„Środa z profilaktyką” w pomorskim NFZ » W środę, 23 października, w ramach cyklicznej akcji „Środa z profilaktyką” w godzinach od 10 do 14 n... W tygodniku „Sieci”: Triumf i ostrzeżenie » W nowym numerze tygodnika „Sieci” dziennikarze i publicyści analizują wyniki wyborów parlamentarnych... Zmarł Waldemar Świerkowski » 16 października zmarł Waldemar Świerkowski, wieloletni dyrektor należącej do RSW Prasa Książka Ruch... Zmarł Tadeusz Jabłoński » W nocy z 15 na 16 października, tydzień przed swoimi 100. urodzinami zmarł Tadeusz Jabłoński, pisarz... Krzysztof Piekarski: Będzie to kadencja przełomowej kontynuacji » Z dr. Krzysztofem Piekarskim, pracownikiem naukowo-dydaktycznym Zakładu Teorii Polityki Instytutu Po... Kadry powyborcze: Klęska Furgo, nokaut Baucia, upadek Liska, aut Kilia... » Kadry powyborcze. Ani Ewa Lieder, ani Grzegorz Furgo, którzy cztery lata temu jako politycy Nowoczes... Złoto dla zuchwałych? Speckomisja: trzy lata pracy, wysłuchani świadko... » Speckomisja śledcza prezentowała w środę 16 października br., przy niemal pustych sejmowych łamach, ... Amber Gold. Sąd ogłosił wymiar kar po 7 latach » Po pięciu miesiącach sędzia gdańskiego Sądu Okręgowego 16 października br. zakończyła odczytywanie w... Kacper Płażyński podziękował wyborcom » W wyborach do Sejmu Kacper Płażyński uzyskał najlepszy wynik w okręgu nr 25 - 89 384 głosy. We wtore... Znamy posłów z Gdańska i Gdyni oraz senatorów z Pomorza » Koalicja Obywatelska w Gdańsku zdobyła sześć miejsc w Sejmie, Prawo i Sprawiedliwość 4, a po jednym ...
Reklama
Kadry powyborcze: Klęska Furgo, nokaut Baucia, upadek Liska, aut Kiliana, Dorniak bez powtórki, Banach bez Sopotu
czwartek, 17 października 2019 19:03
Kadry powyborcze: Klęska Furgo, nokaut Baucia, upadek Liska, aut Kiliana, Dorniak bez powtórki, Banach bez Sopotu
Kadry powyborcze. Ani Ewa Lieder, ani Grzegorz Furgo, którzy cztery l ...
Lotos PKH bez przełamania, w derbach lepszy KH Energa Toruń
piątek, 18 października 2019 19:44
Lotos PKH bez przełamania, w derbach lepszy KH Energa Toruń
Huśtawkę nastrojów przeżywali kibice w hali Olivia. Ostatecznie fa ...
Emocjonujące derby na remis
niedziela, 20 października 2019 15:57
Emocjonujące derby na remis
Ponad sto minut trwały niedzielne derby Trójmiasta – sytuacji bram ...

Galeria Sztuki Gdańskiej

Boguchwała Bramińska – ostatnia gdyńska kolorystka
wtorek, 08 października 2019 20:34
Boguchwała Bramińska – ostatnia gdyńska kolorystka
W ubiegłym tygodniu w wieku 97 lat zmarła Boguchwała Bramińska ost ...

W obiektywie Macieja Kostuna

Odkrywanie tajemnic spod ogona
środa, 26 lipca 2017 18:30
Odkrywanie tajemnic spod ogona
Solidarność męska powinna mnie powstrzymać od plotek na tematy int ...

Sport w szkole

Finały zawodów lekkoatletycznych
poniedziałek, 30 kwietnia 2018 17:19
Finały zawodów lekkoatletycznych
Gdański Zespół Schronisk i Sportu Szkolnego zaprasza do udziału w ...
Scena Letnia zaprasza na orłowską plażę
niedziela, 28 lipca 2019 16:38
Scena Letnia zaprasza na orłowską plażę
Aktorzy Teatru Miejskiego im. Witolda Gombrowicza w Gdyni na lato prze ...
Odnowiony Stadion Miejski w Rumi oficjalnie otwarty
sobota, 14 września 2019 17:56
Odnowiony Stadion Miejski w Rumi oficjalnie otwarty
W piątek 13 września br. władze samorządowe Rumi i działacze spor ...
Spotkali się, by oszacować możliwości założenia muzeum
poniedziałek, 10 kwietnia 2017 18:04
Spotkali się, by oszacować możliwości założenia muzeum
Fundacja „Mater Dei”, ta sama dzięki której w dużej mierze powr ...

