Grudniowe memento – 1970 r. i 1981 r.

Rocznice polskich tragicznych Grudniów tradycyjnie obchodzone będą w Gdańsku i Gdyni oraz w Szczecinie i Elblągu. Uczcimy tych, którzy w obronie godności człowieka pracy, upominając się o chleb i wolność, oddali życie lub poświęcili zdrowie. Znów zapłoną znicze pamięci, m.in. pod tablicą na ścianie budynku, gdzie mieścił się Komitet Wojewódzki PZPR, podpalony przez demonstrujących w 1970 r., odprawione zostaną msze św. w intencji zabitych, rannych i represjonowanych oraz ich rodzin.

W niedzielę 13 grudnia 1981 roku, nim nastał świt Polska wstrzymała oddech. Uderzenie wojska i milicji, nocą z 12 na 13 grudnia 1981 r., było mocne, precyzyjne i skuteczne. Na pozór niewydolny system PRL był w stanie wykrzesać z siebie znaczny potencjał operacji przeciwko organizującemu się w "Solidarności" społeczeństwu (w „Solidarności” było też niemal milion członków PZPR, w tym późniejsi opozycjoniści jak Maciej Łopiński i Andrzej Liberadzki).

Zamachu stanu dokonała Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego, dowodzona przez gen. Wojciecha Jaruzelskiego, który miał w rękach pełnię władzy jako jej szef, premier i I sekretarz KC PZPR oraz minister Obrony Narodowej. Nadzieja na poszerzenie swobód obywatelskich i współudział w rządach, uosabiana przez „Solidarność”, zdawała się gasnąć.

Najtragiczniejszy był pierwszy tydzień stanu wojennego na Górnym Śląsku. Decyzja o pacyfikacji KWK Wujek oraz dwóch innych kopalń Manifest Lipcowy i Ziemowit zapadła 15 grudnia na posiedzeniu Wojewódzkiego Komitetu Obrony w Katowicach. 16 grudnia w godzinach porannych kopalnię „odcięto” od miasta, a następnie przystąpiono do pacyfikacji. Ruszyły czołgi, robiąc wyłom w murze. W pacyfikacji zginęło 9 górników, a 21 zostało rannych. Strzelał pluton specjalny MO.

Przyszli nocą w uśpiony dom
Zabierali nas chyłkiem jak zbóje
Drzwi zamknięte otwierał łom
Idą, idą pancry na "Wujek"
A gdy opadł strach i gniew
Stanął wybór: kopalnia strajkuje
Choć staniała bardzo nasza krew
Idą, idą pancry na "Wujek"
W tłum przy bramie do matek i żon
Z płacht na murach klejonych zlatuje
Czarną treścią komunikat WRON
Idą, idą pancry na "Wujek"
Kilof, łańcuch ściska nasza dłoń
Wózków szereg bieg czołgów wstrzymuje
Już milicja repetuje broń
Idą, idą pancry na "Wujek"
Płoną znicze ku zabitych chwale
Ale zgasła nadzieja na potem
Gdzie twe czyste ręce generale?
Zawracają pancry z powrotem
(tekst Maciej Bieniasz, artysta malarz, prof. ASP Katowice)

Uroczystości obchodów 48 rocznicy Grudnia ’70 oraz 37 rocznicy wprowadzenia stanu wojennego.
13 grudnia – Gdańsk godz. 12.30, złożenie wieńców i zapalenie zniczy pod pomnikiem dwóch obrońców Solidarności i Wolności: świętego Jana Pawła II i prezydenta Ronalda Reagana, o godz. 13.15 – pod pomnikiem śp. Anny Walentynowicz, o godz. 16.00 – pod pomnikiem Poległych Stoczniowców. Następnie będzie konferencja w Sali BHP pt. „Rola Świętego Jana Pawła II i prezydenta Ronalda Reagana w obaleniu komunizmu i odzyskaniu Niepodległości”, wręczenie wyróżnień, otwarcie wystaw, prezentacja albumu i projekcja filmu „Godność” (organizator: Stowarzyszenie Godność i Telewizja Polska).

13 grudnia – Gdynia, godz. 18.00: msza św. w kościele oo. Redemptorystów w rocznicę wprowadzenia stanu wojennego, program słowno-muzyczny w wykonaniu młodzieży z Zespołu Szkół Administracyjno-Ekonomicznych, przejście pod pomnik Ofiar Komunizmu przy ul. Pułaskiego, złożenie kwiatów

14 grudnia – Łęgowo, godz. 11.15: uroczysta akademia w Szkole Podstawowej im. Bohaterów Grudnia 1970 połączona z wręczeniem stypendiów im. NSZZ „Solidarność”. 

14 grudnia – Gdańsk, plac Solidarności, godz. 10.00: zapalenie zniczy, złożenie wieńców i kwiatów pod pomnikiem Poległych Stoczniowców m.in. przez czynnych i emerytowanych pracowników Stoczni Gdańsk SA oraz delegacje szkół

14 grudnia – Gdańsk, siedziba IPN, Al. Grunwaldzka 216, godz. 17.00: Prelekcja dr. Piotra Brzezińskiego Pogrzebani nocą – ofiary Grudnia ’70 na Wybrzeżu Gdańskim. Kim były ofiary? Jak zginęli? Co dalej działo się z ich rodzinami?

16 grudnia – Gdańsk (niedziela):
godz. 11.30: zapalenie zniczy pod tablicą pamiątkową na budynku b. KW PZPR, o godz. 11.50, pod pomnikiem upamiętniającym śmierć Antoniego Browarczyka (Organizator: Zarząd Regionu Gdańskiego NSZZ „S”).
godz. 12.30 – Gdańsk, uroczysta msza święta w bazylice św. Brygidy
(poświęcenie sztandaru Stowarzyszenia Strzebielinek), przemarsz pod pomnik Poległych Stoczniowców, Apel Poległych; złożenie wieńców.

16 grudnia – Gdańsk, sala BHP, ok. godz. 15.00 (po uroczystości na Placu Solidarności). Promocja książki Dłutem i pędzlem poświęcona życiu i twórczości Roberta Peplińskiego (był m. in. twórcą projektu Pomnika Poległych Stoczniowców w Gdańsku).

17 grudnia – Gdynia (poniedziałek):
godz. 6.00 – Gdynia Stocznia, pomnik Ofiar Grudnia 1970. Apel Poległych, modlitwa, wystąpienia, składanie wieńców
godz. 16.30 – Gdynia, uroczysta msza święta w kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa, przemarsz pod pomnik na placu Wolnej Polski (przy Urzędzie Miasta), Apel Poległych i salwa honorowa, modlitwa, wystąpienia, złożenie wieńców i kwiatów. (Przed mszą św. – montaż słowno-muzyczny w wykonaniu uczniów ze Szkoły Podstawowej nr 40 w Gdyni).

ASG