Razem z Ukrainą

Zaproszenie na wystawę zatytułowaną „Razem z Ukrainą” otrzymałem z najmniej oczekiwanego kierunku. Jak dowiedziałem się na miejscu organizatorem prezentacji jest Fundacja Shake Art, informująca, że projekt „Shakeart” to połączenie sztuki malarskiej i performance, inspirowany twórczością Wiliama Szekspira.

Na wystawie zorganizowanej w Teatrze Szekspirowskim w Gdańsku możemy zobaczyć około 20 obrazów ukraińskich i gdańskich artystów. Inspiracją są dzieła sygnowane sentencjami poszczególnych dzieł poety. Wernisaż był początkiem 26. Festiwalu Szekspirowskiego. Niestety pokazane obrazy reprezentują bardzo różny poziom i przy kilku bardzo dobrych kompozycjach możemy zobaczyć znacząco słabsze prace i to po obu stronach ekspozycji.

Joanna Śmielowska-Jaremin, Sen Ofelii, olej, płótno

Na pewno na wyróżnienie zasługuje praca, coraz głębiej wpisującej się w gdańskie środowisko artystyczne, Joanny Śmielowskiej–Jaremin „Sen Ofelii”. Artystka pochodzi z Częstochowy, ale od lat mieszka w Gdyni. Poezja kieruje sztukę Śmielowskiej w tajemne obszary. Trudno powiedzieć ile w niej lirycznych odniesień, a ile wiedzy wyniesionej z poznańskiej uczelni i wykładów profesorów Jacka Waltosia i Zbigniewa Lutomskiego. Jedno jest pewne widzimy wiele nowoczesnych odniesień jakże dojrzałego polskiego symbolizmu Malczewskiego czy Biegasa. Nie są to jednak relacje bezpośrednie, to innego rodzaju sztuka. Powstaje z wiedzy, doświadczenia i metafizyki. Wydobywa ją z głębin swojego opowiadania, które tworzy atmosferę jej twórczości. Jest malarką gestu, poszukuje swobodnego lekkiego, zwiewnego przepływu, obrazy buduje z pomocą koloru i struktury i taka jest prezentowana na wystawie ”Ofelia” Śmielowskiej.

Wilga Badowska, Sen nocy letniej, Batik, tech. mieszana z płatkami miedzi

Na uwagę po stronie polskiej zasługują jeszcze dwie prace, tryptyk „Maski Yoricka” Jana Miśka i „Sen nocy letniej” Wilgi Badowskiej, batik na jedwabiu wykonany w technice z płytkami miedzi. Być może, że w zamieszaniu pominąłem jeszcze jedną z gdańskich prac. To już uznani artyści z Gdańska i ich prace na tle silnej grupy ukraińskich twórców mogą się podobać. Trudno odnieść się przy tej okazji do prezentowanego podczas wystawy kultu prof. Jerzego Limona, ale to już zupełnie inna sprawa.

Vladyslav Yerko, Hamlet, grafika

Natomiast reprezentacja ukraińskich twórców mogła zaskoczyć swoim wysokim poziomem. W dużej mierze silny skład ukraińskich malarzy jak wiem możemy zawdzięczać Lesi Frąckowskiej pochodzącej z Lwowa, a mieszkającej od lat w Sopocie. Ukraińska malarka, konserwatorka sztuki, dzięki swojej znajomości ukraińskiego rynku sztuki zapewniła udział wybitnych twórców w Gdańsku. Warto wymienić przynajmniej sześć nazwisk: Sergiy Ivanov, Maria Pakhinda, Sergiy Hai oraz IvanTuretskyy, Oleg Denisenko i Vladyslav Yerko, którego praca znajduje się na plakacie reklamującym wystawę.

Vladyslav Yerko

Yerko zaliczany jest do znakomitości grafiki na Ukrainie. Posiada wybitny talent, obdarzony dużą wyobraźnią i fantazją, uznawany jest za znamienitego ilustratora. Jego popularność wykracza daleko poza granice Ukrainy. Studiował w Instytucie Poligraficznym im. I. Fiodorowa. Jest laureatem wielu nagród między innymi w 2006 roku w USA otrzymał nagrodę za ilustracje do najlepszej książki dla dzieci. W 2008 roku ilustrowany przez niego ukraiński przekład ” Hamleta” został nagrodzony Grand Prix Lwowskiego Forum Wydawców.