Oliwa w kolekcji Andrzeja Walasa

Ocena użytkowników: / 61
SłabyŚwietny 
środa, 23 stycznia 2019 22:23

Olbrzymią część zbioru gedaników poświęconą Oliwie należącą do wybitnego przed laty sportowca Wybrzeża, rugbisty, szermierza, dziś kolekcjonera gdańskiej sztuki Andrzeja Walasa, stanowią obrazy i grafiki. Kolekcja powiększa się, przybywają nowe obiekty. Zwiększa się również pole zainteresowania, ostatnio kolekcjoner zainteresował się gdańskimi filigranami z których Oliwa była również znana.


Gdańsk jako miasto bogate i dumne, otwarte było na sztukę docierającą tu z Niemiec, Włoch i Niderlandów, Niderlandów które architekturę i sztukę kierowały w swoją stronę. Wielu artystów pochodziło z Flandrii i Fryzji, wśród nich byli malarze, rzeźbiarze, architekci, bursztynnicy, ludwisarze, kowale artystyczni czy organmistrze. Oznaczało to sporą odmienność od innych polskich miast. Historia oddalonej o parę kilometrów od Gdańska, Oliwy może nie bogatsza, ale na pewno mająca swoją pewną odrębność jest równie ciekawa. Oliwa przyciągała artystów swoim urokiem, jednak o ile w grafice zachowało się dość sporo jej wizerunków, o tyle w malarstwie jest ich o wiele mniej. Miejsce odwiedzali wielcy tego świata: królowie, cesarze, prezydenci, dyplomaci, artyści. W XIX wieku, zachwyceniu miejscową przyrodą, która już sama w sobie stanowiła o wyjątkowości, oddali się Aleksander von Humboldt i Rainer Maria Rilke. Pięć lat swojego życia w Dworze III przy Polankach należącym do rodziny Schopenhauerów spędził ich syn Artur. Dziś na wysokości, między dworami III a IV, mieszka wraz z rodziną prezydent Lech Wałęsa. W Oliwie zawsze mieszkali znani ludzie, a przede wszystkim artyści, malarze: Rainhold Bahl, Günter Voellner, Lothard Manhold, Willibald Werner, po wojnie: Władysław Lam, Kazimierz Śramkiewicz, Zdzisław Kałędkiewicz, Anna Fiszer, Roman Usarewicz, Mieczysław Czychowski, Andrzej Dyakowski, Witold Pyzik, Magda Heyda-Usarewicz, Czesław Tumielewicz, Wojciech Górecki, Stefan Stankiewicz.

alt

Ryszard Kowalewski - Oliwski młyn, 2019, akryl, płótno


Z końcem XIX wieku, gdańscy artyści malujący do tej pory przeważnie weduty, powoli zaczęli odkrywać nowe formy wypowiedzi malarskiej odzwierciedlające bardziej osobiste spojrzenie na sztukę. Szukając klimatu i nastroju dla swoich pejzaży coraz częściej zaczęli przyjeżdżać do Oliwy i odkrywać jej wspaniałe wzgórza morenowe oraz szerokie piaszczyste plaże z widokiem na całą Zatokę Gdańską. Pojawili się wspaniali malarze miedzy innymi: Johann Carl Schultz, jego uczeń Wilhelm Juchanowitz, Fridrich Eduard Meyerheim, Julius Gottheil, Adolf Männchen, Hans Breuner i później Alfred Scherres, Bruno Paetsch, Arthur Bendrat, Theodor Urtnowski, Urlich Leman, Bertold Hellingrath, Stanisław Chlebowski, Konrad Wiederhold, Fritz Wildhagen, czy Fritz August Pfuhle. Powstawało wiele doskonałych prac, a liczba motywów zdawała się być niekończąca. W prywatnych kolekcjach, które nie oglądają światła dziennego i nie są prezentowane, znajduje się wiele znakomitych widoków Oliwy. Największą znaną kolekcję obrazów Oliwy, posiada gdański kolekcjoner Andrzej Walas. Parę obrazów ma Muzeum Prus Zachodnich w Münster. Parę rozproszonych jest w polskich muzeach.


