Był sobie Tusk... - polityka i biznes » Tajemniczy transfer prawa do albumu "Był sobie Gdańsk". Czy Donald Tusk wiedział, że powołana przez ... Nie żyje prof. Jerzy Limon » W wieku 70 lat zmarł prof. Jerzy Limon - anglista, literaturoznawca, pisarz, tłumacz i teatrolog, dy... Uzdrowiska wznawiają działalność » Od 11 marca uzdrowiska wznawiają działalność. Pacjenci, którzy czekają na leczenie uzdrowiskowe, będ... Powołanie nowego arcybiskupa: z Białegostoku do Gdańska » Arcybiskup białostocki Tadeusz Wojda będzie nowym metropolitą gdańskim. Decyzję papieża Franciszka o... Grzelak akceptuje - Gdańsk karze "S" za... » Urzędnik Gdańskiego Zarządu Dróg i Zieleni w imieniu władz miasta Gdańska nałożył na “Solidarność” k... Poseł Płażyński wnioskuje do wojewody w sprawie kontrowersyjnego planu... » Poseł Kacper Płażyński wystosował do wojewody pomorskiego Dariusza Drelicha pismo, w którym wnioskuj... Wraca sprawa obalenia pomnika prałata Jankowskiego » Przed Sądem Rejonowym Gdańsk-Południe w Gdańsku rozpoczął się po trzeciej próbie 1 marca br. proces ... W tygodniku „Sieci”: Kpina z Odszkodowań » W najnowszym wydaniu tygodnika „Sieci” wraca temat odszkodowań, który wywołał szef MSZ Niemiec oficj... Stanowisko Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Gdańsku dot. rezol... » W związku z pojawiającymi się rezolucjami dotyczącymi ochrony lasów Trójmiejskiego Parku Krajobrazow... Wydarzenia z okazji Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych w MIIW... » Z okazji nadchodzącego Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych Muzeum II Wojny Światowej w Gdańs...
Reklama
Był sobie Tusk... - polityka i biznes
czwartek, 04 marca 2021 19:18
Był sobie Tusk... - polityka i biznes
Tajemniczy transfer prawa do albumu "Był sobie Gdańsk". Czy Donald
III Memoriał Henryka Żyto zainauguruje sezon żużlowy w Gdańsku
czwartek, 04 marca 2021 11:49
III Memoriał Henryka Żyto zainauguruje sezon żużlowy w Gdańsku
Przed startem rozgrywek eWinner 1. Ligi, na stadionie im. Zbigniewa
Lechia podtrzymała zwycięską passę
sobota, 27 lutego 2021 18:12
Lechia podtrzymała zwycięską passę
Lechia wygrała trzeci mecz ligowy z rzędu. Podopieczni Piotra

Galeria Sztuki Gdańskiej

Kobiety w gdańskim malarstwie - Eva van Brelicq
wtorek, 23 lutego 2021 10:36
Kobiety w gdańskim malarstwie - Eva van Brelicq
Anna Bilińska, Sara Lipska, Zofia Stankiewicz, Pia Górska, Zofia

Foto "Kwiatki"

Zimowe oblicza Trójmiasta
sobota, 13 lutego 2021 11:08
Zimowe oblicza Trójmiasta
Zimowe oblicze Trójmiasta w obiektywie Roberta

Sport w szkole

Finały zawodów lekkoatletycznych
poniedziałek, 30 kwietnia 2018 17:19
Finały zawodów lekkoatletycznych
Gdański Zespół Schronisk i Sportu Szkolnego zaprasza do udziału w
Jeśli lubisz film „Buena Vista Social Club” nie możesz przegapić show na Ołowiance
sobota, 29 lutego 2020 12:50
Jeśli lubisz film „Buena Vista Social Club” nie możesz przegapić show na Ołowiance
Porywające kubańskie show zagości w niedzielę 1 marca br. w
Najlepsi rumscy sportowcy, trenerzy i sponsorzy sportu
poniedziałek, 17 lutego 2020 09:52
Najlepsi rumscy sportowcy, trenerzy i sponsorzy sportu
Za nami XI Rumska Gala Sportu i dwudziesty szósty konkurs „Na
Spotkali się, by oszacować możliwości założenia muzeum
poniedziałek, 10 kwietnia 2017 18:04
Spotkali się, by oszacować możliwości założenia muzeum
Fundacja „Mater Dei”, ta sama dzięki której w dużej mierze

Jan Kanty Gumowski - historyczna mowa kamieni

Ocena użytkowników: / 36
SłabyŚwietny 
poniedziałek, 15 czerwca 2020 08:22

Spośród bardzo wielu tek graficznych stworzonych w Gdańsku przez artystów polskich i niemieckich przynajmniej trzy wyróżniają się swą urodą i poziomem artystycznym. Niewątpliwie jest to teka 20 autolitografii stworzona w 1909 rok przez Leona Wyczółkowskiego, seria trzech tek Johanna Carla Schultza z połowy XIX wieku oraz przepiękna teka litografii stworzona przez Jana Kantego Gumowskiego (1883, Krościenko nad Dunajcem – 1946, Kraków).


