120 lat Gazety Gdańskiej!

2 kwietnia 1891 roku ukazał się pierwszy numer Gazety Gdańskiej

Została ona wydrukowana w niewielkim lokalu przy ul. Frauengasse 37 (obecnie ul. Mariacka) w Gdańsku przy użyciu ręcznie obracanej tłoczni odkupionej od wydawnictwa "Danziger Zeitung". Nad tytułem gazety widniał napis: "Bogiem a Prawdą" natomiast w winiecie: "Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus".

Tak właśnie rozpoczęła się historia najstarszej istniejącej do dziś polskiej gazety w Gdańsku.

Druk "Gazety Gdańskiej" nie byłby możliwy, gdyby nie dymisja kanclerza Ottona von Bismarcka, który prowadził tzw. Kulturkampf, czyli zmożoną germanizację polskich terenów pod zaborem pruskim. Pomysłodawcami stworzenia polskiej gazety w Gdańsku byli lokalni działacze narodowi: Stanisław Roman - były redaktor "Pielgrzyma" w Pelplinie oraz Juliusz Krasiewicz -wcześniejszy wydawca i właściciel chełmińskiego tygodnika "Piast". Obaj zamieszkali w Gdańsku i włączyli się w działania na rzecz stworzenia tu polskiej prasy.

W prace włączył się też Władysław Łebiński, jeden z czołowych działaczy ruchu polskiego pod zaborem pruskim, wcześniej znany choćby jako redaktor "Gazety Toruńskiej".

Brakowało tylko osoby, która poprowadzi ten ambitny projekt. Posadę redaktora naczelnego zaproponowano Bernardowi Zygmuntowi Milskiemu - dziennikarzowi i wydawcy pism poznańskich, do którego Łebiński wystosował pismo z propozycją objęcia kierownictwa oficyną na terenie Prus Zachodnich i wydawania "...gazety ludowej, która by się przyczyniła do podniesienia oświaty i obrony spraw narodowych (...) na opuszczonych i po macoszemu dotąd traktowanych Kaszubach". - Jako założyciela gazety niektórzy wymieniają też Józefa Czyżewskiego. Niesłusznie. Wprawdzie był on gorącym orędownikiem powstania takiej prasy, ale sam założył dwa konkurencyjne pisma, czyli "Kuriera Gdańskiego" i "Tygodnik Gdański" - mówi prof. Andrzej Romanow, wybitny znawca pomorskiej prasy.

Milski przejął na własność organizowane w Gdańsku wydawnictwo w lutym 1891 roku. Zobowiązał się jednocześnie, że na łamach tworzonej gazety propagować będzie poglądy "narodowych liberałów poznańskich na czele z ideą pracy organicznej solidaryzmu narodowego i obrony interesów narodowych ludności polskiej". Kilka dni później wydawnictwo zarejestrowano w Królewskim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku jako firma edytorska B. Milski - "Gazeta Gdańska". Pierwszy numer ukazał się 1 kwietnia 1891 roku.
- Nakład wynosił około 600 egzemplarzy. Nie należy go jednak porównywać z dzisiejszymi nakładami. Wtedy na jeden egzemplarz potrafiło się złożyć kilka osób, a jeden numer krążył często od domu do domu - wyjaśnia prof. Romanow.

Redakcja "Gazety Gdańskiej" przy Frauengasse 37 mieściła się - jak wspomina Milski: "...w ciemnym długim pokoju parterowym o jednym oknie, gdzie na pace papieru, pośród porozstawianych kaszt drukarskich"

Szybko zmieniono siedzibę na obszerniejszy lokal przy Breitgasse 56. To był o jednak miejsce niewystarczające dla szybko rozwijającego się wydawnictwa. Warunki pracy poprawiły się znacznie po przeniesieniu do siedziby wydawnictwa na Vorstadtischen Graben 49 (dziś ul. Podwale Przedmiejskie). Ten lokal był dużo bardziej komfortowy - dziennikarze mieli duży pokój z telefonem, maszyna do pisania i podręcznym księgozbiorem, a drukarnia i magazyny znajdowały się w wydzielonym pomieszczeniu.

W 1901 roku Milski - głównie z powodu kwestii finansowych - zmuszony był odsprzedać gazetę, która po zmianie właściciela omal nie zbankrutowała. Odżyła dopiero w 1913 roku po objęciu jej przez Jana Kwiatkowskiego. Nowy redaktor rozwijał wydawnictwo nie zważając nawet na coraz silniejsze prześladowania ze strony Prusów.

Po pierwszej wojnie światowej "Gazeta Gdańska" utrzymała swój polski charakter, lecz w zależności od właścicieli - raz byli to chadecy, endecy, aż w końcu przedstawiciele Sanacji - zmieniała swoją orientację polityczną.

Wydawanie "Gazety Gdańskiej" zostało zwieszone w 1939 roku.

Wróciła ona dopiero po upadku PRL-u, dokładnie w 1990 roku. Redaktorem naczelnym został Henryk Galus, natomiast jego zastępcami: Adam Kinaszewski (wkrótce redaktor naczelny) oraz... Donald Tusk, dziś premier RP. Gazecie udało się utrzymać na rynku przez trzy lata.

Kolejny powrót - tym razem w postaci tygodnika - nastąpił w marcu 1997 roku.

Dziś "Gazeta Gdańska" ukazuje się w nakładzie 15 tys. egzemplarzy, jako bezpłatny tygodnik, wydawany przez spółkę Dom Prasy. Informacje z "Gazety" przekazywane są do portalu wybrzeze24.pl.

Adrian Dampc

adrian.dampc@wybrzeze24.pl