Rekonstrukcja XVII wiecznej synagogi

Międzynarodowy projekt artystyczno-społeczny pod nazwą „Gwoździec. Re!konstrukcja” zainaugurowano 22 maja w Nowej Synagodze we Wrzeszczu przy ul. Partyzantów 7. Uczestniczący w inauguracji prezydent Miasta Gdańska Paweł Adamowicz, z zadowoleniem odniósł się do podejmowanych prób rekonstrukcji zabytkowych obiektów żydowskich, jak choćby cmentarza na Starym Chełmie.

Ten niezwykły projekt jest realizowany przez Muzeum Historii Żydów Polskich, Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny oraz organizację Handshouse Studio z USA, a jego fundatorem jest Irene Pletka z Australii.

W ramach projektu zrekonstruowany zostanie zdobiony dach XVII wiecznej synagogi z Gwoźdźca i stanie się jednym z bardziej spektakularnych eksponatów Muzeum Historii Żydów Polskich, które zostanie otwarte w Warszawie w przyszłym roku.

Jak powiedzieli Rick i Laura Brown, przedstawiciele Handshouse Studio, projekt jest unikatowym przedsięwzięciem zarówno ze względu na jego niezwykły historyczno-edukacyjny charakter, jak i na jego międzynarodowy zasięg. Historia nie musi być tylko pisana, mówiona, pamiętana czy interpretowana. Historia może też być robiona. Gwoździec Re!konstrukcja jest właśnie projektem historii robionej.

Uczestniczy w nim międzynarodowy zespół studentów, historyków, architektów i artystów zajmujących się klasycznym rękodziełem drewnianym. Uczestnicy warsztatów własnoręcznie, tradycyjnymi metodami, materiałami i narzędziami odtwarzają drewniany, zdobiony dach nieistniejącej synagogi z Gwoźdźca. Jest to dawna wieś, obecnie część miasta Krzeszowice i miejscowości Nawojowa Góra, w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Krzeszowice. Efekt prac, naturalnej wielkości, ręcznie wykonany dach, będzie jedną z atrakcji galerii Miasteczko w powstającym Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie.

Wszystkie metody i zastosowane techniki są oryginalne. Dach budowano w sposób, w jaki robili to cieśle w XVII wieku. Na podstawie zdjęć odtworzono plan malunków wewnętrznych i podzielono je na fragmenty. Drewno przygotowuje się, gruntując je według specjalnej receptury, następnie przenosi na nie wzór i pokrywa polichromią, używając farb wykonanych na bazie wody, kleju króliczego oraz naturalnych pigmentów.
Więźbę i pokrycie dachu wykonano podczas zeszłorocznej edycji – wysiłkiem prawie 200 osób podczas 6 tygodni w Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. Rozpoczęte zostało też odtwarzanie malowideł na sklepieniu. W tym roku, w pięciu miastach Polski, ponad 100 młodych pasjonatów kończy prace malarskie.

Projekt Gwoździec Re!konstrukcja – jak zaznacza Nitzan Reisner z Muzeum Historii Żydów Polskich - to unikatowa okazja, by odtworzyć piękny zabytek, ale, co ważniejsze, by zbliżyć do siebie młodych ludzi z różnych stron świata, by dać im wspólną możliwość uczestnictwa w projekcie łączącym historię z teraźniejszością. To okazja do uczenia się nawzajem swojej kultury, historii, budowania postawy tolerancji i szacunku dla innych. Wszystkie warsztaty odbywają się w miastach związanych kulturowo i historycznie z dziedzictwem żydowskim. W tym roku warsztaty odbędą się w pięciu polskich miastach:
* Gdańsk, od 22 maja do 4 czerwca (Nowa Synagoga, ul. Partyzantów 7)
* Sejny, od 11 do 23 czerwca (Biała Synagoga, ul. Piłsudskiego 41)
* Kazimierz Dolny, od 26 czerwca do 7 lipca (Synagoga, ul. Lubelska 4)
Szczebrzeszyn, od 16 do 26 lipca (Synagoga, ul. Sądowa 2)
* Wrocław, od 30 lipca do 14 sierpnia (Synagoga pod Białym Bocianem, ul. Włodkowica 7).

Twórcy programu zapraszają serdecznie mieszkańców Trójmiasta i turystów do śledzenia postępów prac i przyjrzenia się jak powstaje żywa historia! Chętni mogą codziennie odwiedzać Nową Synagogę we Wrzeszczu w godzinach 9.00-12.00 i 13.00-17.00!
Więcej o projekcie:
www.jewishmuseum.org.pl
www.facebook.com/gwozdziec

Wła-49
Fot. Włodzimierz Amerski