Dbajmy o cholesterol

Ponad 70 proc. dorosłych Polaków ma hipercholesterolemię (podwyższony poziom cholesterolu we krwi), ale tylko co trzeci z nich dba o to, żeby poprawić ten wynik. Tymczasem zaburzenia gospodarki tłuszczowej (lipidowej) są drugim po nadciśnieniu tętniczym czynnikiem ryzyka zawału serca, przyczyny prawie połowy wszystkich zgonów w naszym kraju.

Czym jest cholesterol?
Cholesterol jest to substancja tłuszczowa występująca w organizmie człowieka, niezbędna do prawidłowego funkcjonowania różnych narządów i układów. Cholesterol w głównej mierze jest produkowany przez organizm w wątrobie i jelitach, ale też pewna część jest dostarczana z pożywieniem pochodzenia zwierzęcego. Cholesterol jest tłuszczem, który nie rozpuszcza się w krwi i dopiero po związaniu ze specjalnymi białkami może być przez nią transportowany. Połączenie tłuszczów (lipidów) z białkami (proteinami) nazywamy lipoproteinami. Wyróżnia się dwa rodzaje lipoprotein: LDL (z ang. Low Density Lipoprotein, lipoproteina niskiej gęstości) oraz HDL (z ang. High Density Lipoprotein, lipoproteina wysokiej gęstości).

Z czego składa się cholesterol?
Całkowity poziom cholesterolu we krwi jest zależny od trzech wyników: LDL-cholesterolu, HDL-cholesterolu i trójglicerydów. Czy kiedykolwiek zastanawialiście się nad poszczególnymi składowymi cholesterolu?

LDL jest potocznie nazywany „złym” cholesterolem, transportuje cholesterol z wątroby do innych tkanek organizmu. Wysoki poziom LDL powoduje, że nadmiar cholesterolu odkłada się w ścianach naczyń krwionośnych, doprowadzając do powstania blaszek miażdżycowych, które zwężają światło tętnic i powodują niedokrwienie narządów.

HDL jest określany jako „dobry” cholesterol, odbiera z tkanek niewykorzystany nadmiar cholesterolu i transportuje go do wątroby, gdzie zostaje przetworzony i częściowo usunięty z organizmu. Wysoki poziom HDL zmniejsza ryzyko miażdżycy tętnic, a przez to ryzyko zawału serca i udaru mózgu.

Trójglicerydy to tłuszcze pochodzące ze spożywanych posiłków, oraz są wytwarzane w wątrobie. Jest to główne źródło energii dla organizmu, są magazynowane w postaci tkanki tłuszczowej. Bezpośrednio po spożyciu posiłku zawierającego tłuszcze poziom trójglicerydów we krwi istotnie wzrasta.

Badanie cholesterolu, czyli lipidogram
Lipidogram to badanie krwi określające stężenie cholesterolu i jego poszczególnych frakcji, które służy do oceny ryzyka zdarzeń sercowo-naczyniowych tzn. pozwala określić jaka jest możliwość wystąpienia zawału, udaru, czy też ryzyko rozwoju miażdżycy. Takie przesiewowe badanie u osób zdrowych pierwszy raz zaleca się wykonać po 20. roku życia, a następnie co 5 lat. U pacjentów z czynnikami ryzyka miażdżycy(z cukrzycą, z rozpoznaną chorobą wieńcową, z nadciśnieniem tętniczym, palących papierosy, z nadwagą i otyłością, z miażdżycą w wywiadzie rodzinnym) lipidogram wykonuje się co rok.  

Dieta obniżająca cholesterol? To nie takie trudne
Kiedy wyniki wskazują na podwyższony poziom cholesterolu, należy przyjrzeć się sposobowi żywienia. Z jednej strony należy ograniczyć spożycie produktów bogatych w cholesterol, z drugiej zaś dostarczać takich, które spowodują wzrost frakcji „dobrego” cholesterolu. Dieta antycholesterolowa jest zbliżona do diety śródziemnomorskiej: dużo ryb, warzyw i owoców, a potrawy skrapiane są oliwą. Należy wykreślić z jadłospisu czerwone mięso, podroby i tłuste wędliny: salami, boczek czy parówki. Trzeba zrezygnować z masła, smalcu i słoniny. Z nabiału należy unikać pełnotłustego mleka i jego przetworów, np. śmietany, serów żółtych i topionych oraz pełnotłustego twarogu. Ilość jajek należy ograniczyć do 2–3 tygodniowo (dotyczy to żółtek, bo białka można jeść bez ograniczeń). Niewskazane jest białe pieczywo, zakazane chipsy i wszelki fast food, a także alkohol (wyjątkiem jest wino). Z powodu zawartości tłuszczu łasuchy muszą pożegnać się z ciastkami i herbatnikami zawierającymi tłuszcz cukierniczy, tortami z kremem maślanym, chałwą i lodami na śmietanie.

Gimnastyka na dobry cholesterol
Regularne ćwiczenia obniżają poziom cholesterolu całkowitego i podwyższają dobrego. Ważny jest wybór rodzaju sportu. Powinny to być ćwiczenia poprawiające wytrzymałość, np. biegi, pływanie, jazda na rowerze lub intensywne spacery. Najlepiej ćwiczyć 3–4 razy w tygodniu, a najlepiej codziennie po pół godziny (przy zwalczaniu nadwagi trening powinien trwać dłużej – dopiero po 30 minutach organizm zaczyna spalać tkankę tłuszczową). Osoby chorujące na choroby przewlekłe, powinny wcześniej ustalić rodzaj aktywności z lekarzem. Warto pamiętać, że każdy ruch jest lepszy niż żaden.

Dziękuję, nie palę!
Palenie papierosów jest jednym z głównych czynników ryzyka zawału serca i udaru mózgu. Nikotyna i tlenek węgla zawarte w dymie tytoniowym zmniejszają stężenie tlenu zawartego we krwi. Uszkadzają ściany naczyń krwionośnych, przyspieszają proces tworzenia blaszki miażdżycowej oraz inicjują powstawanie zakrzepów we krwi. Palenie papierosów powoduje obniżenie „dobrego” cholesterolu HDL. Osoby palące jedną paczkę papierosów dziennie są 2,5 raza bardziej zagrożone zawałem niż niepalące.

Bardzo ważna kontrola
W myśl twierdzenia, że lepiej zapobiegać niż leczyć, badania kontrolne i profilaktyczne są podstawą leczenia, a także zapobiegania chorobom układu krążenia. W ramach ogólnopolskiej kampanii „Wspólnie w trosce o serce” Centrum Medyczne Synexus oferuje w swoich przychodniach bezpłatny pakiet kontroli kardiologicznej dla osób po zawałach, udarach, zabiegach kardiologicznych, a także szczególnie narażonych na choroby układu krążenia (mężczyzn powyżej 50 rż i kobiet powyżej 60rż z nadwagą/otyłością, obciążonych chorobami krążenia w wywiadzie rodzinnym lub palących papierosy). W skład pakietu wchodzi lipidogram (oznaczenie frakcji cholesterolu LDL, HDL, trójglicerydów i cholesterolu całkowitego), kreatynina (ocena pracy nerek) i oznaczenie poziomu cukru we krwi. Dodatkowo bezpłatne badanie densytometryczne kości, które określa ryzyko wystąpienia osteoporozy.

Angelina Ziembińska, Centrum Medyczne Synexus

Telefon: 22 203 03 00

www.przychodniasynexus.pl