Wręczono nagrody w pierwszej edycji konkursu "Pro bono Poloniae" » W sali konferencyjnej im. Jana Olszewskiego w Muzeum II Wojny Światowej podczas uroczystej gali wręc... „8 tygodni do zdrowia” » „8 tygodni do zdrowia” to tytuł programu profilaktyczno-treningowego przygotowanego przez Akademię N... Prof. Gwizdała złożył mandat Rektora Uniwersytetu Gdańskiego » Dr hab. Jerzy Piotr Gwizdała, prof. UG z dniem 28 września 2020 r. na ręce Przewodniczącego Rady Uni... „Sieci”: Dlaczego Kreml boi się Polski » W najnowszym wydaniu tygodnika „Sieci” o postrzeganiu Polski przez Rosję pisze publicysta Marek Budz... Srebrny jubileusz Rënk-u » Pomorskie Hurtowe Centrum Rolno-Spożywcze S.A. Rënk świętowało 25-lecie istnienia.- Nasz rynek istni... Kacper Płażyński: Władze Gdańska nie zdały egzaminu z wrażliwości hist... » Z mec. Kacprem Płażyńskim, posłem PiS, rozmawia Artur S. Górski– Tunel pod Martwą Wisłą został oddan... Maseczka choć mała, może uratować Twoje życie » Eksperci nie mają wątpliwości. Zakrywanie ust i nosa, zachowywanie dystansu fizycznego oraz częsta d... "Ziarna i plewy" demokracji - PO i PZPR bliżej siebie? » Przed Dworem Artusa odbył się "Wiec Demokracji", kolejna impreza liturgii politycznej uwielbianej pr... „Sieci”: Tak brał Sławomir Nowak » W tygodniku „Sieci” Wojciech Biedroń ujawnia nowe fakty na temat działań pupila Donalda Tuska na Ukr... Poseł Płażyński chce wyjaśnień w sprawie budowy Tunelu pod Martwą Wisł... » - Chcę wyjaśnień władz Gdańska w sprawie budowy Tunelu pod Martwą Wisłą - mówi Kacper Płażyński. Pos...
Reklama
98 rocznica powstania Gedanii
wtorek, 15 września 2020 13:30
98 rocznica powstania Gedanii
Bodaj po raz pierwszy od wielu lat tak liczna ilość delegacji
Stoczniowiec przegrał pierwsze derby Pomorza
niedziela, 27 września 2020 19:18
Stoczniowiec przegrał pierwsze derby Pomorza
Do 34 minuty Stoczniowiec prowadził z KH Energą Toruń. Po
Lechia rozbiła Podbeskidzie
sobota, 26 września 2020 18:42
Lechia rozbiła Podbeskidzie
Dobrze gra się w tym sezonie Lechii z beniaminkami. Podopieczni

Galeria Sztuki Gdańskiej

Wspomnienie o Krystynie Górskiej
czwartek, 24 września 2020 09:50
Wspomnienie o Krystynie Górskiej
Kiedy w 2012 roku przygotowywałem się do spotkania z Krystyną

Foto "Kwiatki"

Foto
środa, 18 marca 2020 10:30
Foto
W marcu na chwilkę Pomorze odwiedziła

W obiektywie Macieja Kostuna

Odkrywanie tajemnic spod ogona
środa, 26 lipca 2017 18:30
Odkrywanie tajemnic spod ogona
Solidarność męska powinna mnie powstrzymać od plotek na tematy

Sport w szkole

Finały zawodów lekkoatletycznych
poniedziałek, 30 kwietnia 2018 17:19
Finały zawodów lekkoatletycznych
Gdański Zespół Schronisk i Sportu Szkolnego zaprasza do udziału w
Jeśli lubisz film „Buena Vista Social Club” nie możesz przegapić show na Ołowiance
sobota, 29 lutego 2020 12:50
Jeśli lubisz film „Buena Vista Social Club” nie możesz przegapić show na Ołowiance
Porywające kubańskie show zagości w niedzielę 1 marca br. w
Najlepsi rumscy sportowcy, trenerzy i sponsorzy sportu
poniedziałek, 17 lutego 2020 09:52
Najlepsi rumscy sportowcy, trenerzy i sponsorzy sportu
Za nami XI Rumska Gala Sportu i dwudziesty szósty konkurs „Na
Spotkali się, by oszacować możliwości założenia muzeum
poniedziałek, 10 kwietnia 2017 18:04
Spotkali się, by oszacować możliwości założenia muzeum
Fundacja „Mater Dei”, ta sama dzięki której w dużej mierze

Jan Kanty Gumowski - historyczna mowa kamieni

Ocena użytkowników: / 33
SłabyŚwietny 
poniedziałek, 15 czerwca 2020 08:22

Spośród bardzo wielu tek graficznych stworzonych w Gdańsku przez artystów polskich i niemieckich przynajmniej trzy wyróżniają się swą urodą i poziomem artystycznym. Niewątpliwie jest to teka 20 autolitografii stworzona w 1909 rok przez Leona Wyczółkowskiego, seria trzech tek Johanna Carla Schultza z połowy XIX wieku oraz przepiękna teka litografii stworzona przez Jana Kantego Gumowskiego (1883, Krościenko nad Dunajcem – 1946, Kraków).


