Gdańsk nie został Europejską Stolicą Kultury

- Mamy trzech zwycięzców: Polskę, 5 miast finalistów i to które wygra – komentował przed ogłoszeniem wyniku przewodniczący komisji Manfred Gaulhofer. Niestety to nie Gdańsk został ESK.

Ostatecznie spośród miast finalistów: Gdańska, Katowic, Lublina, Warszawy i Wrocławia, to właśnie Wrocław przekonał jury i został wybrany Europejską Stolicą Kultury 2016.

- Gratulujemy Wrocławiowi, mamy nadzieję że to miasto dobrze wykorzysta swoją szansę – powiedział tuż po ogłoszeniu wyników prezydent Gdańska Paweł Adamowicz. - Nie wygraliśmy, ale dziękujemy tym, którzy przez ostatnie trzy lata w imieniu Gdańska i Metropolii walczyli o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury, a także tym wszystkim, którzy wspierali nas w walce o ten tytuł. To dzięki nim znaleźliśmy się w finale konkursu. Dzięki nim również Gdańsk był, jest i nadal pozostanie miastem wolności kultury i kultury wolności - dodał.

O zaszczytny tytuł ubiegało się pięć miast: Gdańsk, Katowice, Lublin, Warszawa i Wrocław. Wcześniej z rywalizacji odpadły Białystok, Bydgoszcz, Łódź, Poznań, Szczecin oraz Toruń. Na wybór duży wpływ miały zapewne przesłuchania sześcioosobowych delegacji (w "gdańskiej" znaleźli się Aleksandra Szymańska, dyrektor strategiczny biura Gdańska 2016; Romuald Wicza-Pokojski, dyrektor programowy; prezydent Gdańska Paweł Adamowicz; Aneta Szyłak, szefowa IS Wyspa; Basil Kerski, dyrektor Europejskiego Centrum Solidarności oraz Anna Czekanowicz, dyrektor Biura Prezydenta ds. Kultury Urzędu Miejskiego w Gdańsku) przez 13-osobowe jury.  W jego skład wchodzą: Elisabeth Vitouch, Andreas Wiesand, Constantin Chirac, Manfred Gaulhofer, Danuta Glondys, Erna Hennicot - Schoepges i Jeremy Isaacs. W pracach komisji brało udział sześciu polskich specjalistów: Joanna Kiliszek, Tadeusz Kowalski, Michał Merczyński, Jacek Purchla, Monika Smoleń i Tadeusz Zielniewicz. Podczas rozmów miasta same decydowały, jakie walory przedstawić w prezentacji, lecz komisja konkursowa zadała też szereg pytań dot. m.in.  ideowej strony konkursu, spraw związanych z finansowaniem wydarzeń kulturowych, a także samą organizacją obchodów ESK 2016. Jury deklarowało, że weźmie pod uwagę trzy elementy: prezentację, dokument aplikacji dokładnie opisujący kandydaturę  oraz wrażenia z wizytacji miasta przez przedstawicieli komisji.

Miasta kandydackie musiały też spełnić szereg warunków przewidzianych w aktach prawa unijnego — m.in. promowanie własnej kultury poprzez instytucję Ambasadora Kultury czyli twórcy silnie związanego z miastem, współpracę międzynarodową, akcentowanie wartości europejskich oraz prowadzenie działań kulturalnych promujących miasto i region. Nie bez znaczenia były metody propagowania informacji o kandydacie: coraz większa wagę przykładana jest do technologii informatycznych.

Starania Gdańska mogły zostać pokrzyżowane przez... nieformalną Grupę Inicjatywną "Nic o Nas Bez Nas". Kilka dni temu wysłała ona bowiem list do José Manuela Barroso, Przewodniczącego Komisji Europejskiej, w którym przekonuje, że Gdańsk nie nie zasługuje na otrzymanie ESK. Ciężko stwierdzić, czy będzie to miało jakikolwiek wpływ na decyzję komisji, lecz "wewnątrzmiejskie" kłótnie na pewno nie wpływają dobrze na wizerunek.


Idea, by użyć kultury do głębszego zintegrowania Europejczyków, zrodziła się 13 czerwca 1985 podczas spotkania Rady Unii Europejskiej. Przedstawiła ją grecka minister kultury Melina Mercouri. Inicjatywa Europejskich Miast Kultury szybko się przyjęła w Europie. Pierwszym Europejskim Miastem Kultury były greckie Ateny. Podobna inicjatywa pojawiła się też w Ameryce. W 1999 jej nazwę zmieniono na Europejskie Stolice Kultury, wprowadzono też zmiany procedury wyboru miast-organizatorów, które obowiązują od 2005. Co roku typowane są dwa państwa z Unii Europejskiej, z których chętne miasta na 9 lat wcześniej składają swoje kandydatury. Spośród zgłoszonych miast Unia Europejska wybiera po jednym z obu państw.


Wraz miastem polskim, tytuł ESK otrzyma także kandydat z Hiszpani. O ten tytuł walczą: Alcalá de Henares, Burgos, Cáceres, Kordowa, Cuenca, Oviedo-Gijón-Avilés (wspólnie), Pampeluna, San Sebastián, Santander, Segowia, Tarragona i Saragossa.


W roku 2000 kulturalną stolicą Europy był Kraków, w 2009 - Wilno a w 2010 Essen, Pecz i Stambuł. W tym roku tytułem ESK cieszą się Turku w Finlandii i Tallin w Estonii.


AdD