Chwinowie porozmawiają z Venclovą

W Gdańsku gościć będzie światowej sławy poeta, tłumacz i eseista Tomasz Venclova. Jego twórczość znana jest w Polsce dzięki tłumaczeniom Stanisława Barańczaka. Wizyta związana jest z uroczystością nadania poecie tytułu honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego, która odbędzie się w sobotę, 20 marca, w trakcie obchodów 40-lecia uczelni.

Dzień później, w niedzielę, 21 marca, o godz. 11 w Sali Mieszczańskiej Ratusza Staromiejskiego – z okazji Światowego Dnia Poezji – Nadbałtyckie Centrum Kultury organizuje otwarte spotkanie z poetą. Rozmowę z Nadzwyczajnym Gościem poprowadzą: Krystyna i Stefan Chwinowie.
Tomasz Venclova uczestniczyć będzie następnie w Międzynarodowym Festiwalu Europejski Poeta Wolności organizowanym w dniach od 21 do 27 marca 2010 r. przez Miasto Gdańsk.
K.K.

Tomas Venclova, litewski poeta, eseista, publicysta, wybitny badacz i tłumacz literatury, urodzony 11 września 1937 w Kłajpedzie, absolwent Uniwersytetu Wileńskiego, visiting profesor na uniwersytecie w Berkeley, obecnie jest profesorem języków i literatur słowiańskich na uniwersytecie w Yale. Studiował też semiotykę i literaturę rosyjską na Uniwersytecie w Tartu. W latach siedemdziesiątych działał w litewskim ruchu obrony praw człowieka. Współzałożyciel Litewskiej Grupy Helsińskiej, współpracował też z rosyjską opozycją antykomunistyczną. Do 1977 r. mieszkał w Wilnie. Zagrożony represjami za niezależną postawę, wyemigrował do USA, za co władze ZSRR pozbawiły go obywatelstwa.
Z polską kulturą i literaturą związany jest od lat młodości, kiedy to doskonale opanował język polski, by móc w oryginale czytać polskie czasopisma i książki. Ma ogromne zasługi w badaniach nad polską kulturą, a także w jej popularyzowaniu na Litwie i w Stanach Zjednoczonych. Od 1983 r. jest m.in. członkiem zespołu redakcyjnego prestiżowego kwartalnika „Zeszyty Literackie”. Tłumaczył na język litewski m.in. dzieła Cypriana Kamila Norwida, Czesława Miłosza, Zbigniewa Herberta, Wisławy Szymborskiej. Jest autorem znakomitej monografii Aleksandra Wata, wydanej w Stanach Zjednoczonych i Polsce. Wielokrotnie wyróżniany m.in. Międzynarodową Nagrodą im. Vilenica w Słowenii (1990), Orderem Giedymina (1999), Litewską Nagroda państwową (2001), został również uhonorowany trzykrotnie godnością doktora honoris causa, UMCS (1991), Uniwersytetu Jagiellońskiego (2000) oraz Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (2005).
Znając świetnie języki rosyjski, angielski i polski, poruszając się swobodnie w obszarze czterech kultur, Tomas Venclowa działa na wielu polach, konsekwentnie od wielu lat walcząc o zachowanie tradycji dialogu międzykulturowego i porozumienia miedzy narodami Europy Środkowej, wystawionego na ciężka próbę XX wieku. Na przekór spustoszeniom dokonanym przez nacjonalizm i komunizm, pozostał prawdziwym obywatelem wielonarodowego Wilna, co może cieszyć szczególnie Gdańszczan, którzy, tak jak niejeden z nas, w tym pięknym mieście mają swoje korzenie. Razem z Czesławem Miłoszem – na gruncie paryskiej „Kultury”, a potem już w niepodległej Polsce i niepodległej Litwie – odbudowywał zerwany polsko – litewski most, nie wahając się odważnie wystąpić przeciwko tym ze swoich rodaków, którzy trzymają się zadawnionych urazów i niechęci. Jak prawdziwy uczony nie unika problemów drażliwych i trudnych. Potrafił odważnie i z prawdziwym bólem pisać o udziale Litwinów w hitlerowskiej zagładzie. Jest wielkim przyjacielem Polski, mądrym patriotą litewskim, ale też przychylnym, pełnym zrozumienia i podziwu badaczem kultury rosyjskiej, choć do rosyjskiego państwa mógłby mieć wiele pretensji. Na uniwersytetach amerykańskich znakomicie wykładał zarówno literaturę rosyjską jak i polską, przekonany, że wielkie wartości kultury mogą zbliżać do siebie ludzi z odległych przestrzeni geopolitycznych. Przede wszystkim jednak Tomas Venclova, przyjaciel Josifa Brodskiego i Czesława Miłosza, dobry znajomy wielkich twórców literatury rosyjskiej, Anny Achmatowej i Borysa Pasternaka, jest wybitnym poetą, obecnym w Polsce dzięki tłumaczeniom Stanisława Barańczaka. Wymieniany bywa wśród kandydatów do literackiej Nagrody Nobla.
Wszystko to sprawia, że nadanie Profesorowi Tomasowi Venclovie godności doktora honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego będzie dla naszej uczelni prawdziwym zaszczytem.
Prof. UG dr hab. Stefan Chwin