Nagrody Naukowe Miasta Gdańska im. Jana Heweliusza za 2013 rok

Uroczystość wręczenia Nagrody Naukowej Miasta Gdańska im. Jana Heweliusza za 2013 rok odbyła się 28 stycznia w Ratuszu Głównego Miasta Gdańska. W dzień 403-rocznicy urodzin słynnego gdańskiego astronoma Jana Heweliusza.

Nagrody te wręczone zostały już po raz 26. Są one wyrazem uznania Miasta Gdańska dla wybitnych osiągnięć naszych znakomitych trójmiejskich uczonych. Nagrody wręczył prezydent Miasta Gdańska Paweł Adamowicz.

Laureatami tej edycji Nagrody zostali: spośród czterech nominowanych osób, w kategorii nauk przyrodniczych i ścisłych - prof. dr hab. inż. Jerzy Mizeraczyk za pionierskie w skali światowej osiągnięcia w badaniach teoretycznych i doświadczalnych zjawiska elektrohydrodynamicznego w elektrofiltrach, reaktorach plazmy nietermicznej oraz pompach i aktuatorach elektrohydrodynamicznych.

Prof. Jerzy Mizeraczyk jest kierownikiem Ośrodka Techniki Plazmowej i Laserowej oraz Kierownikiem Zakładu Zastosowań Techniki Plazmowej i Laserowej w Instytucie Maszyn Przepływowych im. Roberta Szewalskiego Polskiej Akademii Nauk w Gdańsku.

Laureat w swoim wystąpieniu opowiedział o światowych i polskich osiągnięciach z zakresu fizyki plazmowej. Dziedziny nauki, która z powodzeniem wykorzystywana jest w ochronie środowiska naturalnego. To dzięki zastosowaniu plazmy w elektrofiltrach kominowych wychwytuje się mini pyły poniżej pięciu mikrometrów. Te pyły są bardzo niebezpieczne ponieważ zawierają ciężkie pierwiastki, które są szkodliwe dla życia ludzi i zwierząt. Jednak nie we wszystkich państwach europejskich, przez co rocznie – jak się szacuje – w Europie umiera przedwcześnie z powodu zanieczyszczeń powietrza 360 tys. ludzi.  Naukowcy wierzą w to, że można ulepszyć obecnie działające elektrofiltry i uratować wiele istnień ludzkich.  W Polsce trzeba zainwestować 50 mln zł aby uporać się z tym problemem.

Prof. dr hab. inż. Jerzy Mizeraczyk przyznaną nagrodę im. Heweliusza ze wzruszeniem zadedykował swojej małżonce i córce, które uczestniczyły w uroczystości.

W kategorii nauk humanistycznych i społecznych spośród dwóch nominowanych osób Nagrodę otrzymał prof. dr hab. Stefan Chwin za wybitne osiągnięcia w dziedzinie literaturoznawstwa oraz badań nad polską i europejską kulturą XIX i XX wieku. Stefan Chwin jest powieściopisarzem, krytykiem literackim, eseistą, historykiem literatury i grafikiem związany z Gdańskiem. Jako naukowiec zajmuje się romantyzmem i romantycznymi inspiracjami w literaturze nowoczesnej (m. in. u Witolda Gombrowicza). Wykłada na Uniwersytecie Gdańskim na wydziale Filologii Polskiej – Katedra Historii Literatury.

W swoim eseju na temat nauk humanistycznych i społecznych nawiązał do niefortunnej wypowiedzi byłej premier Wielkiej Brytanii w latach 1979 – 1990 Małgorzaty Thatcher , która uznawała, że uniwersytety są wyłącznie do kształcenia bankierów i ludzi biznesu. Według laureata nie można rozwoju ludzkiego i jego myśli ograniczać li tylko do tego. Trzeba rozwijać nauki humanistyczne i społeczne oraz udostępniać je jak najszerszym rzeszom społeczeństw. A to dlatego, ponieważ humanistyka łagodzi ludzkie obyczaje, i to jest najważniejsza rzecz na ziemi.

Uroczystość uświetnił występ żeńskiego kwartetu smyczkowego, którego wykonane utwory i ubiór znakomicie nawiązywały do muzyki okresu baroku i wnętrz zabytkowego ratusza.

Do tej pory Nagrodę Naukową Miasta Gdańska im. Jana Heweliusza otrzymało 39 naukowców.

Nagroda im. Jana Heweliusza ustanowiona została w 1987 roku, natomiast pierwszych laureatów wyłoniono w roku 1988. Przez kilkanaście lat nagroda przyznawana była jedynie w dziedzinie nauk ścisłych, ale w 2001 r. po raz pierwszy przyznano ją także w dziedzinie nauk humanistycznych. Zgodnie z regulaminem Nagrody o wyborze laureata decyduje Kapituła Nagrody Naukowej, na której czele stoją prezes Gdańskiego Oddziału Polskiej Akademii Nauk i prezes Gdańskiego Towarzystwa Naukowego. W skład Kapituły Nagrody wchodzą także rektorzy państwowych wyższych uczelni Gdańska, przedstawiciel Prezydenta Miasta Gdańska, dotychczasowi laureaci Nagrody oraz przedstawiciel niepublicznych uczelni wyższych. Nagrodę przyznaje Prezydent Miasta na wniosek Kapituły Nagrody.

Podczas uroczystości minuta ciszy uczczono pamięć niedawno zmarłego ubiegłorocznego laureata tej nagrody prof. dr. Hab. Brunona Synaka, piewcę Kaszub i kaszubszczyzny.

Wła-49
Fot. Włodzimierz Amerski