Herby mieszczan gdańskich

Czasową wystawę historyczną pod nazwą „Herby mieszczan gdańskich od XV do XVIII wieku” przygotowało Towarzystwo „Dom Uphagena” wspólnie z partnerami Muzeum Historycznym Miasta Gdańska, Archiwum Państwowym w Gdańsku oraz PAN Biblioteką Gdańską. Ekspozycja czynna będzie do 15 października 2014 roku w Domu Uphagena, Oddziale Muzeum Historycznego Miasta Gdańska przy ulicy Długiej 12 w Gdańsku, a otwarta została z okazji IV Światowego Zjazdu Gdańszczan.

Jak zachęca Ewa Szymańska z Towarzystwa Domu Uphagena, wystawę warto odwiedzić, żeby pochylić się nad starymi, bardzo cennymi dokumentami opatrzonymi pieczęciami, spojrzeć na piękne przedmioty, a dzięki portretom poznać twarze nobilitowanych mieszczan.

Koncepcja wystawy opracowana została przez pracownika Działu Historii Muzeum Historycznego Miasta Gdańska dr Ewę Bojaruniec, w oparciu o unikatowy materiał źródłowy pochodzący z instytucji kościelnych, muzealnych, bibliotek i archiwów z terenu Gdańska, a także Elbląga, Torunia, Poznania i Kórnika. Autorka scenariusza wystawy postawiła sobie za cel ukazanie herbów patrycjuszy gdańskich.

Patrycjusze osiedlający się na przełomie XIV i XV stulecia w Gdańsku, posługiwali się już wówczas własnymi herbami, które pełniły funkcję oznaki ich tożsamości. Dzięki pracowitości, przedsiębiorczości oraz powiązaniom rodzinnym niektórzy mieszczanie gdańscy szybko dochodzili do znacznego majątku tworząc elitę kształtującą życie polityczne miasta. W celu wzmocnienia swojej pozycji społecznej podejmowali oni starania o uzyskanie szlachectwa zarówno od królów polskich jak i obcych monarchów, w szczególności cesarzy z dynastii Habsburgów.

Okazuje się, że uzyskanie szlachectwa i posiadanie własnego herbu stało się dla najważniejszych gdańskich rodów mieszczańskich ważnym celem, podkreślającym ich wyjątkową pozycję społeczną. Dziś przechodząc ulicami Gdańska widzimy niekiedy umieszczone na fasadach budynków herby. W minionych wiekach pojawiały się one również na otaczających gdańszczan przedmiotach codziennego użytku naczyniach, meblach, a nawet zamkach drzwiowych. Dziś już często nie wiemy - a szkoda - do kogo należały.

Patronat honorowy nad wystawą objęli Paweł Adamowicz, Prezydent Miasta Gdańska (na zdjęciu przygląda się eksponatom), Polskie Towarzystwo Heraldyczne oraz Związek Szlachty Polskiej. Wystawa została dofinansowana ze środków Miasta Gdańska.

Wła-49
Fot. Włodzimierz Amerski