Gdański panel obywatelski – nowa forma partycypacji mieszkańców

W Gdańsku pojawia się nowa forma partycypacji obywatelskiej – tzw. panel obywatelski. Reprezentatywna grupa 63 mieszkańców, wylosowana spośród pełnoletnich, uprawnionych do brania udziału w wyborach gdańszczan, będzie miała okazję wyrazić swoje zdanie i decydować w sprawach istotnych dla miasta. Jest to pierwsza tego typu wiążąca inicjatywa w skali kraju. 20 października w Nadbałtyckim Centrum Kultury odbyło się spotkanie inauguracyjne, podczas którego zaprezentowano zasady panelu obywatelskiego w Gdańsku.

Pierwszym tematem, którym zajmą się uczestnicy gdańskiego panelu obywatelskiego będzie kwestia zmian klimatycznych i radzenia sobie z intensywnymi opadami deszczu w Gdańsku.

– Panel obywatelski to taka metoda, która ma przełamywać, ożywiać, nazwijmy to, dialog, debatę publiczną w gminie – powiedział prezydent Paweł Adamowicz podczas spotkania inaugurującego panel obywatelski w Gdańsku. – Chcemy ten panel po raz pierwszy zastosować w kwestii bardzo istotnej, a mianowicie zmian klimatycznych.  Jednym z bardzo wyraźnych efektów zmian klimatycznych są wielkie opady deszczu, które chociażby ostatnio miały miejsce w lipcu ze skutkami o charakterze lokalnych podtopień.

Paneliści będą debatować nad trzema zagadnieniami: Co zrobić, żeby poprawić zatrzymywanie wody deszczowej na terenie Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego? Jaki powinien być zakres pomocy dla mieszkańców Gdańska po wystąpieniu ulewnego opadu deszczu? Czy budując nowe zbiorniki retencyjne zrezygnować z częściowego wypełniania ich wodą?

– Dlaczego tego rodzaju pytania zostały wybrane? Przede wszystkim chodziło o to, żeby rozstrzygnąć kwestie, które są kontrowersyjne i też konkretne. Cały zakres tematu panelu jest bardzo szeroki, czyli jak lepiej usprawnić zapobieganie skutkom ulewnych opadów deszczu. To jest szeroki temat, ale w ramach tego można zrobić bardzo wiele rzeczy – powiedział dr Marcin Gerwin, politolog, specjalista ds. zrównoważonego rozwoju. – Szukaliśmy tematów, w których wiedzieliśmy, że mieszkańcy będą chcieli się w nich wypowiedzieć.

Do pomocy uczestnicy panelu obywatelskiego będą mieli szereg specjalistów. Co ciekawe mieszkańcy, którzy znajdą się w gronie 63 panelistów, mogą zaproponować swoich niezależnych ekspertów. Dzięki temu miasto nie będzie posądzone o stronniczość, a decyzje panelistów pozostaną niezależne. Także dobór reprezentatywnej grupy przeprowadzany jest w sposób losowy, ale jednocześnie zaplanowany jest tak, by w panelu wzięli udział mieszkańcy całego miasta, w różnym wieku, o różnej płci. Ma to być grupa 63 osób, które jak najlepiej oddadzą przekrój demograficzny Gdańska. Początkowo do losowo wybranych prawie 9 tysięcy gdańszczan wysłane zostaną zaproszenia z unikalnym kodem, który umożliwi im, jeśli tylko będą chcieli, rejestrację jako potencjalnych uczestników panelu obywatelskiego. Następnie spośród osób, które wyrażą wolę uczestnictwa, wylosowana zostanie grupa 63 uczestników panelu obywatelskiego oraz 4 osoby rezerwowe. Paneliści będą symbolicznie wynagradzani. Pierwsze spotkanie uczestników odbędzie się 19 listopada, drugie 26 listopada, a trzecie 3 grudnia. Na każdym z nich poruszane będzie jedno z trzech zagadnień, dotyczących zmian klimatycznych i ich wpływu na Gdańsk. Członkowie panelu obywatelskiego będą musieli poświęcić nieco czasu na zapoznanie się z różnymi stanowiskami i wariantami, które zostaną im przedstawione, a następnie podjąć decyzję, który z nich jest najlepszy dla mieszkańców i miasta. Ponadto panel obywatelski przypomina nieco ławę przysięgłych w sądzie.

– Panel obywatelski w ogóle w samorządzie, w Gdańsku, w Polsce jest, wydaje mi się, nową formą uspołecznienia procesu rozmów z obywatelami, z mieszkańcami generalnie na etapie planowania, czyli jeśli chcemy podjąć jakieś decyzje, czy też inwestycje, zaplanować pewne działania, robimy to wspólnie i wzajemnie się informujemy o tym i wręcz podejmujemy wspólnie decyzje – powiedział Sławomir Kiszkurno, dyrektor Wydziału Gospodarki Komunalnej w Gdańsku.

Innowacyjność gdańskiego panelu polega na tym, że jego uczestnicy faktycznie będą mieli „moc sprawczą”. Jeżeli 80% z 63 panelistów opowie się za jakimś rozwiązaniem, będzie ono wiążące.

– Panel obywatelski jest taką, swego rodzaju, metodą, która powoduje jakby samoświadome ograniczenie władzy uchwałodawczej i wykonawczej – powiedział prezydent Adamowicz. – Deklaruję, że wyniki tego panelu będę rekomendował Radzie Miasta Gdańska do wykonania.

Karolina Rabiej