Wejście w Historię: zabytki związane z AK

W ramach najnowszej odsłony cyklu „Wejście w Historię”, Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku zaprezentowało eksponaty nawiązujące do przypadającej w tym roku 80. rocznicy przekształcenia Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową. Od 10 lutego do połowy maja 2022 r. zwiedzający zapoznać się mogą z zabytkami pochodzącymi ze zbiorów Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, związanymi z działalnością Armii Krajowej, jak i pamiątkami po generale Auguście Emilu Fieldorfie ps. „Nil”, pochodzącymi ze zbiorów Muzeum Armii Krajowej w Krakowie.

Armia Krajowa była najważniejszą i najliczniejszą polską wojskową organizacją konspiracyjną istniejącą w czasie II wojny światowej. Jako siła zbrojna Polskiego Państwa Podziemnego wchodziła w skład Sił Zbrojnych RP podlegających Naczelnemu Wodzowi i Rządowi na uchodźctwie. Utworzona 14 lutego 1942 r. na skutek przeorganizowania istniejącego od jesieni 1939 r. Związku Walki Zbrojnej.

W czasie okupacji struktury Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej wykorzystywały posiadane uzbrojenie do realizacji zadań związanych z walką bieżącą oraz gromadziły środki potrzebne na wypadek planowanego powstania powszechnego. Broń i materiały wybuchowe pochodziły z zapasów z okresu kampanii polskiej, produkcji konspiracyjnej lub zrzutów lotniczych z Wielkiej Brytanii, były też zdobywane podczas walk z Niemcami.
Z zagadnieniem Armii Krajowej nierozerwalne związana jest postać Augusta Emila Fieldorfa ps. „Nil”, żołnierza Legionów Polskich i Polskiej Organizacji Wojskowej, oficera WP. W czasie Kampanii Polskiej 1939 r. dowodził on 51. pułkiem Strzelców Kresowych. Jesienią 1939 r. przedostał się do Francji, a następnie do Wielkiej Brytanii. W 1940 r. wyznaczony na emisariusza Naczelnego Wodza wrócił do okupowanej Polski. W latach 1942-1944 dowodził Kierownictwem Dywersji Komendy Głównej Armii Krajowej. Od 1944 r. tworzył konspiracyjną organizację ,,NIE” mającą działać po zajęciu Polski przez Armię Czerwoną. Brał udział w Powstaniu Warszawskim. Od października 1944 r. był zastępcą komendanta AK. Aresztowany w marcu 1945 r., nierozpoznany przez NKWD, więziony w łagrach w ZSRS. W 1947 r. wrócił do Polski. Ujawnił się w maju 1950 r., a w listopadzie został aresztowany. Po ciężkim śledztwie, odrzucając propozycję współpracy z komunistami, został niesłusznie oskarżony i skazany na śmierć przez powieszenie. Wyrok wykonano 24 lutego 1953 r. Jego miejsce pochówku do dnia dzisiejszego pozostaje nieustalone.

Wśród prezentowanych zabytków w ramach najnowszej odsłony cyklu „Wejście w Historię” znalazły się liczne odznaczenia należące do gen. Augusta E. Fieldorfa ps. „Nil” (1895-1953), pochodzące ze zbiorów Muzeum Armii Krajowej w Krakowie. Na ekspozycji zobaczyć można m.in. Krzyż Niepodległości, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Walecznych - potrójne nadanie, Złoty Krzyż Zasługi , a także liczne medale, order zasługi oraz odznaczenia pamiątkowe.

Ponadto na ekspozycji prezentowane jest uzbrojenie struktur konspiracyjnych i oddziałów partyzanckich Armii Krajowej, pochodzące ze zbiorów Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, w tym: polski granat ET-40 ,,Filipinka”, brytyjski granat Mills No. 36M pochodzący ze zrzutów dla AK, sztylet bojowy produkowany w zakładach konspiracyjnych, a także obrzyn karabinka Mannlicher wz. 1895 - wykorzystywany w czasie Powstania Warszawskiego.

źródło muzeum1939.pl
fot. K. Dembek/zbiory MIIWŚ w Gdańsku