Spotkania z Historią: "Podwójnie deportowani..."

W ramach cyklu „Spotkania z Historią” w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku odbyła się promocja książki dr. Dmitriya Panto pt. „Podwójnie deportowani… Żołnierze Polskich Sił Zbrojnych w Związku Sowieckim w latach 1945–1951 – dokumenty i materiały”. Dyskusję na temat książki poprowadził dr hab. Jerzy Grzybowski z Katedry Studiów Interkulturowych Europy Środkowo-Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego.

W temat spotkania wprowadził prof. Jerzy Grzybowski, nawiązując do słów użytych w tytule książki mówiących o podwójnie deportowanych, temacie, który on sam, jako historyk, ponad 20 lat temu zgłębiał w swojej pracy badawczej, gdzie analizował losy ludzi walczących w armii generała Andersa, mówiąc o tzw. Andersowcach, których domy po zakończeniu wojny znalazły się na mocy postanowień Konferencji w Jałcie na sowieckiej Ukrainie, Białorusi, czy Litwie. Wracali oni z Anglii, Włoch. - Byli to ludzie, który już kiedyś padli przecież ofiarą wywózek w okresie wojny w 1940, 1941 roku (…), a w 1951 roku zostali wysiedleni ponownie w głąb Związku Sowieckiego. Ludzie ci liczyli, że Związek Sowiecki się zmienił, wracali jako żołnierze, którzy pokonali III Rzeszę (…). Doktor Panto spojrzał na problem szerzej pokazując, iż wywózka nie dotyczyła tylko Białorusi w 1951 roku, dotyczyła również Ukrainy i Litwy – podkreślił prof. Grzybowski.

W dyskusji z prof. Grzybowskim autor książki parokrotnie zaznaczył z jak wielką niesprawiedliwością i okrucieństwem spotkali się wówczas Polacy, którzy doświadczali wywózek w 1951 roku, a nawet w 1952 roku przed śmiercią Stalina. - Na temat książki trafiłem przypadkowo szukając materiałów do innej pracy - powiedział dr Dmitryi Panto. - Omawiana w książce problematyka nie jest wyczerpana, a wręcz przeciwnie. Zgłębianie danego zagadnienia jest co prawda znacząco utrudnione z racji trwającej wojny na Ukrainie i problemach z dostępem do archiwów historycznych, jednak pomimo tego, nie należy się zrażać w dalszej pracy badawczej, a sięgać po materiały już dostępne w kraju, docierać do krewnych i rodzin osób deportowanych.

O autorze:
Dr Dmitriy Panto – główny specjalista ds. naukowych Działu Naukowego Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, kustosz muzealny, autor i współautor publikacji historycznych, m.in. „Krzywy obraz wojny” czy „Okupacja sowiecka ziem polskich w latach 1939–1941”.