Nie żyje legenda "Solidarności". Henryk Jagielski miał 94 lata » W wieku 94 lat zmarł Henryk Jagielski, stoczniowiec i uczestnik robotniczych zrywów na Wybrzeżu. Inf... SKT pozywa GPEC: osiedle na kortach - co knuł Karnowski? » Sopocki Klub Tenisowy pozwał GPEC ;domaga się 100 tys. zł za bezumowne wykorzystanie terenu. Spór o ... Gdańska parada 2026 » Dzień Niepodległości w Gdańsku jest świętowany paradą ulicami miasta. Organizacja pozarządowa SUM je... Dziś w Tczewie: protest w obronie Konstytucji RP » Tak dla Polski - 700 tys. Marsz w stolicy » Z udziałem prezydenta Karola Nawrockiego przeszedł od Ronda Dmowskiego do Stadionu Narodowego Marsz ... Godność: Czas obrony demokracji » Apel Stowarzyszenia „Godność”Od wyborów 15 października 2023 trwa w Polsce niszczenie demokracji. Kt... Gdański Park Kulturowy » W auli Technikum Łączności w Gdańsku miało miejsce spotkanie konsultacyjne władz miejskich z mieszka... Jutro II edycja Forum Wsparcia i Zdrowia w Żukowie pod patronatem M Na... » Zdrowie to nie tylko leczenie, ale także profilaktyka, codzienne nawyki, aktywność, dobre relacje, w... Mocne uderzenie w plany Tuska. Zastępcy PG murem za TK » Koalicja rządząca pod wodzą Donalda Tuska po raz kolejny próbuje zdemolować porządek konstytucyjny w... Rakowski pyta Dulkiewicz - gdańskie koszty kampanii w Krakowie? » Prezydent Gdańska Aleksandra Dulkiewicz pojechała do Krakowa wspierać kandydatkę Koalicji Obywatelsk...
Reklama
Godność: Czas obrony demokracji
wtorek, 03 listopada 2026 14:31
Godność: Czas obrony demokracji
Apel Stowarzyszenia „Godność”
Od wyborów 15
Aktywny senior w SKT
środa, 04 listopada 2026 17:15
Aktywny senior w SKT
30 października w Hali Widowiskowej Sopockiego Klubu Tenisowego przy
Piłka w grze, a Lechia w opałach...
niedziela, 16 sierpnia 2026 10:44
Piłka w grze, a Lechia w opałach...
W Gdańsku nadal chyba trwa lekki szok po majowej degradacji. Sam
Terminarz Betclic I ligi 2026/2027
środa, 08 lipca 2026 19:31
Terminarz Betclic I ligi 2026/2027
24 lipca rozpocznie się sezon sezon 2026/2027 w Betclic I lidze.

Galeria Sztuki Gdańskiej

Mariusz Hoffman -
wtorek, 25 sierpnia 2026 17:14
Mariusz Hoffman -
Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki (GTPS) — najstarsze

Sport w szkole

Rozdano medale w wioślarstwie halowym
sobota, 30 marca 2024 16:46
Rozdano medale w wioślarstwie halowym
22 marca w hali sportowej Szkoły Podstawowej 94 po raz kolejny

"Gdańska" w antrakcie

Żeglarz
piątek, 02 maja 2025 08:00
Żeglarz
Kapitan Nut odważny, romantyczny, bez skazy, poświęcił swoje
Powstaniec z Gdyni
piątek, 05 stycznia 2024 16:35
Powstaniec z Gdyni
„Powstaniec 1863”- to długo oczekiwany film o wielkim bohaterze

Muzeum Stutthof w Sztutowie

2076 dni obozu pod Gdańskiem
piątek, 16 września 2022 18:15
2076 dni obozu pod Gdańskiem
Obóz koncentracyjny Stutthof wyzwoliły wojska III Frontu

Foto "Kwiatki"

Zimowe oblicza Trójmiasta
sobota, 13 lutego 2021 11:08
Zimowe oblicza Trójmiasta
Zimowe oblicze Trójmiasta w obiektywie Roberta
Bohaterski, niemiecki ksiądz upamiętniony w Żarnowcu
czwartek, 18 września 2025 17:09
Bohaterski, niemiecki ksiądz upamiętniony w Żarnowcu
Kompleks klasztorno-kościelny w Żarnowcu to perła północnych
Spotkali się, by oszacować możliwości założenia muzeum
poniedziałek, 10 kwietnia 2017 18:04
Spotkali się, by oszacować możliwości założenia muzeum
Fundacja „Mater Dei”, ta sama dzięki której w dużej mierze

Dlaczego nie głosuję na Tuska

środa, 04 października 2023 12:35
Już dni dzielą nas od kolejnych wyborów. Niektórzy twierdzą, że

Konstytucja 1791 - testament gasnącej Ojczyzny

Ocena użytkowników: / 6
SłabyŚwietny 
poniedziałek, 02 maja 2016 10:37

altKonstytucja. Słowo dzisiaj powszechnie używane. Czy się zużyło, taj jak jej lekceważone tak litera jak i duch? A może zaczęliśmy się od kilku miesięcy nad ustrojem państwa cokolwiek bardziej zastanawiać?


W najbliższą środę, czyli 4 maja 2016 r., odbędzie się nawet nadzwyczajna sesja Sejmiku. Pomorscy radni głosować będą nad rezolucją w sprawie uczczenia twórców i obrońców Konstytucji 3 Maja. Dla wielu będzie to okazją by wezwać władze państwowe do rozwiązania kryzysu konstytucyjnego. Przypomnijmy zatem co wydarzyło się 225 lat wstecz.


