Grzegorz Braun: Stworzyłem gdańszczanom możliwość wyboru » Z Grzegorzem Braunem, reżyserem, dokumentalistą, monarchistą, kandydatem na urząd prezydenta RP w 20... Słuchacze poznawali Radio Gdańsk "od kuchni" » Kilkaset osób odwiedził siedzibę Radia Gdańsk podczas Dnia Otwartego rozgłośni.W środę, 13 lutego, R... Niemiecki przedsiębiorca skazany za używanie języka nienawiści wobec P... » Niemiecki przedsiębiorca Hans G., prowadzący firmę w gminie Kosakowo, został skazany za szerzenie i ... Odwiedź Radio Gdańsk podczas Dni Otwartych » 13 i 22 lutego Radio Gdańsk zaprasza na Dni Otwarte. Nie zabraknie spotkań z ciekawymi ludźmi, a po ... Architektura Biedronia - czy "Wiosna" nadeszła? » Partia "Wiosna" Roberta Biedronia, która zorganizowała swoją konwencję na Torwarze i notuje kilkunas... Premier Jan Olszewski dla "Gazety Gdańskiej": Byłem kandydatem neutral... » Fragmenty wywiadu z maja 1997 r. Marka Chorabika i Marka Formeli dla "Gazety Gdańskiej", opublikowan... Troje kandydatów na prezydenta Gdańska » Aleksandra Dulkiewicz, Marek Skiba i Grzegorz Braun zmierzą się w przedterminowych wyborach na prezy... Obchody urodzin Artura Schopenhauera w Stacji Orunia » W piątek 22 lutego 2019 przypada 231. rocznica urodzin Artura Schopenhauera. Tego dnia w Stacji Orun... Wystawa w Oliwskim Ratuszu Kultury » Oliwski Ratuszu Kultury przygotował niezmiernie interesującą wystawę XIX i XX – wiecznego malarstwa ... Krzysztof Gawkowski: Wiosna liberalnego socjalizmu » Z Krzysztofem Gawkowskim, sekretarzem zarządu partii Wiosna, w latach 2012-2018 Sekretarzem Generaln...
Reklama
Premier Jan Olszewski dla
niedziela, 10 lutego 2019 14:11
Premier Jan Olszewski dla
Fragmenty wywiadu z maja 1997 r. Marka Chorabika i Marka Formeli dla " ...
Lechia może czuć niedosyt po remisie w Kielcach
sobota, 16 lutego 2019 22:22
Lechia może czuć niedosyt po remisie w Kielcach
Bezbramkowym remisem zakończył się mecz Lechii z Koroną w Kielcach ...

Galeria Sztuki Gdańskiej

Wojciech Kossak i gdańscy Czarni Huzarzy
niedziela, 03 lutego 2019 17:03
Wojciech Kossak i gdańscy Czarni Huzarzy
Wojciecha Kossaka z Gdańskiem związała znajomość z Cesarzem Niemi ...

W obiektywie Macieja Kostuna

Odkrywanie tajemnic spod ogona
środa, 26 lipca 2017 18:30
Odkrywanie tajemnic spod ogona
Solidarność męska powinna mnie powstrzymać od plotek na tematy int ...

Sport w szkole

Finały zawodów lekkoatletycznych
poniedziałek, 30 kwietnia 2018 17:19
Finały zawodów lekkoatletycznych
Gdański Zespół Schronisk i Sportu Szkolnego zaprasza do udziału w ...
Gala Wiedeńska w Sali Koncertowej NOT
wtorek, 15 stycznia 2019 17:44
Gala Wiedeńska w Sali Koncertowej NOT
9 marca w Gdańsku Sali Koncertowej NOT, ul. Rajska 6, odbędzie się ...
Św. Jan Bosko patronem Rumi
poniedziałek, 28 stycznia 2019 11:11
Św. Jan Bosko patronem Rumi
W niedzielę 27 stycznia w Sanktuarium Najświętszej Maryi Panny Wspo ...
Spotkali się, by oszacować możliwości założenia muzeum
poniedziałek, 10 kwietnia 2017 18:04
Spotkali się, by oszacować możliwości założenia muzeum
Fundacja „Mater Dei”, ta sama dzięki której w dużej mierze powr ...

Oliwa w kolekcji Andrzeja Walasa

Ocena użytkowników: / 39
SłabyŚwietny 
środa, 23 stycznia 2019 22:23

Olbrzymią część zbioru gedaników poświęconą Oliwie należącą do wybitnego przed laty sportowca Wybrzeża, rugbisty, szermierza, dziś kolekcjonera gdańskiej sztuki Andrzeja Walasa, stanowią obrazy i grafiki. Kolekcja powiększa się, przybywają nowe obiekty. Zwiększa się również pole zainteresowania, ostatnio kolekcjoner zainteresował się gdańskimi filigranami z których Oliwa była również znana.