Autorami najbardziej znanych grafik Oliwy byli tacy mistrzowie jak: Johann Carl Schultz, Matthaeus Deisch, Julius Gottheil, Lobegott Randt, Julius Greth, Karl August Helmsauer, Hermann Claussen, Henry Winkles, Johann Daniel Hincel czy Pierre Tanjie. Najpopularniejszymi, powtarzającymi się często motywami były widoki, klasztoru wraz kościołem cysterskim i parkiem, a także: kościół św. Jakuba, Pałac Opatów, Wzgórze Pachołek, Dolina Radości, Dom zdrojowy i molo oraz panoramy przedstawiane ze Wzgórza Pachołek często wraz z widokiem na zatokę. Rozwój Oliwy wyraźnie przyśpieszył przy końcu XIX wieku. W 1874 roku Oliwa uzyskała prawa miejskie, które utrzymała do 1926 roku, kiedy to wraz z Jelitkowem została wcielona jako kolejna dzielnica do Gdańska. Gdańska, który wówczas stanowił autonomiczny organizm państwowości Wolnego Miasta Gdańska.
W kolekcji Andrzeja Walasa znajdują się również unikatowe pozycje, dające świadectwo szybkiego rozwoju miejskich instytucji między innymi poczty. Pierwsza oliwska placówka pocztowa powstała w połowie wieku XIX w Hotelu Waldhäuschen, będącym jednym z ostatnich przystanków omnibusów kursujących między Berlinem a Gdańskiem. Hotel znajdował się u stóp wzgórza Pachołek. Ciekawą postacią tego okresu była posłanka pocztowa sopockiej intendentury Marianna Selonke, która od 1823 roku była posłańcem na trasie Sopot – Gdańsk przez Oliwę i z powrotem. Pracowała w sezonie letnim dostarczając korespondencję między miastami. Robiła również drobne sprawunki dla kuracjuszy. Była osobą znaną i szanowaną, jednak w 1865 roku w okolicach Strzyży została ograbiona i zamordowana. Otrzymanie przez Oliwę praw miejskich spowodowało powstanie na przełomie wieków kolejnych dwóch placówek pocztowych, pierwszej przy dzisiejszej ulicy Grunwaldzkiej i drugiej przy dzisiejszej ulicy Opata Jacka Rybińskiego. Czynna była jeszcze w Jelitkowie poczta sezonowa działająca od 15 czerwca do 15 września. Poczta znajdowała się przy skrzyżowaniu ulicy Kaplicznej i Pomorskiej w nieistniejącym dziś Hotelu Nötzels.

alt

Konrad Wiederhold, Wzgórze Pachołek w Oliwie, olej, płótno


Początek wieku XX to szybki rozwój kurortu, budowa linii tramwajowej z Oliwy, powstanie Domu Zdrojowego i Mola, zapewniło tej małej przystani rybackiej rozgłos. Szerokie plaże i doskonały widok na zatokę przyciągał do Jelitkowa również artystów malarzy, znane są przedwojenne prace Konrada Wiederholda, Bruno Paetscha czy późniejsze Zdzisława Kałędkiewicza, Kazimierza Śramkiewicza, Czesława Tumielewicza. Jelitkowo jako urokliwe miejsce z przepiękną plażą zyskało dużą popularność, która trwa do dzisiaj. Władze nie zdecydowały się jednak na odtworzenie dawnej świetności miejsca z Domem Zdrojowym i Molem, a stemple pocztowe z Jelitkowa (Glettkau) stanową dziś dużą rzadkość. Poczta w Jelitkowie działalność rozpoczęła w czerwcu 1907 roku i pracowała do października roku 1944. W tym czasie pojawiły się trze rodzaje stempli: OLIVA-GLETTKAU (WESTPR.) później OLIVA-GLETTKAU (FREIE STADT DANZIG) i DANZIG GLETTKAU. Po wojnie poczta nie wznowiła działalności. Bardzo ciekawą inicjatywę uruchomiła na początku XX wieku oliwska poczta otwierając swój punkt w wieży widokowej na Wzgórzu Pachołek. Wieży, która niestety w marcu 1945 roku została przez Niemców wysadzona w powietrze.

alt


Z przedwojennych znanych fabryk oliwskich: Fabryki Farb i Lakierów „Daol”, Fabryki Czekolady „Anglas”, Fabryki Mydła Bruno Toercklera i Fabryki Środków Spożywczych „Dr. Oetker” właściwie tylko ta ostatnia przetrwała w stosunkowo dobrej kondycji. Moda na Oliwę i Jelitkowo trwa do dziś, ale dzielnica zmienia swoje oblicze. Ostatnie oryginalne pola zieleni przylegające do Potoku Oliwskiego, dzielnie opierają się nowoczesności opanowującej dzielnicę. Znikają przydomowe ogródki, teraz przyszedł czas walki o miejsca parkingowe przed domami, a na jezdniach co raz więcej rozjechanych wiewiórek i jeży.

Stanisław Seyfried
zdjęcia Paweł Wyszomirski

Tekst jest aktualizacją artykułu "Oliwa w malarstwie i grafikach z kolekcji Andrzeja Walasa", zamieszczonego, 30.12.2018 na portalu wybrzeze24.pl


Inne artykuły związane z:
Related news items:
Newer news items:
Older news items:
 

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy
Odśwież