Obraz Jana Matejki „Konstytucja 3 Maja 1791” pokazuje niesionego na rękach króla Antoniego Stanisława Poniatowskiego, zwanego Augustem, jednego z największych kapitulantów w naszych dziejach.


Po kościuszkowskiej insurekcji król abdykował choć nie musiał tego czynić. Przódy przystąpił  do Targowicy.
Nim to uczynił król podjął się wprowadzania reform. Utworzył ministerstwa skarbu i wojska oraz ustanowił cło krajowe. Na ocenie jego postaci waży i tak na zawsze uległość wobec carycy Katarzyny Wielkiej i ów akt abdykacji.  


Warto więc, świętując dzień uchwalenia pierwszej w Europie, nowożytnej Konstytucji przypomnieć sobie słowa największego kapitulanta Rzeczpospolitej:
"Nie szukając w ciągu królowania naszego innych korzyści lub zamiarów, jak stać się użytecznym ojczyźnie Naszej, byliśmy także tego zdania, iż opuścić należy tron w okolicznościach, w których rozumieliśmy, że oddalenie Nasze przyłoży się do powiększenia szczęścia współziomków Naszych lub też przynajmniej umniejsza ich nieszczęścia; przekonani teraz, że pieczołowitość Nasza na nic się ojczyźnie Naszej nie przyda, kiedy nieszczęśliwa zdarzona w niej insurekcja pogrążyła ją w teraźniejszy stan zniszczenia, i rozważywszy, że środki względem przyszłego losu Polski koniecznie potrzebne z powodu naglących okoliczności, a od Najjaśniejszej Imperatorowej Wszech Rosji i innych sąsiednich mocarstw przedsięwzięte, jedynymi są do przywrócenia pokoju i spokojności współobywatelom Naszym, których dobro zawsze było najmilszym przedmiotem starań Naszych — postanowiliśmy przeto z przywiązania do spokojności publicznej oświadczyć, tak jako też niniejszym aktem najuroczyściej ogłaszamy, że wolnie i z własnej woli wyrzekamy się bez ekscepcji wszelkich praw Naszych do Korony Polskiej, do Wielkiego Księstwa Litewskiego i innych należących do nich krajów".  


Ten model „realpolitik” był później przez lata uprawiany, przerywany jedynie tragicznymi powstaniami narodowymi i dwudziestoletnim epizodem II Rzeczpospolitej.


Szczęsny Potocki, Xawery Branicki i Seweryn Rzewuski, tworząc przy wsparciu Moskwy konfederację targowicką tak uzasadniali oparcie się na obcej sile militarnej: "Intencjami wprowadzenia armii Jej Wysokości Cesarzowej Rosji Katarzyny Wielkiej, sojuszniczki Rzeczypospolitej, są i zawsze były przywrócenie wolności Polakom i Rzeczypospolitej, a w szczególności zapewnienie wszystkim obywatelom bezpieczeństwa i szczęścia."


To jednak, co na trwałe pozostało, to spisany dokument - Konstytucja 3 Maja, druga na świecie, ustawa zasadnicza, uchwalona w czasie Sejmu Czteroletniego w 1791 roku przez stronnictwo patriotyczne jako rezultat kompromisu i próby naprawy Rzeczypospolitej po I rozbiorze.
Inspirowali ją i spisali, podobnie jak Konstytucję Stanów Zjednoczonych, wolnomyśliciele, zasiedlający nader modne i wpływowe wówczas masońskie loże.


Ten powiew mentalnego, politycznego spisku kształtował wówczas świat od Bostonu, przez Paryż, do Warszawy.
Konstytucja 3 Maja - Ustawa Rządowa z dnia 3 maja 1791 roku - ustanawiała ustrój prawny Rzeczypospolitej Obojga Narodów.    

Konstytucja wprowadzała polityczne równouprawnienie szlachty i stanu mieszczańskiego. Zniosła instytucję jednomyślności, czyli wywindowania do granic absurdu poczucia szlacheckiego egocentryzmu i praw obywatelskich, czyli liberum veto.   
Warto przypomnieć, że źródeł Konstytucji szukać trzeba w konfederacji barskiej. Ten dumny zryw w obronie wolności miał też swoje intelektualne podłoże. Konfederacji mieli swego ambasadora Michała Wielhorskiego, który namówił francuskich myślicieli Gabriela Bonnot de Mably i Jeana-Jacques Rousseau by spisali wstępny projekt konstytucji Considérations sur le gouvernement de Pologne. Francuzi przedstawili swoje wersje w 1771 i 1772 roku.


Mawia się, że historia kołem się toczy.
Po utracie niepodległości Konstytucja przypominała o demokratycznych i wolnościowych tradycjach. Była ostatnią wolą i testamentem gasnącej Ojczyzny - jak pisali Ignacy Potocki i Hugo Kołłątaj.
18 maja 1792 około 20 tysięcy konfederatów targowickich wspieranych przez  rosyjską armię  w sile 100 tysięcy żołnierzy, położyło kres drodze ku reformom.  


Książę Józef Poniatowski i Tadeusz Kościuszko zadali Rosjanom poważne ciosy w kilku bitwach. Niestety król latem 1772 roku uznał, że poddanie się jest jedyną alternatywą doprowadzając do klęski. W 1793 roku nastąpił kolejny rozbiór Polski i Rzeczypospolita stała się na dwa lata państewkiem buforowym z marionetkowym królem i rosyjską armią nim w 1795 r. nie zniknęła z map.


Pamięć o konstytucji narodowej przez kolejne lata pomagała podtrzymywać polskie dążenia do niepodległości i sprawiedliwego społeczeństwa.  

Artur S. Górski

 

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy
Odśwież