"Lektury na ucho". Radio Gdańsk zaprasza na cykl "ściągawek" dla matur... » Radio Gdańsk zaprasza na cykl "ściągawek" dla maturzystów. "Lektury na ucho" to będzie lekcja inna n... Taneczne „Pompowanie Radości" » W ramach akcji studentów UG „Pompujemy Radość" w piątek, 22 maja, dla małych podopiecznych Kliniki P... Tomasz Posadzki: Gdańsk usług wspólnych - prestiż i bezład » Z mec. Tomaszem Posadzkim, w latach 1994–2002 radnym miasta Gdańska, od 1994 do 1998 prezydentem Gda... 75 lat "Dziennika Bałtyckiego" - "co do napisania?" » "Dziennik Bałtycki" świętował 75 urodziny. Po raz pierwszy ukazał się PT Czytelnikom - 4 strony, 3 t... Płażynski pisze do prezesa Goldmana Sachsa - sprawa Gedanii to... » Poseł na Sejm RP Kacper Płażyński podejmuje dalsze działania na rzecz ratowania zabytkowego terenu K... K. Płażyński: Robyg nie zmusi mnie do milczenia w sprawie Gedanii » Deweloper Robyg przesłał do posła Kacpra Płażyńskiego pismo, w którym domaga się przeprosin i zapłat... Radni PiS chcą oddać hołd Janowi Pawłowi II » Radni klubu PiS w Radzie Miasta Gdańska przedstawili projekt stanowiska z okazji 100 rocznicy urodzi... 42 tys. zł dla Struka - za flirt z rządami PRL » Marszałek pomorski, wiceprzewodniczący PO na Pomorzu, Mieczysław Struk, od 1988 roku "towarzysz nacz... Bogusław Gołąb: Kadencja pionierów » Z Bogusławem Kazimierzem Gołąbem, uczestnikiem strajków z 1970, 1980 r. i 1988 r., stoczniowcem, w 1... Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka otwarta dla czytelników » Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Gdańsku jest już otwarta dla czytelników. W związku ze stanem e...
Reklama
Tarcza na Pomorzu -
czwartek, 14 maja 2020 07:20
Tarcza na Pomorzu -
Gdański ZUS wypłacił już pomorskim przedsiębiorcom w ramach tarcz ...
eWinner 1. Liga ma ruszyć 11 lipca
środa, 13 maja 2020 18:57
eWinner 1. Liga ma ruszyć 11 lipca
Rywalizacja w żużlowej eWinner 1. Lidze ma się rozpocząć 11 lipca ...
Nalepa i Arak na dłużej w Lechii
poniedziałek, 11 maja 2020 18:03
Nalepa i Arak na dłużej w Lechii
Lechia Gdańsk przedłużyła kontrakty z Jakubem Arakiem oraz Michał ...

Galeria Sztuki Gdańskiej

Odszedł prof. Marek Model
piątek, 15 maja 2020 14:25
Odszedł prof. Marek Model
W wieku 61 lat, 15 maja 2020, po ciężkiej chorobie, którą znosił ...

Foto "Kwiatki"

Foto
środa, 18 marca 2020 10:30
Foto
W marcu na chwilkę Pomorze odwiedziła zima... ...

W obiektywie Macieja Kostuna

Odkrywanie tajemnic spod ogona
środa, 26 lipca 2017 18:30
Odkrywanie tajemnic spod ogona
Solidarność męska powinna mnie powstrzymać od plotek na tematy int ...

Sport w szkole

Finały zawodów lekkoatletycznych
poniedziałek, 30 kwietnia 2018 17:19
Finały zawodów lekkoatletycznych
Gdański Zespół Schronisk i Sportu Szkolnego zaprasza do udziału w ...
Jeśli lubisz film „Buena Vista Social Club” nie możesz przegapić show na Ołowiance
sobota, 29 lutego 2020 12:50
Jeśli lubisz film „Buena Vista Social Club” nie możesz przegapić show na Ołowiance
Porywające kubańskie show zagości w niedzielę 1 marca br. w Gdańs ...
Najlepsi rumscy sportowcy, trenerzy i sponsorzy sportu
poniedziałek, 17 lutego 2020 09:52
Najlepsi rumscy sportowcy, trenerzy i sponsorzy sportu
Za nami XI Rumska Gala Sportu i dwudziesty szósty konkurs „Na Najle ...
Spotkali się, by oszacować możliwości założenia muzeum
poniedziałek, 10 kwietnia 2017 18:04
Spotkali się, by oszacować możliwości założenia muzeum
Fundacja „Mater Dei”, ta sama dzięki której w dużej mierze powr ...

