Zmiana ustawy o OZE naprawia rynek energii

W poniedziałek, 14 sierpnia br. prezydent Andrzej Duda podpisał nowelizację ustawy o odnawialnych źródłach energii (OZE). Jakie znaczenie ma ten dokument dla grupy Energa, rynku i odbiorców energii?

Grupa Energa, na podstawie obecnego stanu wiedzy, oszacowała potencjalny wpływ ustawy na wyniki segmentu Sprzedaż w 2018 roku na około 150 mln zł in plus. Wyliczenia te obejmują zarówno koszty i przychody z tytułu pełnienia funkcji sprzedawcy zobowiązanego, jak i zmiany dotyczące urynkowienia opłaty zastępczej w kontraktach długoterminowych na zakup zielonych certyfikatów. Jak wielokrotnie podkreślał prezes Energa SA, Daniel Obajtek, w Polsce dużo dopłacało się, i nadal będzie dopłacało, do OZE. Sektor ten przez lata miał zapewnione, w wielu aspektach, korzystniejsze warunki rozwoju, niż na przykład górnictwo. A to ono przecież jest naturalną podstawą polskiej gospodarki energetycznej.

Znowelizowana ustawa zmienia wysokość jednostkowej opłaty zastępczej z przeszło 300 zł/MWh do kwoty wynikającej bezpośrednio ze średnich cen świadectw pochodzenia na giełdzie energetycznej. Takie rozwiązanie, zgodne z wszelką logiką i zasadami gospodarki wolnorynkowej, powinno działać już od lat.

Zmiany w ustawie niosą ze sobą szereg konsekwencji, w znakomitej większości pozytywnych, zarówno dla kontrahentów Energa Obrót i uczestników rynku OZE, jak i odbiorców końcowych, czyli klientów. Wyraźnie należy podkreślić, że nowy sposób określania opłaty zastępczej nie pogorszy sytuacji zdecydowanej większości producentów, którzy zawarli umowy o nabywaniu tzw. zielonych certyfikatów (tzw. umowy CPA – Certificate Purchase Agreements).

Nowy  sposób obliczania opłaty zastępczej nie wpłynie w żaden sposób na sytuację  większości podmiotów, które sprzedają certyfikaty spółce po cenach rynkowych lub bardzo zbliżonych do rynkowych. Z wysokim prawdopodobieństwem z analogiczną sytuacją mamy do czynienia w przypadku innych odbiorców. Natomiast w części umów CPA zawartych przez Energa Obrót, zmiana spowoduje spadek ceny, czyli de facto urynkowienie warunków współpracy z tymi podmiotami - nie będą one dłużej faworyzowane w stosunku do znacznie większej grupy mniejszych, często lokalnych, drobnych inwestorów. Podmioty, których interesy mogą być naruszone wskutek nowelizacji, mają otwartą możliwość renegocjacji umów.

A co z sytuacją odbiorców końcowych? Wprowadzenie nowego sposobu ustalania opłaty zastępczej sprawia, że opłata zastępcza będzie powiązana z faktycznymi cenami rynkowymi – średnią ceną rynkową w danym roku. Będzie to bariera dla gwałtownego wzrostu cen certyfikatów w danym roku. W tym sensie nowelizacja ustawy zabezpiecza przede wszystkim gospodarstwa domowe /konsumentów indywidualnych/ przed niespodziewanym wzrostem cen certyfikatów, który musiałby znaleźć odbicie w cenach energii elektrycznej dla tych odbiorców.

Farma Wiatrowa Bystra

Można zatem stwierdzić, że patrząc szeroko, wprowadzone zmiany przyniosą więcej korzyści, niż strat.

Po pierwsze, pozwalają na uwzględnienie interesów istotnej grupy słabszych odbiorców, czyli klientów indywidualnych. Natomiast dla zdecydowanej większości uczestników rynku OZE, zmiana sposobu ustalania wysokości opłaty zastępczej jest całkowicie neutralna. Skutki negatywne, czyli obniżenie cen sprzedaży, które odczuje nieznaczna grupa kontrahentów – będących znaczącymi partnerami – oznaczają zbliżenie cen do aktualnych poziomów rynkowych, co długofalowo powinno przynieść pozytywny efekt dla gospodarki. Zmiana zrównuje bowiem sytuację setek mniejszych producentów i dużych graczy, którzy ze względu na zawarcie kontraktów terminowych, mieli pozycję uprzywilejowaną. Wynikała ona nie tylko z efektu skali, ale również z ceny, opartej na niepowiązanej w żaden sposób z realiami rynkowymi wysokości opłaty zastępczej.   

Należy także zauważyć, że zmiana sposobu ustalania wysokości opłaty zastępczej nie wpływa na możliwość zwiększenia minimalnego poziomu zakupu energii z OZE. Po pierwsze, nowelizacja ustawy o OZE nie wyłącza dopuszczalności zwiększenia udziału energii z OZE w ogólnym wolumenie sprzedawanej energii. Po drugie, udział energii z OZE w stosunku do ogólnego wolumenu energii ustalany jest w drodze rozporządzenia. Istnieje zatem możliwość zwiększenia tego progu, co jest postulowane przez podmioty działające na rynku OZE. I wreszcie, organy państwa zachowują  mechanizmy pozwalające oddziaływać na zwiększenie popytu na certyfikaty, a w konsekwencji na zmniejszenie nadpodaży oraz wzrost cen tychże świadectw i zwiększenie wsparcia dla podmiotów działających na rynku OZE.

Zmiana sposobu ustalania wysokości opłaty zastępczej nie wyklucza zatem użycia innych mechanizmów oddziaływania, pozostających w gestii organów państwa, które mogą pozytywnie wpłynąć na sytuację podmiotów działających na rynku OZE. Obecna trudna sytuacja wytwórców energii OZE jest w znaczącej mierze konsekwencją wieloletnich działań regulacyjnych państwa, a nie planowanej nowelizacji.

Farma wiatrowa Karcino Energa

Wejście w życie nowelizacji nie powinno także zostać uznane za działanie prowadzące do pośredniego wywłaszczenia lub naruszenia minimalnych standardów promocji, ochrony i traktowania inwestycji, a w szczególności zasady fair and equitable treatment. Zmiany mają charakter systemowy i dotyczą w równym zakresie wszystkich podmiotów, do których adresowane są normy uwzględniające jednostkową opłatę zastępczą. Nowelizacji przyświeca cel publiczny, a nie obniżanie rentowności inwestycji podmiotów powiązanych z kapitałem zagranicznym. Nie wydaje się ponadto słusznym założenie, że państwo stworzyło swoim ustawodawstwem przekonanie wśród inwestorów, że stawka jednostkowej opłaty zastępczej nie ulegnie zmianie.

fot. Grupa ENERGA