Gdańsk jako miasto bogate i dumne, otwarte było na sztukę docierającą tu z Niemiec, Włoch i Niderlandów, Niderlandów które architekturę i sztukę kierowały w swoją stronę. Wielu artystów pochodziło z Flandrii i Fryzji, wśród nich byli malarze, rzeźbiarze, architekci, bursztynnicy, ludwisarze, kowale artystyczni czy organmistrze. Oznaczało to sporą odmienność od innych polskich miast. Historia oddalonej o parę kilometrów od Gdańska, Oliwy może nie bogatsza, ale na pewno mająca swoją pewną odrębność jest równie ciekawa. Oliwa przyciągała artystów swoim urokiem, jednak o ile w grafice zachowało się dość sporo jej wizerunków, o tyle w malarstwie jest ich o wiele mniej. Miejsce odwiedzali wielcy tego świata: królowie, cesarze, prezydenci, dyplomaci, artyści. W XIX wieku, zachwyceniu miejscową przyrodą, która już sama w sobie stanowiła o wyjątkowości, oddali się Aleksander von Humboldt i Rainer Maria Rilke. Pięć lat swojego życia w Dworze III przy Polankach należącym do rodziny Schopenhauerów spędził ich syn Artur. Dziś na wysokości, między dworami III a IV, mieszka wraz z rodziną prezydent Lech Wałęsa. W Oliwie zawsze mieszkali znani ludzie, a przede wszystkim artyści, malarze: Rainhold Bahl, Günter Voellner, Lothard Manhold, Willibald Werner, po wojnie: Władysław Lam, Kazimierz Śramkiewicz, Zdzisław Kałędkiewicz, Anna Fiszer, Roman Usarewicz, Mieczysław Czychowski, Andrzej Dyakowski, Witold Pyzik, Magda Heyda-Usarewicz, Czesław Tumielewicz, Wojciech Górecki, Stefan Stankiewicz.

alt

Ryszard Kowalewski - Oliwski młyn, 2019, akryl, płótno


Z końcem XIX wieku, gdańscy artyści malujący do tej pory przeważnie weduty, powoli zaczęli odkrywać nowe formy wypowiedzi malarskiej odzwierciedlające bardziej osobiste spojrzenie na sztukę. Szukając klimatu i nastroju dla swoich pejzaży coraz częściej zaczęli przyjeżdżać do Oliwy i odkrywać jej wspaniałe wzgórza morenowe oraz szerokie piaszczyste plaże z widokiem na całą Zatokę Gdańską. Pojawili się wspaniali malarze miedzy innymi: Johann Carl Schultz, jego uczeń Wilhelm Juchanowitz, Fridrich Eduard Meyerheim, Julius Gottheil, Adolf Männchen, Hans Breuner i później Alfred Scherres, Bruno Paetsch, Arthur Bendrat, Theodor Urtnowski, Urlich Leman, Bertold Hellingrath, Stanisław Chlebowski, Konrad Wiederhold, Fritz Wildhagen, czy Fritz August Pfuhle. Powstawało wiele doskonałych prac, a liczba motywów zdawała się być niekończąca. W prywatnych kolekcjach, które nie oglądają światła dziennego i nie są prezentowane, znajduje się wiele znakomitych widoków Oliwy. Największą znaną kolekcję obrazów Oliwy, posiada gdański kolekcjoner Andrzej Walas. Parę obrazów ma Muzeum Prus Zachodnich w Münster. Parę rozproszonych jest w polskich muzeach.


