"Ściśle Jawne" w Telewizji Republika » W niedzielę o 20:00 nowy program "Ściśle Jawne" w Telewizji Republika.Prowadzący Piotr Nisztor przed... Klub gdańskiego "kokosa" - liderzy w klubie "400" » Ponad 270 tys. zł netto zarobiła w ub. roku prezydent Gdańska Aleksandra Dulkiewicz. Raptem 120 tys.... "Nie dla slalomu tramwajowego" » "Stop arogancji władzy", "Nie dla slalomu tramwajowego", "Boimy się, że nasze domy się zawalą", "Kto... Jakie prawo, taka jazda » W natłoku, wielu wydarzeń, tych ważnych i takich mniej, wprowadzane są kolejne zmiany, w moim przeko... Tysiące odwiedzających "Wiosnę w ogrodzie" » W dniach 11-12 maja na terenie Pomorskiego Hurtowego Centrum Rolno-Spożywczego Rënk odbyła się 21. e... Dorota Arciszewska-Mielewczyk: Musimy pilnować interesów Polski » O agendzie w wyborach do Europarlamentu, determinacji do wygranej i mobilizacji wyborców do poparcia... Tylko kiosków żal » „W Oliwie do kiosku już nie skoczysz” informuje portal StaraOliwa.pl „To już definitywnie koniec pew... List otwarty w obronie praw księdza Michała Olszewskiego, prezesa Fund... » Dążenie do zemsty nigdy nie będzie sprawiedliwością. Nie będzie nią też żaden wyrok podyktowany zems... Pomorska lista PiS do Brukseli: Fotyga, Smoliński, Drelich, Rakowski..... » Portal wybrzeze24.pl dotarł do nieoficjalnej listy kandydatów Prawa i Sprawiedliwości w tegorocznych... Kataklizm blisko - 19 zł za godzinę parkowania » Czy godzina parkowania będzie kosztowała 19 zł? Według przepisów przyjętych przez posłów Zjednoczone...
Reklama
Klub gdańskiego
czwartek, 16 maja 2024 11:18
Klub gdańskiego
Ponad 270 tys. zł netto zarobiła w ub. roku prezydent Gdańska
Texom Stal - Energa Wybrzeże LIVE 52:28
piątek, 17 maja 2024 20:18
Texom Stal - Energa Wybrzeże LIVE 52:28
W sobotę o godz. 16.30 w Rzeszowie rozpocznie się mecz Texom Stali
Lechia już świętuje, Arka musi postawić kropkę nad i, jubileusz Budziwojskiego
piątek, 17 maja 2024 17:04
Lechia już świętuje, Arka musi postawić kropkę nad i, jubileusz Budziwojskiego
I LIGA FORTUNA
Szybki powrót Lechii do Ekstraklasy. Po roku
Lechia Gdańsk z licencją na grę w Ekstraklasie
piątek, 17 maja 2024 17:15
Lechia Gdańsk z licencją na grę w Ekstraklasie
Komisja ds. licencji klubowych PZPN pozytywnie rozpatrzyła

Galeria Sztuki Gdańskiej

Barbara Gruszka – nowe spojrzenie
niedziela, 12 maja 2024 14:51
Barbara Gruszka – nowe spojrzenie
Moje zafascynowanie malarstwem Barbary Gruszki pojawiło się po

Sport w szkole

Rozdano medale w wioślarstwie halowym
sobota, 30 marca 2024 16:46
Rozdano medale w wioślarstwie halowym
22 marca w hali sportowej Szkoły Podstawowej 94 po raz kolejny

"Gdańska" w antrakcie

Śpiew morza
środa, 08 maja 2024 12:09
Śpiew morza
Szanowny Panie Łosiu,
piszę do Pana choć znamy się
Powstaniec z Gdyni
piątek, 05 stycznia 2024 16:35
Powstaniec z Gdyni
„Powstaniec 1863”- to długo oczekiwany film o wielkim bohaterze

Muzeum Stutthof w Sztutowie

2076 dni obozu pod Gdańskiem
piątek, 16 września 2022 18:15
2076 dni obozu pod Gdańskiem
Obóz koncentracyjny Stutthof wyzwoliły wojska III Frontu

Foto "Kwiatki"

Zimowe oblicza Trójmiasta
sobota, 13 lutego 2021 11:08
Zimowe oblicza Trójmiasta
Zimowe oblicze Trójmiasta w obiektywie Roberta
Debata w Szemudzie: Dołkowski pyta, Kalkowski kluczy
środa, 17 kwietnia 2024 12:38
Debata w Szemudzie: Dołkowski pyta, Kalkowski kluczy
II tura wyborów samorządowych w gminie Szemud wchodzi w
Spotkali się, by oszacować możliwości założenia muzeum
poniedziałek, 10 kwietnia 2017 18:04
Spotkali się, by oszacować możliwości założenia muzeum
Fundacja „Mater Dei”, ta sama dzięki której w dużej mierze

