Duda Gracz w hołdzie Chopinowi

200. rocznicę urodzin Fryderyka Chopina Muzeum Narodowe w Gdańsku wraz z Polską Filharmonią Bałtycką im. Fryderyka Chopina uczciło wystawą „Chopinowi Duda Gracz”. 

Cykl wybitnego - nieżyjącego już malarza zafascynowanego Chopinem – liczy 313 obrazów. Prace powstawały w latach 1999 – 2003.
Dwa – jeden po drugim – wernisaże – odbyły się w niedzielne przedpołudnie, 28 lutego, w Zielonej Bramie, Oddziale Muzeum Narodowego w Gdańsku (200 prac) i w hallu Polskiej Filharmonii Bałtyckiej im. Fryderyka Chopina na Ołowiance (pozostałe obrazy większych formatów). 

Naprawiał świat
Dotychczas kolekcję „Chopinowi Duda Gracz”  prezentowano raz – w Teatrze Wielkim-Operze Narodowej w Warszawie w czasie XV Międzynarodowego Konkursu Chopinowskiego jesienią 2005. W postaci multimedialnej cykl towarzyszył Światowej Wystawie EXPO 2005 w Japonii. Nie jest to już – znany powszechnie i zakodowany w świadomości odbiorców - nurt artysty publicystyczny, prześmiewczy, gorzki. Bo wcześniej zajmował się naprawianiem świata wydrwiwając z ludzkich przywar i wad i taki tkwi w świadomości wielu odbiorców. 

Duda Gracz zmarł w 2004 roku, malarskie wariacje chopinowskie są zwieńczeniem jego drogi artystycznej kiedy to nie mógł pogodzić się z – otaczającą go coraz ciaśniej – rzeczywistością, w której ludzie są coraz bardziej układowi, zakłamani, chamscy, leniwi, nietolerancyjni, żądni pieniędzy i zaślepieni amerykańską kulturą. Duda Gracz w ostatnich latach życia przestał się przeciwstawiać zawartemu w ludziach złu. Z okazji 25-lecia pracy artystycznej, powiedział, że „żegna się z publicystyką, bo przeszły mu już naiwne pasje poprawiania świata". Coraz bardziej zamykał się we własnym świecie wyobraźni i takież zaczęły stawać się jego obrazy. 

Czułość i tęsknota
Powiedział w tym czasie: (…) „maluję świat, który odchodzi, umiera, gdzie więcej jest snu, zdarzeń z dzieciństwa, świat w pejzażu przedindustrialnym. Na moich obrazach nie ma drutów telefonicznych, kabli, anten satelitarnych, samochodów, samolotów - tego wszystkiego, co zaprowadzi człowieka z powrotem na drzewo, jeżeli nadal będzie się tak intensywnie rozwijał pod tym względem" (…) „Maluję to, co mi w duszy gra; im bardziej człowiek pierniczeje, tym lepiej wie, że odchodzi, a z nim cały ten świat. Z upływem czasu rodzi się czułość i tęsknota za tym, co bezpowrotne".

Pasjonował się muzyką Chopina, zgłębiał jego dzieło i osobowość twórczą. Tak zrodził się cykl „Chopinowo Duda Gracz”. Każdemu utworowi, w przypadku większych kompozycji, jego części, poświęcił inny obraz. Oglądamy prace akwarelowo-temperowe ("Etiudy", "Preludia", "Pieśni"), olejne (wszystkie pozostałe formy muzyczne), oraz całuny symbolizujące utwory zaginione. Delikatne, zwiewne, jak mgła, senne, romantyczne, miejscami drapieżne, dynamiczne bez reszty wciągają widza, omotują, czarują. A przede wszystkim – na wskroś piękne.
Interpretacja dzieł Chopina stworzona przez Dudą Gracza jest największym cyklem malarskim w dziejach polskiego malarstwa po 1945 roku. 

Dopełnieniem wrażeń - muzyka
Dla zwiedzających przygotowano dodatkową atrakcję w postaci możliwości słuchania w czasie zwiedzania ze słuchawkami na uszach utworów Fryderyka Chopina. 

- Udostępniamy dwa nagrania - powiedział Stanisław Daniel Koliński, artysta śpiewak, pedagog, właściciel Syrinx - Kotliński Management, współorganizator przedsięwzięcia.  – Słuchacz, widz, zakładając słuchawki, będzie odbierał nie nagranie studyjne, ale odniesie wrażenie, że znajduje się na sali koncertowej. Pierwsze nagranie zrealizowaliśmy z młodym, wybitnie utalentowanym pianistą białoruskim, Kiryłem Kedukiem. 

Artysta kończy Akademię  Muzyczną im. Stanisława Moniuszki w klasie prof. Waldemara Wojtala, równocześnie studiuje w jednej z najbardziej renomowanych europejskich uczelni we Włoszech, jest laureatem wielu konkursów, ostatnio zdobył I Nagrodę i Nagrodę Publiczności na I Bałtyckim Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym 2009, Bad Kissingen w Niemczech.  

Nagranie drugie powstało dla włoskiego wydawnictwa „Amadeus” w Mediolanie z udziałem znakomitej śpiewaczki, Urszuli Kryger, która wykonuje wszystkie pieśni Chopina. Towarzyszy artystce - na oryginalnym instrumencie z epoki, fortepianie Pleyela z 1840 roku - pianista Luggero Lagana. 

- To nagranie ukazało się na płycie, kilka pieśni wykorzystaliśmy do tej wystawy – dodał Kotliński. – To są bardzo szczególne obrazy, niezwykła wrażliwość Dudy Gracza przejawia się w połączeniu utworów wokalnych z inspiracją malarską. 

W planach - kolejne wspólne projekty
Wystawa „Chopinowo Duda Gracz” powstała w ramach projektu Muzeum Narodowego w Gdańsku i Polskiej Filharmonii Bałtyckiej im. Fryderyka Chopina pod nazwą "Fryderyk Chopin. Fenomen muzyczny i światowe dziedzictwo w XXI wieku: świat  Chopina w muzyce słowie i obrazie”. Współtworzą ekspozycję: agencja CONSPERO, Syrinx - Kotlinski Management & Productions  i EC Sybiltech Sp. z o.o. Projekt dofinansowywany jest ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z programu „Fryderyk Chopin 2010 – Promesa”.
- To pierwszy projekt, który zrealizowaliśmy z polską Filharmonią Bałtycką im. Fryderyka Chopina, ale nie ostatni – powiedział na wernisażu Wojciech Bonisławski, dyrektor Muzeum Narodowego w Gdańsku. – Będziemy państwu dostarczać doświadczeń i wrażeń nie tylko plastycznych, ale i muzycznych. 

Wystawę „Chopinowo Duda Gracz w Zielonej Bramie, oddziale Muzeum Narodowego w Gdańsku, będzie można oglądać od 2 marca do 30 maja 2010 roku
Godziny otwarcia: wtorek - piątek 9.00-16.00; sobota - niedziela 10.00-17.00. Ceny biletów: 5 i 10 zł

Druga część wystawy w foyer Polskiej Filharmonii Bałtyckiej im. Fryderyka Chopina czynna będzie także do 30 maja 2010 roku. Oglądać ja można w czasie koncertów.

Katarzyna Korczak
Zdjęcia Maciej Kostun