W Mińsku Piotr Duda, lider „Solidarności”, a w środę w Warszawie liderka białoruskiej opozycji

Na zaproszenie związkowców z Białoruskiego Kongresu Demokratycznych Związków Zawodowych do Mińska poleciał 7 września br. Piotr Duda by zorientować się na miejscu w sytuacji i spotkać się m.in. z liderem BKDZZ Aleksandrem Jaroszukiem. 9 września premierem Morawieckim i Piotrem Dudą rozmawiać ma Swiatłana Cichanouska.

Podczas wizyty w Mińsku przewodniczący "Solidarności" spotkał się w polskiej ambasadzie z liderem Białoruskiego Kongresu Demokratycznych Związków Zawodowych Aleksandrem Jaroszukiem i innymi przedstawicielami Kongresu. Duda i Jaroszuk poruszyli kwestię pomocy charytatywnej i wsparcia w ramach utworzonego przez NSZZ funduszu "Solidarność z Białorusią".
– Rozmowy były dobre, rozmawialiśmy o pomocy indywidualnej dla członków związku, dla tych, którzy strajkują, ale także dla związku, który będzie musiał ewoluować, jeśli sytuacja będzie się zmieniała w pozytywnym kierunku – powiedział Piotr Duda.

Piotr Duda przyznał, obawiał się, że może mieć problemy z wjazdem na Białoruś. Po spotkaniu związkowcy wraz z Marcinem Wojciechowskim, ambasadorem Polski w Mińsku, złożyli kwiaty w miejscu śmierci Aleksandra Tarajkowskiego, śmiertelne postrzelonego 10 sierpnia br. demonstranta, pierwszej ofiary protestów na Białorusi.
– Otrzymujemy sygnały poparcia od różnych związków zawodowych, ale to, że popiera nas "Solidarność", ma ogromne znaczenie. Chodzi przede wszystkim o solidarne wsparcie ze strony polskich związkowców i polskiego społeczeństwa – powiedział Jaroszuk i dodał, że na Białorusi robotnicy, którzy uczestniczyli w protestach i próbowali strajkować, są poddawani presji ze strony władz.

Po wizycie w Mińsku lider "Solidarności" wraca do kraju. W środę w warszawskiej siedzibie Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” ma się spotkać ze Swiatłaną Cichanouską, opozycyjną białoruską kandydatką na prezydenta, która przebywa na emigracji w Litwie.
Czy jest możliwe przejście Białorusi w stronę demokracji na wzór zachodni i przyjęcie w pakiecie reform wolnorynkowych? Taki zabieg ostatnio powiódł się w Czarnogórze. Transformacja z udziałem funkcjonariuszy reżimu okazała się też możliwą w 1989 roku w Polsce. Chociaż Białoruś to inny kraj, inna epoka, inna struktura społeczna i realia inne to słychać hymn patriotyczno-religijny “Mahutny Boża” a flagi biało-czerwono-białe Wolnej Białorusi widać od miesiąca w relacjach z tego kraju. Jak rozwinie się sytuacja u naszego wschodniego sąsiada?
– Klasa robotnicza Białorusi w przeważającej większości nie przyłączyła się do strajków. Na kilkaset tysięcy pracowników białoruskich fabryk w strajkach uczestniczyło paręset osób. Wiec to nie strajk. Na Białorusi najważniejsze strategiczne gałęzie przemysłu należą do państwa lub są kontrolowane przez państwo. W dobie bezrobocia, przez które przeszły wszystkie posowieckie republiki trzon klasy robotniczej, która pozostała na Białorusi, nie jest i nie będzie chętny od uczestnictwa w protestach. Bez względu na deklaracje opozycji. Jakakolwiek zmiana na Białorusi oznacza zmiany własnościowe i otwarcie się na zagranicznych inwestorów, co oznacza restrukturyzację. I tak kilka lat temu przeprowadzono tam reformy prawa pracy. Widać zaś zręby konfliktu pokoleniowego między mieszkańcami wielkich miast a tymi, którzy bywają na wiecach broniących obecnego prezydenta. Nie patrząc na ich motywy, czy inspirację, widać różnicę wiekową. Widać też pewne analogie do drugiej połowy lat 80 w Polsce, gdy system był za słaby by w zarodku unicestwić konglomerat sił opozycyjnych, a ruchy opozycyjne i niepodległościowe były za słabe by same obalić mogły system. Ale na tyle silne, by organizować i uczestniczyć w manifestacjach, wydawać gazetki i książki, które od 1987 roku można było już kupić przy bramie Uniwersytetu Warszawskiego, czy innych uczelni – komentuje w rozmowie z nami dr hab. Rafał Chwedoruk, historyk myśli politycznej i badacz ruchów społecznych oraz syndykalizmu.

Strajki w białoruskich przedsiębiorstwach miały głównie miejsce 14 sierpnia br. Pierwsza zmiana Mińskiej Fabryki Traktorów przerwała tego dnia pracę, o gotowości do protestu poinformowali pracownicy Mińskiego Zakładu Ciągników Kołowych, produkującego platformy jezdne oraz robotnicy produkującej gigantyczne ciężarówki fabryki BiełAZ. Strajki pracownicze są na Białorusi legalne i na razie nie były pacyfikowane przez OMON. Represje dotknęły zaś liderów próbujących je organizować.

Czy więc dążenia wolnościowe i idealizm wystarczą do zmian i czy Białoruś jest rozgrywana przez kapitał? Czy więc dążenia wolnościowe i idealizm demonstrantów wystarczą do zmian i czy Białoruś jest już rozgrywana przez kapitał? Przypomnijmy, że dzisiejsza Rosja i jej oligarchia jest zorientowana na brutalny kapitalizm.
- W Polsce nie chcemy przyjąć do wiadomości, że Białoruś ma niemal socjalistyczna strukturę gospodarki, natomiast Rosja jest grubo prokapitalistyczna. Główne zakłady, z uwzględnieniem kombinatu Soligorsk (przemysł chemiczny – dop. red.), są dla rosyjskich oligarchów łakomym kąskiem w ramach prywatyzacji. Paradoksalnie gwarantem niezależności jest państwowy charakter białoruskich zakładów pracy. Państwo zaś próbuje rozgrywać interesy Zachodu, Chin, Rosji. Czy Zachód je przejmie, czy też zrobi to Rosja poprzez wystraszony aparat państwowy, który zwróci się, być może niechętnie, do wschodniego sąsiada, to białoruska gospodarka będzie poddana procesom prywatyzacji z udziałem zagranicznych inwestorów – dodaje w rozmowie z GG Rafał Chwedoruk.

W środę Cichanouska ma też rozmawiać z premierem Mateuszem Morawieckim na temat wspierania społeczeństwa obywatelskiego.
ASG