewnętrzne wywołane np. polem magnetycznym.
Do kontroli obciążenia w sportach indywidualnych służy 30 zestawów monitorów serca Polar 400cx.

Do rejestracji ruchu człowieka służy bezprzewodowy inercyjny system amerykańskiej firmy NORAXON Myomotion, który wykorzystuje metody stosowane wcześniej do nawigacji atomowych łodzi podwodnych w zanurzeniu. Jest to (według danych producenta) pierwszy w Europie i trzeci na świecie sprzedany system tej firmy.

Standardem w sportowych badaniach biomechanicznych jest stosowanie analizy video i platform siły. Uczelniane laboratorium posiada system SIMI, który jest światowym liderem w tej dziedzinie. System wykorzystuje do nagrywania 6 kamer o wysokiej częstotliwości (200-500 kl./sek.), oprogramowanie automatycznie śledzi aktywne markery umieszczone na ciele, co pozwala uzyskać współrzędne 3D.

Uczelnia posiada też urządzenia służące do badania sił reakcji podłoża. Pozwala ono na dokonanie oceny rozkładu sił nacisku na płaszczyźnie podparcia (nacisku stóp na podłoże), zarówno statycznych, jak i dynamicznych rozkładów obciążeń. Ustalenia parametrów statyki ciała w pozycji stojącej (zachowanie się  środka ciężkości ciała) oraz dynamicznych podczas chodu, biegu, skoków, rejestrując jednocześnie składową pionową i poziomą w czasie fazy podparcia (siły reakcji podłoża).

Do badań psychologicznych i psychomotorycznych, laboratorium zakupiło wiedeński system testów. Jest to nowoczesny i zaawansowany system komputerowych testów, które pomagają w diagnozowaniu w obszarach, takich jak: psychologia sportu, psychomotoryka, diagnoza zdolności, psychologia pracy i organizacji, poradnictwo edukacyjne i zawodowe, psychologia zdrowia, psychologia wychowawcza, psychologia medyczna i farmakologiczna, psychologia kliniczna, neuropsychologia.

System PELETON plus służy do prowadzenia wielostanowiskowej rehabilitacji kardiologicznej lub rehabilitacji ruchowej. System gwarantuje każdemu pacjentowi wchodzącemu w skład grupy treningowej indywidualny tok ćwiczeń, nadzór medyczny w trakcie przeprowadzania treningu, tworzenie dokumentacji treningu rehabilitacyjnego i dołączanie jej do indywidualnej bazy danych pacjenta.

Wła-49
Zdjęcia: Beata Zarach