Ivan Turetskyy, Burza

Ivan Turetskyy

Inną osobowością ukraińskiej sztuki prezentowanej w Gdańsku jest Ivan Turetskyy. Artysta Ukończył Lwowskie Liceum Plastyczne im. I. Trusza oraz Lwowską Akademię Sztuk Pięknych. Oprócz malarstwa i grafiki pracuje twórczo w różnych dziedzinach sztuki użytkowej. Tworzył znaczki dla Poczty Ukrainy, projektował koperty kolekcjonerskie w Austrii. To człowiek renesansu: jest kolekcjonerem, ma olbrzymią wiedzę począwszy od historii bibliofilstwa, starych i nowych technik stosowanych w różnych dziedzinach rzemiosła po sztuki piękne, wszystko to przekłada się na wspaniałe dzieła malarstwa abstrakcyjnego. Jest współautorem Małego Godła Państwowego Ukrainy, autorem współczesnego herbu miasta Lwowa i współzałożycielem Ukraińskiego Towarzystwa Heraldycznego. Ostatnio abstrakcyjne prace Ivana Turetskyy’ego prezentowane były w sali fresków dawnej rezydencji kardynała Brando Castiglioni w Varese. Wydarzenie to było pierwszą indywidualną wystawą artysty w europejskim muzeum. Na wystawie zaprezentowano 15 nowych prac artysty, namalowanych w latach 2020-2021. Do dziś ekspozycja podróżuje po miastach Włoch i Szwajcarii. Artysta mieszka i pracuje we Lwowie.

Oleg Denysenko, Hamlet

I jeszcze jedna znakomita postać lwowskiego środowiska artystycznego, Oleg Denysenko. Ukończył jedną z najważniejszych uczelni w Związku Radzieckim kształcącą grafików. W swojej twórczości próbuje przekazać wielki tragizm świata, który staje się nie do zniesienia, powoli oscyluje w kierunku zagłady. Świat idzie w złym kierunku, nasza egzystencja jest coraz bardziej zagrożona. Czas się opamiętać. Jego twórczość przyjmuje narrację cyrkową, ludzie balansują na linie. Jest to pewnego rodzaju ostrzeżenie. Pojawia się również synteza teologiczna, ikony Andrieja Rublowa, a także inne elementy biblijne jak Wieża Babel. Artysta, różne religie traktuje symetrycznie, nie identyfikuje się z żadną, tylko czerpie z ich przekazów. Filozoficzny klimat akwafort Denysenki, buduje jego wyobraźnia, wrażliwość, inteligencja i talent. Metalowa, twarda forma intaglio, druku wklęsłego, pozostaje w kontrze do miękkości kreski prowadzonej ręką artysty. Człowiek jest jego głównym bohaterem i to niezależnie od okoliczności, religii czy miejsca pochodzenia, ale to bardziej on sam, jego zainteresowania i stan ducha, niż moralne wybory są jego przesłaniem. Przestrzeń obrazu wypełnia gęsta, oryginalna struktura, wokół której buduje metaforyczne i fantastyczne postaci. Artysta z wielkim szacunkiem odnosi się do swoich poprzedników, twórców XVI-XVIII wiecznych, śmiało swoim światłocieniem podobnie jak oni buduje klimat i atmosferę, wchodzi w szczegóły, buduje miękkie struktury, osiąga wręcz niezwykłą, zachwycającą precyzję. Wybrał technikę akwaforty, ale podobnie jak inni artyści wzbogaca ją swoimi pomysłami dopracowując szczegóły, stąd między innymi ciekawe lica jego bohaterów. Talent pozwolił artyście ze Lwowa zrobić międzynarodową karierę. Oleg Denysenko odwiedzał już Gdańsk, jest tu znany i na pewno on, Ivan Turetskyy i Vladyslav Yerka jak i inni stanowią o sile ukraińskiej sztuki prezentowanej w Gdańsku.

Oleg Denysenko

To artyści których warto bliżej poznać. Może nadarzy się jeszcze taka okazja. Dzieła ukraińskich artystów po zakończeniu wystawy będą do nabycia. Uzyskane honoraria wesprą walcząca Ukrainę.

Stanisław Seyfried