Agencje ochrony wykorzystują lukę w prawie

Coraz więcej trójmiejskich firm ochroniarskich korzysta z luki, która pozwala na zdobycie statusu Zakładu Pracy Chronionej. Dzięki zniżkom i dotacjom z PFRON-u są bezkonkurencyjne i wygrywają większość przetargów na usługi.

- Takie firmy zaczęły pojawiać się już kilka lat temu, ale z roku na rok jest ich coraz więcej. Dzięki statusowi Zakładu Pracy Chronionej dostają oni dofinansowanie do zatrudniania osób niepełnosprawnych i mogą przedstawiać klientom dużo korzystniejsze warunki finansowe – tłumaczy Roman Filipkowski z Biura Ochrony Gryf.

Aby dostać status ZPChr trzeba spełnić kilka warunków. Przede wszystkim, co najmniej 40 proc. pracowników firmy musi mieć orzeczenie niepełnosprawności, w tym 10 proc. – umiarkowanej lub ciężkiej. Ten przepis łatwo jednak ominąć - wystarczy zatrudnić osoby niepełnosprawne na umowę o pracę, a pozostałych pracowników – na umowę zlecenie. Wedle prawa, osoba związana z firmą cywilnoprawną (czyli umową zleceniem lub umową o dzieło) nie jest pracownikiem firmy i nie liczy się do ogólnej liczby pracowników.

Czy takie praktyki nie są łamaniem prawa? – Wszystko zależy od obowiązków pracowników. Jeśli osoby z umową o zlecenie wykonują inne zadania, niż etatowi pracownicy, a charakter pracy nie narzuca mu rytmu, tempa i miejsca pracy, to wszystko jest w porządku – wyjaśnia Jolanta Zedlewska z Okręgowej Inspekcji Pracy w Gdańsku. – Niedopuszczalne jest natomiast, żeby osoba z umową cywilnoprawną miała dokładnie takie same obowiązki, co pracownik etatowy.

Według pracowników agencji ze statusem ZPChr, tak właśnie jest. – Zasady są jasne. Osobom bez orzeczenia proponowana jest umowa zlecenie, a osobom niepełnosprawnym umowa o pracę. Oczywiście rodzaj umowy w żaden sposób nie wpływa na zakres obowiązku – mówi jeden z pracowników agencji ochrony ze statusem ZPChr.

Ta sytuacja jest niekorzystna dla pracownika, ponieważ w przypadku umowy cywilnoprawnej nie przysługują urlopy wypoczynkowe, zdrowotne czy wychowawcze. Nie obowiązuje też okres wypowiedzenia – w każdej chwili można zakończyć współpracę.

Wątpliwości wzbudza też sam fakt zatrudniania osób niepełnosprawnych w ochronie. – Oczywiście wszystko zależy od indywidualnych przypadków, ale praca w ochronie wymaga wysokiej sprawności fizycznej. A tego osobom niepełnosprawnym może nieraz brakować – uważa Filipkowski.

Wbrew pozorom, sytuacja jest też niekorzystna dla samych niepełnosprawnych. - Zatrudnienie niepełnosprawnych pracowników rośnie, a wpłaty od pracodawców są coraz mniejsze – we wrześniu zeszłym roku tłumaczył Tomasz Leleno, rzecznik prasowy PFRON-u, który postanowił odebrać organizacjom pomagającym niepełnosprawnym część przyznanych wcześniej środków.

Czy ktoś kontroluje, aby ZPChr działały zgodnie z prawem? Przyznawaniem statusu zajmuje się Urząd Marszałkowski. W tej chwili w województwie pomorskim działa 120 takich zakładów. - Nie mieliśmy sygnałów o takich praktykach - mówi Roman Nowak, rzecznik prasowy wojewody pomorskiego. – Prawidłowość realizacji zatrudnienia podlega kontroli Państwowej Inspekcji Pracy. Jeśli stwierdzi ona nieprawidłowości, to informuje nas o tym. My z kolei odbieramy zakładowi status ZPChr. Razem z PIP ustalamy od kiedy trwają te nieprawidłowości, bo firma musi wpłacić do PFRON-u pieniądze z nieuprawnionych ulg i dotacji.

Na razie jednak nikt nie stracił statusu ZPChr. Agencje ochroniarskie korzystające z luki prawnej wciąż działają na rynku i przedstawiają klientom zdecydowanie bardziej korzystne warunki od pozostałych. Ostatnie uczciwe firmy stoją przed dylematem – czy również starać się o ZPChr, czy polec w nierównej walce z konkurencją.

Adrian Dampc