"Anna Walentynowicz. Legenda Solidarności 1929-2010"

Tak zatytułowaną wystawę fotograficzną otwarto przy skwerze u zbiegu ul. Waryńskiego i al. Grunwaldzkiej we Wrzeszczu. Otworzyli ją, w ramach obchodów 32-rocznicy Porozumień Sierpniowych, prezes Instytutu Pamięci Narodowej Łukasz Kamiński oraz przewodniczący NSZZ „Solidarność" Piotr Duda. 

Do zebranych około 200 osób Duda powiedział, że w dniu 31 sierpnia nie ma lepszego miejsca i czasu, aby pamiętać o ludziach Solidarności. Ludziach, którzy swoje całe życie poświęcili dla tego, abyśmy dzisiaj mogli żyć w wolnym i demokratycznym kraju. Przypomniał też o strajku, który w sierpniu 1980 r. wybuchł w Stoczni Gdańskiej im. Lenina, po zwolnieniu z pracy Anny Walentynowicz, a który doprowadził do powstania „Solidarności”. Podziękował IPN-owi za przygotowanie wystawy i zakończył słowami: "Aniu, pamiętamy".

Prezes IPN Łukasz Kamiński powiedział m.in.: Anna Walentynowicz nie została ministrem, nie objęła ważnych funkcji państwowych. Jej życie było w pewnym sensie prostym życiem w dobrym tego słowa znaczeniu. Ale spójrzmy na nie, jako na bardzo prostą drogę życia osoby, która zawsze szukała możliwości zrobienia czegoś wartościowego dla innych.

Autorem wystawy jest historyk Arkadiusz Kazański z pionu edukacyjno-naukowego gdańskiego oddziału IPN. Zbierając materiały do ekspozycji, spędził wiele dni w mieszkaniu Anny Walentynowicz, w którym mieszka teraz jej wnuk. Przeszukiwał prywatne archiwa złożone z kilkunastu tysięcy różnego typu dokumentów i zdjęć. 

Na wystawie, na 18 planszach znajdują się fotokopie różnych dokumentów pochodzących z wielu archiwów, w tym IPN, Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność", Kancelarii Prezydenta RP, muzeów, bibliotek, a także zbiorów prywatnych. Jest też fotokopia wydanej przez Wojewódzki Urząd do Spraw Bezpieczeństwa w Gdańsku decyzji o internowaniu działaczki, datowana na 12 grudnia 1981 roku. Możemy również zobaczyć kopię prośby napisanej odręcznie przez Walentynowicz w 1983 roku, a adresowanej do szefa Zakładu Karnego w Grudziądzu, o wydanie jej drutów w celu... naprawy sprutego swetra.

Gdańska wystawa jest pierwszą ekspozycję poświęconą tej postaci, przygotowaną przez instytut, twierdzi rzecznik prasowy gdańskiego IPN, Jan Daniluk. Jego zdaniem, najprawdopodobniej jest to też pierwsza wystawa IPN poświęcona w całości jednemu działaczowi Solidarności.

Anna Walentynowicz zaangażowała się w działalność Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża w 1978 r.  Została ona bezprawnie zwolniona ze Stoczni Gdańskiej 7 sierpnia 1980 r., co przyczyniło się do rozpoczęcia strajku. Protest doprowadził do powstania Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego "Solidarność". Walentynowicz została członkinią Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego oraz Prezydium Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność”. Była internowana w stanie wojennym, a następnie kilka razy aresztowana. W 1981 r. inwigilowało ją ponad 100 funkcjonariuszy i tajnych współpracowników Służb Bezpieczeństwa. Zginęła w katastrofie pod Smoleńskiem 10 kwietnia 2010 r., a pochowana na Cmentarzu Srebrzysko we Wrzeszczu.

Po otwarciu wystawy, przedstawiciele IPN, :Solidarności” i delegacje Gdańska oraz województwa pomorskiego, przeszli kilkanaście metrów dalej pod tablicę ku czci Anny Walentynowicz, znajdującą się na fasadzie domu, w którym mieszkała. Tu złożyli wiązanki kwiatów.

Wystawę będzie można oglądać do 20 września. 

Wła-49

Zdjęcia: Włodzimierz Amerski