Dlaczego nie głosuję na Tuska

środa, 04 października 2023 12:35
Już dni dzielą nas od kolejnych wyborów. Niektórzy twierdzą, że

Polscy malarze w Wolnym Mieście Gdańsku

Ocena użytkowników: / 35
SłabyŚwietny 
wtorek, 26 lipca 2022 09:17

Przewaga malarzy niemieckich nad polskimi na terenie Wolnego Miasta Gdańska była znaczna. O ile możemy mówić o sześciu czy siedmiu polskich artystach przyznających się do polskich korzeni i mówiących w języku polskim, to ich niemieckich odpowiedników mogło być blisko dziesięć razy więcej. Jednak sztuka eksponowana przez polskich twórców w wielu wypadkach prezentowała o wiele wyższy poziom. Niestety nie przekładało się to na ilość organizowanych wystaw.


W grudniu 1923 roku otwarto w Wolnym Mieście Gdańsku pierwszy polski salon artystyczny zajmujący się sprzedażą dzieł sztuki. Salon otwarto przy ulicy Zbytki (Ketterhagergasse 9. II p.) staraniem p. A. Fijałkowskiego. Na otwarcie galerii postarano się o dobrą reprezentację polskiej sztuki i tak na wystawie znalazły się prace: prof. Pautscha z Poznania, Vlastimila Hofmana z Krakowa, Ćwiklińskiego, hrabiego Zyberk-Platera, Lipczynskiego, Chlebowskiego i Mokwy. Jak pisała "Gazeta Gdańska": „Celem utrzymania placówki tej przyobiecały poparcie sfery artystyczne z Warszawy, Krakowa i Poznania”.

Nie wiadomo jak długo funkcjonował salon, ale prace malarskie w Gdańsku sprzedawała jeszcze Księgarnia Polska Romana Czarlińskiego przy ulicy Garncarskiej (Töpfergasse 19).


Stanisław Przybyszewski

Jedną z ważniejszych osobowości polskiej sztuki, która pojawiła się na początku powstania Wolnego Miasta Gdańska był Stanisław Przybyszewski, który wywarł duży wpływ na berliński ruch modernistyczny i samego Strindberga. Pisał sugestywne teksty o kulcie sztuki jako jedynego absolutu. Był skandalistą i tworzył wokół siebie atmosferę legendarnej postaci europejskiej sztuki. Zaprzyjaźniony z Edwardem Munchem, dążył do zainicjowania polskiego ekspresjonizmu. W 1920 roku pojawił się w Gdańsku gdzie do 1924 roku przepracował w Polskich Kolejach Państwowych jako tłumacz. W 1922 roku uczestniczył w powołaniu do życia Gimnazjum Polskiego w Wolnym Mieście Gdańsku. Okazał się wielkim patriotą, chętnie manifestował w mieście swoją przynależność do polskiego środowiska.

alt

Edward Munch, Stanisław Przybyszewski, 1895, Munch Museum Oslo


alt

Stanisław Przybyszewski


Stanisław Brzęczkowski
Drugą ważną postacią tego okresu jako polski obywatel w Wolnym Mieście Gdańsku był Stanisław Brzęczkowski. Współpraca z dr Aleksandrem Majkowskim, Stanisławem Przybyszewskim, Władysławem Pniewskim i Marianem Mokwą nadawała jego działalności coraz większego znaczenia. Uczestniczył przy wydawaniu od 1926 roku miesięcznika artystyczno-literackiego „Fale”. Praca ta umacniała wiarę kierunku i słuszność jego twórczości. Brzęczkowski publikował swoje prace, ale również projektował okładki „Fal”. Jego drzeworyty stawały się coraz lepsze, powstające rodzajowe cykle oraz nadmorskie akwaforty często wypełniały szpalty miesięcznika. Poza pracą w Dyrekcji Polskich Kolei Państwowych działalność artystyczna i społeczna wypełniała artyście czas. Był jednym z założycieli klubu sportowego Gedania i przez długi czas był członkiem zarządu klubu, ostoi polskości w Gdańsku. Udzielał się również w innych organizacjach, ale najbardziej czynny był w Towarzystwie Przyjaciół Nauki i Sztuki, wokół którego skupiała się cała polska działalność kulturalna w Gdańsku. W 1923 roku artysta zaprojektował plakat Klubu Sportowego Gedania.

