Felix Meseck - słynny gdański rysownik

Felix Meseck urodził się w Gdańsku pod koniec XIX wieku, w 1883 roku. Był wybitnym przedstawicielem gdańskich artystów. Zaliczany jest do grona najwybitniejszych rysowników i ilustratorów, wywodził się z gdańskiej bohemy artystycznej. Nadal jest mało znany w swoim rodzinnym mieście.

Żył do 1955 roku i jego twórczość po wojnie tworzona w zupełnie innych warunkach trudno mówić, aby była kontynuacją starej ekspresyjnej formy jego starych rysunków, przynajmniej w tej malarskiej części była powrotem do początkowych fascynacji artysty. W tych niedużych akwarelach często wspominał krajobrazy znane z minionych, młodzieńczych lat. Cała twórczość artysty oparta była na rysunku, dlatego dzisiaj tak trudno dotrzeć do jego prac malarskich.

W zbiorze Andrzeja Walasa, kolekcjonera gdańskiego malarstwa znajduje się przynajmniej kilka takich prac, które nieco w innym świetle prezentują tego artystę już nie tylko jako jedynie słynnego rysownika, ale jako wszechstronnego twórcę. Dwie z prezentowanych prac są sygnowane, a dwie posiadają na odwrocie zapisane ołówkiem uwagi autora, lecz nie zostały sygnowane, pochodzą jednak z tego samego źródła i nie ma wątpliwości co do ich autentyczności. Prawdopodobnie przedstawiają pejzaże z dobrze znanych miejsc, z okolic Królewca w Prusach Wschodnich, miejsca dla artysty mocno sentymentalnego łączącego się ze wspomnieniami.

Meseck miał za sobą wiele ciekawych adresów zamieszkania i studiów. Mieszkał w Gdańsku, Sopocie, Królewcu, Berlinie, Waimarze i w Rzymie. Swoją edukację artystyczną zaczynał w gdańskiej Szkole Rzemiosł Artystycznych u wybitnego malarza Wilhelma Augusta Stryowskiego, by kontynuować naukę w Berlinie-Charlottenburgu (1903‒1904) i w Królewcu (1904‒1905) u znanego malarza Ludwiga Dettmanna i grafika Heinricha Wolffa.

Felix Meseck

Przed studiami mieszkał w Gdańsku przy Langgarten (Długie Ogrody). Urodził się w rodzinie eksportera drewna Carla Mesecka i wychowywał się z bratem Oscarem. Początkowy okres jego twórczości związany był z malarstwem. Zaprzyjaźniony z artystami berlińskiej secesji, utrzymywał kontakty z Maxem Liebermannem, Lovisem Corinthem i Maxem Slevogtem. W pierwszym okresie twórczości był malarzem bezkompromisowym i radykalnym, nieco później ustabilizował swoje podejście do koloru. Barwy stały się łagodniejsze, pozbawił je kontrastów i napięć. Dopiero I wojna światowa wywołała w nim nowe refleksje. Zajął się rysunkiem, który w tamtym okresie wydał się najwłaściwszy dla niego, zarówno w klimacie, jak i ekspresji. Jego linie były wypracowane, charakteryzowały się czystością i świeżością. Używał suchej igły, ołówków, długopisów, prace wykonywał w różnych technikach graficznych, przeważnie były to akwaforty. Drzewa w jego twórczości stawały się powtarzającym motywem ‒ były ilustracją do zniszczonych wojną krajobrazów.

W latach 1924‒1930 był już profesorem i wykładał w Akademii Sztuk Pięknych w Weimarze. Tam swoje graficzne zainteresowania doprowadził do perfekcji, mając już na koncie ilustracje do dzieł Johanna Wolfganga Goethego (Faust, 1914; Prometeusz, 1920), Williama Szekspira (Burza, 1922), dzieł Novalisa, Clemensa Brentano, von Kleista i serię kart kalendarzowych z 1920 roku. W tym czasie wystawiał swoje prace na Biennale w Wenecji.

Po zakończeniu pracy w Weimarze w 1930 roku udał się do Rzymu na stypendium Niemieckiej Akademii Sztuki. Na Pomorze powrócił w roku 1939 i osiedlił się niedaleko Gdańska, prawdopodobnie w okolicach Gniewu. Po wojnie artysta wyjechał do Niemiec. Osiadł w Holzminden, powiatowym miasteczku położonym nad Wezerą w Dolnej Saksonii, gdzie zmarł w 1955 roku.

Pamięć o tym zapomnianym artyście i gdańszczaninie kultywuje Muzeum w Höxter-Corvey. Przed kilku laty w 2017 roku Muzeum Narodowe w Gdańsku zaprezentowało jego 44 rysunki, ale wystawa nie wzbudziła oczekiwanego zainteresowania. Dotyczyła jedynie ilustracji do dwóch dzieł ‒ E.T.A. Hoffmanna "Złoty garnek" i Ludwiga Achima von Arnima "Isabela von Agypten".

Felix Meseck zapisał się w historii światowej sztuki nie tylko jako autor wspaniałych ilustracji do dzieł niemieckiej literatury, ale także jako pejzażysta miejsc związanych z okolicami Gdańska i Pomorza.

Stanisław Seyfried
- prace pochodzą z kolekcji Andrzeja Walasa