Odsłonięto pomnik rotmistrza Pileckiego

Przed Muzeum II Wojny Światowej odsłonięto pomnik rotmistrza Witolda Pileckiego. W uroczystości wzięli udział m.in. Jarosław Sellin, sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego; arcybiskup Sławoj Leszek Głódź, Metropolita Gdański; Andrzej i Joanna Gwiazdowie; senator Antoni Szymański, reprezentujący marszałka senatu, Piotr Karczewski, doradca społeczny prezydenta Andrzeja Dudy w sprawach samorządu, kombatanci, przedstawiciele IPN, stowarzyszeń kombatanckich, samorządowcy i radni, służb mundurowych.

Projekt pomnika zrealizowany w 2019 r. wyłoniony został w drodze konkursu. Zwycięską koncepcję wybraną przez kapitułę konkursu pod przewodnictwem prof. Stanisława Radwańskiego, przedstawiło Studio Rzeźby Maciej Jagodziński–Jagenmeer, duet artystyczny, który tworzą absolwenci Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu – Aneta i Maciej Jagodzińscy–Jagenmeer.

Pomnik przedstawia postać rotmistrza Witolda Pileckiego ustawioną na cokole nawiązującym kształtem do form architektonicznych Muzeum. Wykonana z brązu figura mierząca 2,8 m uchwycona jest w ruchu, odzwierciedlającym w symboliczny sposób pobyt Rotmistrza w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz, gdzie znalazł się jako ochotnik, wykonując rozkaz infiltracji i zorganizowania w obozie struktur ruchu oporu, a także brawurową ucieczkę – Witold Pilecki przedstawiony w mundurze rotmistrza, gestem dłoni odrzuca za siebie obozową czapkę. Umieszczenie figury na krawędzi cokołu symbolizuje charakterystyczny rys biografii Rotmistrza, który przez większość życia poruszał się między życiem a śmiercią, między dwoma totalitaryzmami, między niepodległością a zniewoleniem Polski.

- Gdańsk tak jak wszystkie inne miasta Rzeczpospolitej Polskiej potrzebuje spiżu i brązu naszych bohaterów, bo z brązu jest pomnik rotmistrza Witolda Pileckiego - powiedział dr Karol Nawrocki, dyrektor Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. - Potrzebuje go nie po to, aby upiększać krajobraz w przestrzeni, nie po to, aby uczyć skomplikowanej historii pierwszej połowy XX wieku, ale także dlatego, że za nazwami placów, ulic, za tymi pomnikami idzie konkretny zestaw wartości. Wartości tak ważnych, także w XXI wieku, dla Polski suwerennej, niepodległej i demokratycznej. Dlatego bardzo się cieszę, że rotmistrz Witold Pilecki dołącza dziś do grona bohaterów, do polskich śladów pamięci w Gdańsku, o których wspólnie ze społecznikami, tymi którzy są dziś wśród was i stoją skromnie na tym placu, a jest bardzo niewielu, z którymi dbaliśmy o to, by te polskie ślady pamięci w Gdańsku się pojawiały. W Gdańsku stoi pomnik dedykowany Żołnierzom Wyklętym, jest aleja poświęcona naszym bohaterom walk podziemia antykomunistycznego, z inicjatywy arcybiskupa gdańskiego powstał pomnik Danuty Siedzikówny "Inki", a tuż obok naszego muzeum, w sercu Stoczni Gdańskiej wiedzie aleja błogosławionego księdza Popiełuszki. Dzisiaj do naszych bohaterów dołącza rotmistrz Pilecki. Ja marzę sobie, że rotmistrz Pilecki stanie się dla nas, w czasach gdy czasami brakuje nam odwagi, gdy upadamy, potrzebujemy wzmocnienia, stanie się dla nas wszystkich kompasem wartości, kompasem, który skieruje nas w odpowiednim kierunku. Bo wartości, które reprezentuje ten człowiek, bohater to godność, to honor, to szlachetność, to oczywiście wolność, ale też miłość, miłość do drugiego człowieka, do rodziny, do Boga i do ojczyzny. Bo bohater, któremu dedykujemy dziś pomnik to nie tylko bohater rzeczy wielkich, narodowych przełomów, o których będzie dziś najwięcej mowa, to natomiast także bohater dnia codziennego. Taki bohater, który nie potrzebował wojny i nie potrzebował śmierci do tego, aby służyć Rzeczpospolitej Polsce. Służył jej swoim zaangażowaniem społecznym, za co został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi w roku 1938.

Dyrektor Nawrocki odczytał list Zofii Pileckiej-Optułowicz, córki rotmistrza Pileckiego, Piotr Karczewski list od prezydenta Andrzej Dudy, a senator Antoni Szymański odczytał list od Stanisław Karczewskiego, marszałka senatu.

- Kiedy przed kilkoma laty rozgorzała dyskusja jak ma wyglądać narracja polskiego Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, dyskusja, myślałem o tym, że powinniśmy przeprowadzić narodową debatę, kogo cudzoziemiec odwiedzający to wspaniałe Muzeum, mający na to 2-3 godziny czasu, kogo powinien zapamiętać w polskim Muzeum II Wojny Światowej z imienia, nazwiska - powiedział Jarosław Sellin, sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego. - Pewni trzeba byłoby to ograniczyć do kilku nazwisk, bo percepcja ludzka nie jest zbyt rozciągła. I myślałem, że gdybyśmy taką narodową debatę przeprowadzili to wydaje mi się, że na wysokiej pozycji umieściliby się tacy polscy żołnierze jak generał Władysław Anders, generał Stanisław Maczek, z polskich męczenników oczywiście ojciec Maksymilian Maria Kolbe, Janusz Korczak, spośród bohaterów Irena Sendlerowa. Ale bez wątpienia w tym kilkuosobowym panteonie Polaków, którzy powinni być odznaczeni, szczególnie w takim muzeum, zmieściłby się również rotmistrz Witold Pilecki. I dobrze, że obecna dyrekcja Muzeum II Wojny Światowej koryguje wcześniej zaplanowaną narrację, tak aby postać rotmistrza Pileckiego była mocno w tym muzeum wyeksponowana. Mój rząd i moje ministerstwo od samego początku naszego urzędowania uważaliśmy, że Witold Pilecki jest takim symbolem, który po prostu pokazuje polski los w pierwszej połowie XX wieku.

Po oficjalnym odsłonięciu pomnika Arcybiskup Metropolita Gdański Sławoj Leszek Głódź dokonał poświęcenia pomnika, odczytano apel poległych i oddano salwę honorową.

Po zakończeniu uroczystości odsłonięcia pomnika rotmistrza Witolda Pileckiego, zaprezentowana została aplikacja mobilna wykorzystująca technologię rozszerzonej rzeczywistości - KOMPAS WARTOŚCI AR, stworzona specjalnie z myślą o zwiedzających Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Wartości wyryte na kompasie „Honor”, „Życie”, „Miłość” i „Wolność” to drogowskaz dla gości, dzięki któremu poznają nie tylko historię największych bohaterów, ale i doświadczą bliskości historii. Wystarczy smartfon lub tablet z zainstalowaną aplikacją, aby między innymi zobaczyć na placu przed Muzeum oraz na Wystawie Głównej przechodzącego rotmistrza Witolda Pileckiego.

Uroczystość odsłonięcia pomnika rotmistrza Witolda Pileckiego była częścią obchodów 80. rocznicy wybuchu II wojny światowej.

Tomasz Łunkiewicz