alt

Stanisław Brzęczkowski


Razem ze Stanisławem Przybyszewskim i Marianem Mokwą byli działaczami TPNiS (Towarzystwo Przyjaciół Nauki i Sztuki), współorganizowali pierwszą polska wystawę malarstwa współczesnego w Gdańsku. Sprowadzili ją z Krakowa w lutym 1924 roku. Ale działalność Stanisława Brzęczkowskiego mocno nie podobała się konserwatywnym członkom BBWR (Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem) w końcu artysta został karnie przeniesiony do pracy w Tczewie. Powodem były jego radykalne poglądy. Następstwem tego były coraz silniejsze kontakty artystyczne ze środowiskiem w Bydgoszczy i nawiązaniem współpracy ze sprawnie działającym tam Związkiem Artystów Pomorskich, skłoniło to Brzęczkowskego do przeniesienia się do swojego rodzinnego miasta.

alt

Stanisław Brzęczkowski, Kartuzy, Kościół, autolitografia


Marian Bohusz-Szyszko
Wyjątkową postacią na terenie Wolnego Miasta Gdańska był przybyły tu w 1929 roku krakowski malarz Marian Bohusz-Szyszko. Mieszkał w Gdyni, ale pracował w Gdańsku. Po wojnie okazał się mentorem polskich artystów na obczyźnie. Pochodził z rodziny Koziełł-Poklewińskich. Ukończył gimnazjum w Wilnie. Od 1913 roku należał do harcerstwa. Po zakończeniu wojny polsko-bolszewickiej rozpoczął studia na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu im. Stefana Batorego w Wilnie pod kierunkiem Ferdynanda Ruszczyca. Przez pewien czas uzupełniał wiedzę w krakowskiej akademii u prof. Józefa Mehoffera. W 1929 zamieszkał w Gdyni, tam został prezesem lokalnego Związku Zawodowego Polskich Artystów Plastyków, wykładał w Gimnazjum Polskim w Wolnym Mieście Gdańsku, gdzie w 1934 roku zorganizował swoją pierwszą wystawę. Trudno też przypisać mu działalność artystyczną wyraźnie wskazującą na wątki gdańskie.

alt

Marian Bohusz-Szyszko


Przedwojenna sztuka artysty osadzona w akademickich wartościach i obozowym realizmie dopiero po wojnie rozwinęła się i uzyskała artystyczną wolność. Wrześniowa kampania 1939 roku zakończyła się podczas obrony Oksywia, wówczas dostał się do niewoli. Internowany w Oflagu II B Arnswalde prowadził kursy rysunku i matematyki. Po wojnie we Włoszech wstąpił do II Korpusu Polskiego i po demobilizacji w 1947 roku zamieszkał w Wielkiej Brytanii. Związany z polskim środowiskiem na obczyźnie do połowy lat 80. pozostał jego nie tylko duchowym przywódcą, ale kierował dużą grupą młodych studentów artystycznej uczelni.

Był malarzem o bardzo wykrystalizowanych poglądach, bezpardonowo zaliczał się do przeciwników polskiemu socrealizmu jak i następującym po nim pop-arcie. Dożywotnio pełnił funkcję prezesa Zarządu Plastyków Polskich. Jego uczniowie Sekcji Plastycznej Wydziału Kultury i Sztuki II Korpusu Wojska Polskiego już w Anglii utworzyli malarską ”Grupę 49” Wystawiał w londyńskiej Galerii Drian.

alt

Marian Bohusz-Szyszko, Chrystus w koronie cierniowej


Po wojnie zmienił styl malowania, formy stały się swobodniejsze, wyraźnie odszedł od realizmu. Pozostał jednak pod wpływem działań ekspresyjnych i przedwojennej tradycji malarzy kręgu paryskiego i niemieckich ekspresjonistów z grupy Der Strum i Die Brücke. Jako dojrzały artysta pozostawił po sobie głębokie religijne dzieła, które najbardziej oddają jego twórczość. Malował także pejzaże, jednak nie te, które przypominały mu, gdański etap jego życia, ale te które przypominały jego ukochaną Wileńszczyznę.

Artysta zmarł w założonym przez angielską żonę hospicjum św. Krzysztofa w Londynie.

Marian Bohusz-Szyszko (1901, Trokienniki - 1995, Londyn)

Trzej pozostali polscy artyści Wolnego Miasta Gdańska: Marian Mokwa, Stanisław Chlebowski i Albert Lipczynski na łamach "Gazety Gdańskiej" byli już kilkukrotnie prezentowani.

Stanisław Seyfried

Related news items:
Newer news items:
Older news items:
 

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy
Odśwież