Targ Sienny czy forum biznesu?

Ocena użytkowników: / 17
SłabyŚwietny 
niedziela, 27 sierpnia 2017 12:14

Obserwując szybkie tempo wznoszenia monumentalnych budowli na Targu Siennym w Gdańsku można odnieść wrażenie, że miasto przeżywa okres prosperity i dynamicznego rozwoju. Nic tylko się cieszyć. I wszystko byłoby dobrze gdyby nie jeden szczegół, którym jest ochrona zabytków rozwijająca się konsekwentnie w polskim porządku prawnym od 1918 r. W świetle obowiązujących przepisów zawartych w Konstytucji RP oraz ustawach, to co obserwujemy na Targu Siennym jest wręcz niewytłumaczalne. Forum Gdańsk wznoszone jest niezgodnie z prawem. W efekcie narażany jest nie tylko interes ekonomiczny inwestorów i potencjalnych najemców. Kilkuset milionowa inwestycja, wobec uzasadnionego prawdopodobieństwa unieważnienia pozwolenia na budowę poważnie zagraża bezpieczeństwu ekonomicznemu gminy oraz państwa ze względu na potencjalne roszczenia odszkodowawcze. Tymczasem władze lokalne patronujące inwestycji konsekwentnie idą w zaparte odrzucając zarzuty wychodząc z założenia „po nas choćby potop”.



Targ Sienny w Gdańsku to plac którego historia sięga kilkuset lat wstecz. W czasach świetności Gdańska pełnił funkcję przedpola najbardziej reprezentacyjnej bramy miejskiej czyli Bramy Wyżynnej. To właśnie na Targu Siennym gromadzili się uczestnicy orszaków królewskich podczas uroczystości wjazdu monarchy do Gdańska. W 1947 r. wojewódzki konserwator zabytków wpisał Targ Sienny wraz z większością śródmieścia Gdańska do rejestru zabytków jako historyczny układ urbanistyczny wraz z pojedynczymi pomnikami architektury kościelnej i świeckiej oraz zespołami budowli świeckich, które wznoszono w następujących po sobie epokach. Od tego czasu przestrzeń Targu Siennego dla urbanistów i architektów chcących ewentualnie postawić coś w tym miejscu stała się niedostępna. Dlaczego? Ponieważ zgodnie z ustawą o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, historyczny układ urbanistyczny oraz historyczny zespół budowlany są chronione jako przestrzenne założenie w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych w tym sieci ulic lub sieci dróg. Natomiast historyczny zespół budowlany chroniony jest ze względu na przestrzenne powiązanie budynków wyodrębnionych formą architektoniczną i stylem, zastosowaniem materiałów, funkcją oraz czasem powstania lub związkiem z wydarzeniami historycznymi. Wartości te wiążą się bezpośrednio z Targiem Siennym, który przed rozpoczęciem obecnej inwestycji pozornie wydawał się pustą przestrzenią miejską. Czy ta pustka mogła zostać potraktowana przez władze miasta jako zwykły teren inwestycyjny? Zdecydowanie nie. Precyzyjnie do tej kwestii odniósł się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2011 r. stwierdzając " (...) jeżeli ochroną konserwatorską objęty został układ urbanistyczny, w tym linie zabudowy to zakres ochrony nie jest uzależniony od stanu zachowania danego układu urbanistycznego. W konsekwencji linie zabudowy jako element układu urbanistycznego objętego ochroną podlegają ochronie niezależnie od tego czy na określonej nieruchomości znajduje się obiekt budowlany.(...) Zachować linię zabudowy można również w trakcie realizacji obiektu budowlanego na działce aktualnie niezabudowanej z uwagi na zupełne zniszczenie znajdujących się tam w przeszłości obiektów budowlanych. Te same rozważania dotyczą również rodzaju zabudowy w przypadku rozpoznawanej sprawy - zabudowy pierzejowej".


