Gdańscy radni: "nie" dla honorowania UPA

Oświadczenie Rady Miasta Gdańska w sprawie decyzji Prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego o nadaniu jednostce Sił Zbrojnych Ukrainy miana „Bohaterów UPA”.

1. Rada Miasta Gdańska wyraża zdecydowany sprzeciw wobec decyzji Prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego z dnia 27 maja 2026 roku o nadaniu jednej z jednostek Sił Zbrojnych Ukrainy miana „Bohaterów UPA”. Ukraińska Powstańcza Armia jest formacją odpowiedzialną za zbrodnie popełnione na obywatelach polskich na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej, które Sejm Rzeczypospolitej Polskiej jednomyślnie uznał za ludobójstwo.
2. Oświadczenie niniejsze odnosi się wyłącznie do gloryfikowania formacji odpowiedzialnej za ludobójstwo i nie dotyczy innych aspektów relacji polsko-ukraińskich.

§2.
Powierza się Przewodniczącej Rady Miasta Gdańska przekazanie niniejszego oświadczenia Prezesowi Rady Ministrów, Wojewodzie Pomorskiemu, Prezydentowi Miasta Gdańska oraz parlamentarzystom z województwa pomorskiego.

Przewodnicząca Rady Miasta Gdańsk
Agnieszka Owczarczak

UZASADNIENIE
W dniu 27 maja 2026 roku Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski nadał jednej z jednostek Sił Zbrojnych Ukrainy honorowe miano „Bohaterów UPA”. Decyzja ta pozostaje w sprzeczności z polityką historyczną Rzeczypospolitej Polskiej dotyczącą ludobójstwa dokonanego przez formacje OUN i UPA na obywatelach polskich na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej.

Stanowisko państwa polskiego w tej sprawie jest jednoznaczne i ponadpartyjne. W dniu 4 czerwca 2025 roku Sejm Rzeczypospolitej Polskiej jednogłośnie uchwalił ustawę ustanawiającą dzień 11 lipca Narodowym Dniem Pamięci o Polakach - Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa potwierdza, że zbrodnie popełnione w latach 1939–1946 wypełniają znamiona ludobójstwa, którego ofiarą padło około 100 tysięcy Polaków.

Decyzja Prezydenta Ukrainy spotkała się z krytyczną reakcją najwyższych przedstawicieli władz Rzeczypospolitej Polskiej, od Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, przez Prezesa Rady Ministrów, po Ministra Obrony Narodowej. Stanowisko to było jednolite: państwowa gloryfikacja formacji odpowiedzialnej za ludobójstwo jest nie do pogodzenia z pamięcią o jego ofiarach, a trwałe relacje polsko-ukraińskie wymagają oparcia na prawdzie historycznej. Stanowisko Rady Miasta Gdańska wpisuje się zatem w jednolitą linię państwa polskiego.
Okolicznością nadającą tej sprawie szczególne znaczenie dla Gdańska jest fakt, że w dniach 25–26 czerwca 2026 roku miasto będzie gospodarzem Konferencji na rzecz Odbudowy Ukrainy (URC 2026), najważniejszego międzynarodowego forum poświęconego odbudowie Ukrainy, współorganizowanego przez Polskę i Ukrainę, z udziałem szefów państw i rządów oraz Prezydenta Ukrainy. Goszcząc to wydarzenie, Gdańsk staje się miejscem, w którym partnerstwo polsko-ukraińskie znajduje swój praktyczny wyraz. Z tej właśnie pozycji Rada Miasta Gdańska, reprezentująca mieszkańców miasta-gospodarza, ma pełną legitymację, by przypomnieć, że dojrzałe i trwałe partnerstwo wymaga uznania prawdy historycznej.

Znaczenie tej sprawy dla Gdańska wzmacnia również fakt, że część społeczności miasta stanowią potomkowie Polaków przesiedlonych po II Wojnie Światowej z Kresów Wschodnich, w tym z województwa wołyńskiego. Pamięć o ofiarach ludobójstwa pozostaje w tych rodzinach żywa i jest częścią tożsamości współczesnego Gdańska.

Mając powyższe na uwadze, Rada Miasta Gdańska - w duchu przyjaźni i partnerstwa z Narodem Ukraińskim, lecz zarazem w poczuciu odpowiedzialności za pamięć ofiar - sprzeciwia się decyzji o nadaniu jednostce wojskowej miana odwołującego się do formacji odpowiedzialnej za zbrodnię ludobójstwa. Podjęcie niniejszego oświadczenia uznaje się za zasadne i celowe.

Wnioskodawca:
w imieniu
Klubu Radnych Prawa i Sprawiedliwości
w Radzie Miasta Gdańska

Tomasz Rakowski
Przewodniczący Klubu PiS