Autorami najbardziej znanych grafik Oliwy byli tacy mistrzowie jak: Johann Carl Schultz, Matthaeus Deisch, Julius Gottheil, Lobegott Randt, Julius Greth, Karl August Helmsauer, Hermann Claussen, Henry Winkles, Johann Daniel Hincel czy Pierre Tanjie. Najpopularniejszymi, powtarzającymi się często motywami były widoki, klasztoru wraz kościołem cysterskim i parkiem, a także: kościół św. Jakuba, Pałac Opatów, Wzgórze Pachołek, Dolina Radości, Dom zdrojowy i molo oraz panoramy przedstawiane ze Wzgórza Pachołek często wraz z widokiem na zatokę. Rozwój Oliwy wyraźnie przyśpieszył przy końcu XIX wieku. W 1874 roku Oliwa uzyskała prawa miejskie, które utrzymała do 1926 roku, kiedy to wraz z Jelitkowem została wcielona jako kolejna dzielnica do Gdańska. Gdańska, który wówczas stanowił autonomiczny organizm państwowości Wolnego Miasta Gdańska.
W kolekcji Andrzeja Walasa znajdują się również unikatowe pozycje, dające świadectwo szybkiego rozwoju miejskich instytucji między innymi poczty. Pierwsza oliwska placówka pocztowa powstała w połowie wieku XIX w Hotelu Waldhäuschen, będącym jednym z ostatnich przystanków omnibusów kursujących między Berlinem a Gdańskiem. Hotel znajdował się u stóp wzgórza Pachołek. Ciekawą postacią tego okresu była posłanka pocztowa sopockiej intendentury Marianna Selonke, która od 1823 roku była posłańcem na trasie Sopot – Gdańsk przez Oliwę i z powrotem. Pracowała w sezonie letnim dostarczając korespondencję między miastami. Robiła również drobne sprawunki dla kuracjuszy. Była osobą znaną i szanowaną, jednak w 1865 roku w okolicach Strzyży została ograbiona i zamordowana. Otrzymanie przez Oliwę praw miejskich spowodowało powstanie na przełomie wieków kolejnych dwóch placówek pocztowych, pierwszej przy dzisiejszej ulicy Grunwaldzkiej i drugiej przy dzisiejszej ulicy Opata Jacka Rybińskiego. Czynna była jeszcze w Jelitkowie poczta sezonowa działająca od 15 czerwca do 15 września. Poczta znajdowała się przy skrzyżowaniu ulicy Kaplicznej i Pomorskiej w nieistniejącym dziś Hotelu Nötzels.

alt

Konrad Wiederhold, Wzgórze Pachołek w Oliwie, olej, płótno


Początek wieku XX to szybki rozwój kurortu, budowa linii tramwajowej z Oliwy, powstanie Domu Zdrojowego i Mola, zapewniło tej małej przystani rybackiej rozgłos. Szerokie plaże i doskonały widok na zatokę przyciągał do Jelitkowa również artystów malarzy, znane są przedwojenne prace Konrada Wiederholda, Bruno Paetscha czy późniejsze Zdzisława Kałędkiewicza, Kazimierza Śramkiewicza, Czesława Tumielewicza. Jelitkowo jako urokliwe miejsce z przepiękną plażą zyskało dużą popularność, która trwa do dzisiaj. Władze nie zdecydowały się jednak na odtworzenie dawnej świetności miejsca z Domem Zdrojowym i Molem, a stemple pocztowe z Jelitkowa (Glettkau) stanową dziś dużą rzadkość. Poczta w Jelitkowie działalność rozpoczęła w czerwcu 1907 roku i pracowała do października roku 1944. W tym czasie pojawiły się trze rodzaje stempli: OLIVA-GLETTKAU (WESTPR.) później OLIVA-GLETTKAU (FREIE STADT DANZIG) i DANZIG GLETTKAU. Po wojnie poczta nie wznowiła działalności. Bardzo ciekawą inicjatywę uruchomiła na początku XX wieku oliwska poczta otwierając swój punkt w wieży widokowej na Wzgórzu Pachołek. Wieży, która niestety w marcu 1945 roku została przez Niemców wysadzona w powietrze.

alt


Z przedwojennych znanych fabryk oliwskich: Fabryki Farb i Lakierów „Daol”, Fabryki Czekolady „Anglas”, Fabryki Mydła Bruno Toercklera i Fabryki Środków Spożywczych „Dr. Oetker” właściwie tylko ta ostatnia przetrwała w stosunkowo dobrej kondycji. Moda na Oliwę i Jelitkowo trwa do dziś, ale dzielnica zmienia swoje oblicze. Ostatnie oryginalne pola zieleni przylegające do Potoku Oliwskiego, dzielnie opierają się nowoczesności opanowującej dzielnicę. Znikają przydomowe ogródki, teraz przyszedł czas walki o miejsca parkingowe przed domami, a na jezdniach co raz więcej rozjechanych wiewiórek i jeży.

Stanisław Seyfried
zdjęcia Paweł Wyszomirski

Tekst jest aktualizacją artykułu "Oliwa w malarstwie i grafikach z kolekcji Andrzeja Walasa", zamieszczonego, 30.12.2018 na portalu wybrzeze24.pl


Inne artykuły związane z:
Related news items:
Newer news items:
Older news items:
 

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy
Odśwież