alt



alt



alt



alt



alt



Spoglądając na odlane z betonu w ostatnich miesiącach monumentalne gmachy wypełniające przestrzeń historycznego Targu Siennego warto zastanowić się w jaki sposób ich położenie odzwierciedla historyczne linie zabudowy. Odpowiedź jest prosta. W żaden. Źródła ikonograficzne oraz przedwojenne fotografie dają szansę na legalizację jedynie niewielkiej części obecnie wnoszonych budynków. Dotyczy to stosunkowo niewysokich kamienic czynszowych, które istniały do 1945 r. na lewym brzegu kanał Raduni. Jedną z nich był trzypiętrowy budynek, w którym mieścił się zakład fotograficzny "Słońce". Kamienice tę rozebrano w grudniu 2011 r. wbrew przepisom o ochronie zabytków. Była to zapowiedź wielkiej skali zniszczeń dokonanych w kolejnych latach w związku z inwestycją Forum Gdańsk. Odkrywane przez archeologów bezcenne relikty architektoniczne lub też dobrze zachowane budowle z okresu od XIV do XVIII wieku stanowiące dziedzictwo kultury wielkiej wartości po prostu zburzono. Działo się to pomimo poważnych sankcji przewidzianych artykułem 108 ustawy o ochronie zabytków oraz treścią artykułu 288 i 294 kodeksu karnego. Przepisy te za zniszczenie mienia o szczególnym znaczeniu dla kultury przewidują maksymalną karę pozbawienia wolności do 10 lat. Nie stanowiło to jednak żadnej przeszkody zarówno dla bezpośrednich wykonawców zniszczeń zabytków jak i przedstawicieli władz miejskich czy też przedstawicieli urzędu konserwatora wojewódzkiego, którzy wydawali pozwolenia na niszczenie zabytków łamiąc rażąco przepisy.


alt



alt



alt



alt


alt



Można się zastanawiać jak mogło dojść do wręcz patologicznego łamania prawa ochrony zabytków. Przecież teoretycznie system prawny w Polsce poprzez działania prokuratorów i sądów mógł już dawno zapobiec hekatombie zniszczeń w nieodnawialnych zasobach dziedzictwa narodowego. Problem w tym, że sprawy niszczenia zabytków wielokrotnie zgłaszane gdańskim prokuratorom z reguły spotykały się z odmową wszczęcia śledztwa lub umorzeniem postępowania. Skutek tego procederu był tragiczny. Niektórzy przedstawiciele organów ochrony zabytków odpowiedzialnych za ochronę dziedzictwa osiągnęli szczyty rozzuchwalenia. Wydawanie konserwatorskich pozwoleń na rozbiórkę zabytku do dziś niestety należy do codziennej rutyny wielu wojewódzkich konserwatorów zabytków, którzy chcą ułatwić życie władzom samorządowym oraz wspieranym przez nie deweloperom. Rozwijane przez lata patologiczne zjawiska w administracji doprowadziły do faktycznego paraliżu systemu ochrony dziedzictwa. Paraliżu szczególnie korzystnego dla niektórych samorządów zobowiązanych przecież treścią artykułu 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami do zapobiegania uszkodzeniom lub zniszczeniom zabytków.


alt

Widok na Biskupią Górkę, litografia wykonana według rysunku Alberta Wilhelma Juchanowitza, 1838



Odpowiedź na obecny kryzys znajdziemy w komunikacie ogłoszonym w ostatnich dniach na stronie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w którym czytamy, że Prokuratura Krajowa zapowiada nowe dochodzenia w związku z wysoką liczbą umorzeń spraw dotyczących zniszczenia lub uszkodzenia zabytków. Wszyscy prokuratorzy regionalni otrzymali polecenie szczególnie wnikliwego zbadania okoliczności związanych ze zgłaszanymi przypadkami przestępstw zniszczenia lub uszkodzenia zabytku. Jak informuje ministerstwo powodem interwencji jest fakt, że "w ostatnich latach ze względu na dużą presję deweloperów doszło do nowych wyburzeń zabytkowych obiektów wpisanych do rejestru zabytków."
Można powiedzieć "Lepiej późno niż wcale". Jednak nic nie przywróci bezcennych zabytków kultury zniszczony imię zysków grupy inwestycyjnej wznoszącej Forum Gdańsk. Oni zyskali dziesiątki tysięcy metrów nielegalnie wzniesionej przestrzeni komercyjnej. My obywatele Rzeczypospolitej straciliśmy bezcenne dobra kultury słusznie określane w artykule 6. Konstytucji RP jako źródło tożsamości narodu.


alt

Panorama Gdańska, widziana z Biskupiej Górki. Litografia stanowi impresję artystyczną widoku Gdańska z początku wieku XVIII, z widocznie zaznaczonym miejscem początku Drogi Królewskiej (kładka nad fosą) przed Bramą Wyżynną, gdzie dziś budowane jest Forum Gdańsk. Ilustracja pochodzi z dzieła: „Travels through part of the Russian Empire and the country of Poland; along the southern shortes of the Baltic.” (London, Printed for J.J. Stockdale,  Pall Mall 1815), własność Andrzeja Walasa.



Tomasz Korzeniowski

Litografia ze zbiorów Andrzeja Walasa

fot. Maciej Kostun


Inne artykuły związane z:
Related news items:
Newer news items:
Older news items:
 

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy
Odśwież