Wyspa Spichrzów: Nadzieje, zastrzeżenia i obawy

Uroczyste ogłoszenie wyników konkursu urbanistyczno–architektonicznego na zagospodarowanie północnego cypla Wyspy Spichrzów odbyło się w środę, 28 kwietnia, na dziedzińcu Ratusza Głównego Miasta. Organizatorem konkursu był POLNORD S.A., który - w drodze negocjacji - został wybrany przez miasto Gdańsk jako inwestor do zagospodarowania, wraz z miastem, tego unikalnego miejsca. Konkurs miał charakter zamknięty. Do udziału zaproszono 10 pracowni architektonicznych z całej Polski. Na konkurs wpłynęło 9 projektów.

Decyzje podejmowało jury w składzie: Wojciech Ciurzyński - Prezes  Zarządu  POLNORD SA; Wiesław Bielawski - zastępca Prezydenta Miasta Gdańsk; prof. Wiesław Gruszkowski, Politechnika Gdańska; Andrzej Duch – dyrektor, Urząd Miejski w Gdańsku; Marian Kwapiński Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków; prof. Krzysztof Pawłowski, Politechnika Łódzka; Rafał Szczepański, architekt; Jacek Skrzyński – Dyrektor,  POLNORD SA

Laureaci
* I Nagrodę w wysokości 100 tys. zł. otrzymał Zespół Biuro Architektoniczne MAT Sp. z o.o. (praca nr 1)

Z opinii Sadu Konkursowego: „W ocenie Sądu Konkursowego praca najlepiej realizuje warunki konkursu zarówno pod kątem rozwiązania struktury funkcjonalno-przestrzennej jak i walorów architektonicznych. (…) Przedstawiona koncepcja w interesujący sposób nawiązuje do tradycyjnych form typowych dla spichlerzy i kamienic gdańskich”

Drugiej nagrody nie przyznano.

Dwie trzecie Nagrody po 50. tys. zł każda, otrzymali:
* Studio Architektoniczne Kwadrat Sp. z o.o. (praca nr 5)
* Zespół KD Kozikowski Design (praca nr 3)

Wyróżnienia po 10 tys. zł. otrzymali:
* Pracownia Jems Sp. z o.o.(praca nr 8)
* Kapuścik Biuro Architektoniczne Sp. z o.o. (praca nr 2)

Wystawa plenerowa – wyrażaj opinie
Wszystkie projekty 28 kwietnia 2010 r. pokazano w Wielkiej Sali Wety Ratusza. Od 1 maja zostaną one zaprezentowane na na Długim Targu. Organizatorzy konkursu pragną  pokazać prace mieszkańcom Gdańska i czekają na opinie pod adresem: wyspaspichrzow@polnord.pl
Rozpisanie konkursu jest następstwem umowy podpisanej 31 grudnia 2009 pomiędzy miastem Gdańsk i POLNORD SA. Dotyczy ona zagospodarowania północnego cypla Wyspy Spichrzów. Do tego celu powołana będzie przez miasto Gdańsk i POLNORD SA spółka celowa, w której Miasto obejmie 49 proc. udziałów a POLNORD SA 51 proc.
Po zatwierdzeniu koncepcji  konieczne będą zmiany planu zagospodarowania przestrzennego. Zostaną one przyjęte prawdopodobnie w IV kwartale 2010.

Spółka celowa powołana zostanie w ciągu 14 dni po uchwaleniu nowego planu miejscowego. Miasto etapowo wniesie do spółki aportem grunt, którego wartość wstępnie oszacowano na 59 mln PLN, zaś POLNORD SA wkład pieniężny w tej samej wysokości. Polnord zobowiązuje się do wybudowania poprzez spółkę celową projektu, w tym Muzeum Bursztynu, infrastruktury technicznej (drogi, instalacje), oraz do zapewnienia finansowania zewnętrznego inwestycji.

Początek prac przewiduje się na III/IV kwartał 2011. Muzeum Bursztynu powstanie w latach 2012-2013. Cały projekt będzie ukończony prawdopodobnie w IV kwartale 2014 roku. Przewidywany koszt projektu: 450 mln. PLN.

Odrzucenie dorobku kilku pokoleń
O opinię na temat pracy, która zdobyła I Nagrodę poprosiłam Tomasza Korzeniowskiego, prezesa Gdańskiego Oddziału Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, Generalnego Konserwatora Bazyliki Mariackiej:
- Przede wszystkim wyrażam żal z powodu odstąpienia od rekonstrukcji spichlerzy, które były bardzo dobrze udokumentowane i były przedmiotem studium konserwatorskiego między innymi autorstwa profesora inżyniera architekta Jerzego Stankiewicza. Profesor w latach 50. przygotował studium odbudowy tych spichlerzy w formie projektu, tutaj, niestety, doszło do odrzucenia dorobku kilku pokoleń konserwatorów i architektów. Ta praca w sposób drastyczny będzie zmieniać charakter średniowiecznego portu, w którym zachował się Żuraw, spichlerze na wyspie Ołowianka. Ta wyraźnie współczesna forma architektoniczna zburzy klimat ważnej historycznej części Gdańska, nad czym osobiście ubolewam. Największym zaskoczeniem jest wyłonienie tej pracy jako zwycięskiej wraz z lokalizacją nowej kładki na osi ulicy Mariackiej. Nagrodzenie takiej pracy - z udziałem pomorskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków w Sądzie Konkursowym – jest zastanawiające. Można zadać pytanie o kompetencje pomorskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków, który  nie broni wartości historycznych i dopuszcza do wprowadzenia elementy, które burzą krajobraz średniowiecznego portu. Mam nadzieję, że uda się część z tych prac wykorzystać – bo widać, że architekci próbowali rekonstruować niektóre spichlerze. Natomiast, gdyby to miało być realizowane, należy wprowadzić więcej  pieczołowicie przygotowanych  rekonstrukcji opartych na studium konserwatorskim, które już dawno istnieje. O tym powinna zadecydować Główna Komisja Konserwatorska w Ministerstwie Kultury z uwagi na olbrzymią rangę tego miejsca. Bowiem pomorski wojewódzki konserwator zabytków nie sprawdził się. Należy zadać pytanie dlaczego Marian Kwapiński odstąpił  od zalecenia wykorzystania studium konserwatorskiego odbudowy tych spichlerzy, które zostały przygotowane w formie projektu odbudowy przez prof. Stankiewicza? Te decyzje zapadły bez uwzględnienia wiedzy konserwatorskiej.
Katarzyna Korczak