Nigdy nie jest tak źle żeby nie mogło być gorzej

W latach dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia, sopocianie nie podejrzewali, że ich małe miasto stanie się areną poważnych przeobrażeń własnościowych, a byle skrawek ziemi będzie łakomym kąskiem dla zręcznych biznesmenów. Sopot w swojej niewielkiej skali odzwierciedlił jednak ogólne tendencje zmian zwanych transformacją, które miały zapewnić majątek niewielu, a reszcie przynieść jedynie skromną egzystencję lub biedę.

Pod koniec dwudziestego wieku w głowach osób kupujących jaja i grzyby z kaszubskich borów na rynku zlokalizowanym pomiędzy ulicą Sikorskiego, a ulicą 1 Maja nawet nie postało, że wkrótce i na tym ich targowisku zajdzie wielka zmiana. Oczywiście nikt nie zapytał mieszkańców czy chcą, żeby ich swojski rynek zastąpił supermarket, w którym będą kupować chiński czosnek i hiszpańską cebulę zamiast produktów przywiezionych wozem prosto z pola.

W tym samym czasie gdy dla przeciętnych mieszkańców życie toczyło się stałym rytmem dla elit biznesu nastał moment, na który długo czekali. Podczas gdy my patrzyliśmy z sentymentem na park, oni już widzieli tam osiedle. Niestety na sopockim rynku zobaczyli centrum handlowe. A ściślej mówiąc budynek o przeznaczeniu kulturalno - handlowym, gdyż magiczne słowo "kultura" mogło zapewnić ewentualną obniżkę ceny działki.

W relacji Wojciecha Korzeniowskiego dla Muzeum Historii Sopotu czytamy szczere wspomnienie z tamtego okresu: "Dzięki mojej inicjatywie powstał supermarket Billa. Supermarket Billa powstał dzięki temu, że prowadziłem Festiwal Sopocki. Podczas jednego z Festiwali, jeden z jego sponsorów i równocześnie mój kolega George Rozencwajg z Wiednia, powiedział: Wojtek, będzie w Polsce stawiana sieć marketów Billa – zaczynamy w Warszawie. Nie mamy nikogo, kto by nam pomógł taki sklep postawić w Sopocie. Odpowiedziałem: Daj spokój, ja się na tym nie znam, a on odparł: Ty się nie musisz znać na stawianiu marketów. Ty jesteś publiczną osobą, która wszystkim tu otwiera drzwi. Przecież jak ty chcesz iść do prezydenta Sopotu, czy kogokolwiek coś załatwić, to pukasz i wchodzisz, nie musisz się prosić. Ty masz nam załatwić miejsce w Gdańsku, Sopocie, Gdyni: tam gdzie ci pokażemy. I weźmiesz za to pieniądze, jeśli doprowadzisz do tego, że tu powstanie taki sklep. Za ich namową poszedłem do Urzędu Miasta. (...) Już po kilku rozmowach doprowadziłem do podpisania kontraktu i od tego momentu w tempie ekspresowym zaczęły się prace. Obiekt powstał w sześć miesięcy, w tym same uzgodnienia i zgodę na budowę załatwiliśmy w dwa miesiące, negocjując z ówczesnym V-ce Prezydentem Jackiem Karnowskim."

(http://sopocianie.muzeumsopotu.pl/relacja/wojciech-korzeniewski-relacja - data dostępu, o ile jeszcze nie usunięto - 17 września 2019 roku)
Wkrótce potem „Gazeta Miasta Sopot” w numerze 20 z 16 czerwca 1997 roku relacjonowała uroczyste otwarcie supermarketu BILLA. Jak doniósł portal internetowy obi.org.pl - (data dostępu 17 września 2019 roku): "Na zdjęciach Aleksander Żagiel w towarzystwie władz Sopotu przecina wstęgę. Zamieszczono familijne zdjęcia z ciekawymi podpisami np.: …Ojcowie chrzestni supermarketu Jacek Karnowski, Henryk Ledóchowski, Jan Kozłowski i Tomasz Tabeau…, czy też zdjęcie opatrzone informacją: …„Państwo Augustyniakowie, którzy najwyraźniej przestraszyli fotografa w towarzystwie Aleksandra Żagla, właściciela Billi Poland.…”

Podobno w Towarzystwie Przyjaciół Sopotu na zebraniu 6 marca 1997 roku poruszono sprawę Billi. Jak donosi Gazeta zebrani wyrazili niezadowolenie z formy jaką przybrała inwestycja: „Dom Towarowy Billa w założeniach miał stanowić centrum kulturalno-handlowe w pasażu handlowym na osi ulicy Bohaterów Monte Cassino do Opery Leśnej, o architekturze dostosowanej do charakteru naszego miasta. Tymczasem powstała sztampa o tandetnym wystroju architektonicznym, oszpecająca miasto na 100 lat. Billa stanowi ostrzeżenie dla władz miasta przed ściąganiem na siłę zachodnich niesprawdzonych inwestorów.”.…

Do dziś można dywagować czy przeniesienie rynku na Wyścigi i pozwolenie na zbudowanie w jego miejscu supermarketu było dobrym pomysłem.
Ale na pewno bardzo złym pomysłem była sprzedaż własności gminy - dużego placu, na którym stoi w tej chwili budynek po supermarkecie. Z pewnością pan Żagiel i pan Kuna (ci sami, którzy kilka lat później zeznawali przed Sejmową Komisją Śledczą do spraw Orlenu) zdołali ówcześnie przekonać prezydenta do sprzedaży jednego z najcenniejszych terenów w mieście na obiekt kulturalno-handlowy. A my dzięki temu nie mamy ani placu, ani sklepu, ani targowiska.

Co pozostało mieszkańcom z kultury i handlu w miejscu ich dawnego rynku można się przekonać spacerując po straszącym pustkami wnętrzu od wielu miesięcy nieczynnego marketu. Ale co tam, może teraz w tym miejscu powstanie osiedle albo hotel. Mieszkańcy mogą przecież podjechać do marketu w Gdyni albo na rynek na Wyścigi, a jak tam powstaną hotele to pojadą do Gdańska.

Małgorzata Tarasiewicz