Ich dzieła zawarte w tekach graficznych stanowią olbrzymi zapis starej architektury miasta i bardzo często odnoszą się do jego pochodzenia. Lista artystów tworzących widoki Gdańska jest bardzo imponująca wymienię tylko parę nazwisk: Rainhold Curicke, Berthel Ranisch, Antoni Suchanek, Bertold Hellingrath. Wiedza historyczna stanowiła podstawę dla ich twórczości artystycznej.

alt

Jan Gumowski, Widok starego Gdańska,1928, litografia


Zanim Jan Kanty Gumowski ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Krakowie studiując w pracowniach Józefa Mehoffera, Leona Wyczółkowskiego i Konstantego Laszczki rozpoczął współpracę z Muzeum Narodowym w Krakowie oraz z krakowskim Archiwum Akt Dawnych. To właśnie te prace muzealno-archiwalne okazały się nadzwyczaj pomocne w kształtowaniu jego patriotycznej postawy. Studia plastyczne w Akademii przebiegły pod znakiem wytężonej pracy i satysfakcji z dobrze układającej się współpracy z wykładowcami, którzy nie mieli wątpliwości co do jego talentu. Student dobrze malował i wygrywał konkursy, w końcu otrzymał stypendium, dzięki któremu mógł pozwolić sobie na dalszą naukę we Florencji, Monachium i Paryżu. Po powrocie do Polski, artysta zamieszkał w Warszawie gdzie znalazł zatrudnienie w pracowni Witraży Franciszka Białkowskiego. Wykonywał wówczas projekty witraży dla Banku Handlowego w Warszawie, dla kościoła w Żyrardowie oraz dla meczetu w Turkiestanie.

alt

Jan Gumowski, Obwoluta teki Gdańsk, 1928, litografia barwna


Gumowski żarliwie pracował i wiele malował, zdobywał nagrody na licznych konkursach. W 1914 roku wstąpił do Legionów aby zostać jednym ze 180 artystów-plastyków I Brygady. Realizuje wcześniejszą działalność niepodległościową, nie zapominając o swojej artystycznej profesji. Szkicuje około 300 portretów swoich dowódców i kolegów.

alt

Jan Kanty Gumowski


W 1922 roku Gumowski przeszedł do rezerwy, nadszedł czas uwolnienia się od prac wojennych, szybko znajduje sobie innego typu tematykę, pokazuje rysunki architektoniczne. Jednocześnie otrzymuje od polskiego rządu w zarządzanie hurtownię tytoniu w Łodzi. Wieloletnia działalność niepodległościowa została doceniona.

alt

Jan Gumowski, Żuraw gdański, 1928, litografia

Jan Gumowski był artystą wszechstronnym i techniki stosował wymiennie, trudno powiedzieć aby wyspecjalizował się w posługiwaniu rysunkiem, ale podczas całej swojej kariery przygotował osiem tek architektonicznych. Pierwsze jego prace poświęcone były Jasnej Górze i Widokom Krakowa, powstawały począwszy od roku 1925. Pracując nad grafikami artysta znajdował czas na malarstwo. Jest na przykład autorem wielu portretów, między innymi interesującego portretu marszałka Józefa Piłsudskiego.

alt

Jan Gumowski, Brama panieńska, 1928, litografia


Nad Teką Gdańską pracował od czerwca do sierpnia 1928 roku. To V teka wchodząca w skład cyklu Motywów Architektury Polskiej. Zawiera 20 litograficznych plansz, których powstanie sfinansowało Ministerstwo Spraw Zagranicznych z honorarium wynoszącym 6 tys. złotych. Praca uzyskała znakomite recenzje i wiele pochlebnych ocen, a za sprawą Funduszu Kultury Narodowej trafiła do Biblioteki Muzeum Brytyjskiego w Londynie.

alt

Jan Gumowski, Długi most, 1928, litografia


Gumowski był wybitnym ilustratorem, swoje obrazy i rysunki tworzył w plenerze tak jak jego wykładowca na studiach Leon Wyczółkowski. Jego prace tworzone z natury oddają w sposób indywidualny atmosferę sceny. Przedstawienia architektury wydobywają istotę piękna dawnej sztuki. Jeden z warszawskich krytyków na łamach „Kuriera Warszawskiego” (1928) pisał … ”Teka Gdańska Gumowskiego przemawia mocniej niż wszelkie słowa dowodząc o tym jak Gdańsk złączony był zawsze z Polską… Artysta zrozumiał tu historyczną mowę kamieni… Dokonał znakomitego czynu patriotycznego, dał swój artyzm na usługę idei.” Natomiast inny autor Wacław Husarski w „Tygodniku Ilustrowanym” (1929) pisze…”20 plansz, na których zostały przedstawione budowle i fragmenty budowli pochodzą przeważnie z epoki Wazów. Był to czas najsilniejszej może łączności kulturalnej Gdańska z resztą Polski, a zarazem czas rozkwitu miasta, toteż zabytki z tego okresu o charakterze czysto polskim są liczne i bardzo wybitne. Gumowski potrafił je odnaleźć i potrafił odtworzyć z istotnym odczuciem charakteru. Teka jego ma dla nas z tego powodu szczególną wartość.”

alt

Jan Gumowski, Kaplica polska, 1928, litografia


Teka Gdańska poza walorami czysto artystycznymi rzeczywiście pozostawia przyszłym pokoleniom świadectwo polskości zapisane w czasach trwania Wolnego Miasta Gdańska, a usuwane przez Niemców znaki polskości miasta zostały utrwalone na litografiach Jana Kantego Gumowskiego. Te mało znane prace zasługują na szerszą popularyzację.

Stanisław Seyfried
- Teka pochodzi z kolekcji Andrzeja Walasa


Inne artykuły związane z:
 

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy
Odśwież