Ich dzieła zawarte w tekach graficznych stanowią olbrzymi zapis starej architektury miasta i bardzo często odnoszą się do jego pochodzenia. Lista artystów tworzących widoki Gdańska jest bardzo imponująca wymienię tylko parę nazwisk: Rainhold Curicke, Berthel Ranisch, Antoni Suchanek, Bertold Hellingrath. Wiedza historyczna stanowiła podstawę dla ich twórczości artystycznej.

alt

Jan Gumowski, Widok starego Gdańska,1928, litografia


Zanim Jan Kanty Gumowski ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Krakowie studiując w pracowniach Józefa Mehoffera, Leona Wyczółkowskiego i Konstantego Laszczki rozpoczął współpracę z Muzeum Narodowym w Krakowie oraz z krakowskim Archiwum Akt Dawnych. To właśnie te prace muzealno-archiwalne okazały się nadzwyczaj pomocne w kształtowaniu jego patriotycznej postawy. Studia plastyczne w Akademii przebiegły pod znakiem wytężonej pracy i satysfakcji z dobrze układającej się współpracy z wykładowcami, którzy nie mieli wątpliwości co do jego talentu. Student dobrze malował i wygrywał konkursy, w końcu otrzymał stypendium, dzięki któremu mógł pozwolić sobie na dalszą naukę we Florencji, Monachium i Paryżu. Po powrocie do Polski, artysta zamieszkał w Warszawie gdzie znalazł zatrudnienie w pracowni Witraży Franciszka Białkowskiego. Wykonywał wówczas projekty witraży dla Banku Handlowego w Warszawie, dla kościoła w Żyrardowie oraz dla meczetu w Turkiestanie.

alt

Jan Gumowski, Obwoluta teki Gdańsk, 1928, litografia barwna


Gumowski żarliwie pracował i wiele malował, zdobywał nagrody na licznych konkursach. W 1914 roku wstąpił do Legionów aby zostać jednym ze 180 artystów-plastyków I Brygady. Realizuje wcześniejszą działalność niepodległościową, nie zapominając o swojej artystycznej profesji. Szkicuje około 300 portretów swoich dowódców i kolegów.

alt

Jan Kanty Gumowski


W 1922 roku Gumowski przeszedł do rezerwy, nadszedł czas uwolnienia się od prac wojennych, szybko znajduje sobie innego typu tematykę, pokazuje rysunki architektoniczne. Jednocześnie otrzymuje od polskiego rządu w zarządzanie hurtownię tytoniu w Łodzi. Wieloletnia działalność niepodległościowa została doceniona.

alt

Jan Gumowski, Żuraw gdański, 1928, litografia

Jan Gumowski był artystą wszechstronnym i techniki stosował wymiennie, trudno powiedzieć aby wyspecjalizował się w posługiwaniu rysunkiem, ale podczas całej swojej kariery przygotował osiem tek architektonicznych. Pierwsze jego prace poświęcone były Jasnej Górze i Widokom Krakowa, powstawały począwszy od roku 1925. Pracując nad grafikami artysta znajdował czas na malarstwo. Jest na przykład autorem wielu portretów, między innymi interesującego portretu marszałka Józefa Piłsudskiego.

alt

Jan Gumowski, Brama panieńska, 1928, litografia


Nad Teką Gdańską pracował od czerwca do sierpnia 1928 roku. To V teka wchodząca w skład cyklu Motywów Architektury Polskiej. Zawiera 20 litograficznych plansz, których powstanie sfinansowało Ministerstwo Spraw Zagranicznych z honorarium wynoszącym 6 tys. złotych. Praca uzyskała znakomite recenzje i wiele pochlebnych ocen, a za sprawą Funduszu Kultury Narodowej trafiła do Biblioteki Muzeum Brytyjskiego w Londynie.

alt

Jan Gumowski, Długi most, 1928, litografia


Gumowski był wybitnym ilustratorem, swoje obrazy i rysunki tworzył w plenerze tak jak jego wykładowca na studiach Leon Wyczółkowski. Jego prace tworzone z natury oddają w sposób indywidualny atmosferę sceny. Przedstawienia architektury wydobywają istotę piękna dawnej sztuki. Jeden z warszawskich krytyków na łamach „Kuriera Warszawskiego” (1928) pisał … ”Teka Gdańska Gumowskiego przemawia mocniej niż wszelkie słowa dowodząc o tym jak Gdańsk złączony był zawsze z Polską… Artysta zrozumiał tu historyczną mowę kamieni… Dokonał znakomitego czynu patriotycznego, dał swój artyzm na usługę idei.” Natomiast inny autor Wacław Husarski w „Tygodniku Ilustrowanym” (1929) pisze…”20 plansz, na których zostały przedstawione budowle i fragmenty budowli pochodzą przeważnie z epoki Wazów. Był to czas najsilniejszej może łączności kulturalnej Gdańska z resztą Polski, a zarazem czas rozkwitu miasta, toteż zabytki z tego okresu o charakterze czysto polskim są liczne i bardzo wybitne. Gumowski potrafił je odnaleźć i potrafił odtworzyć z istotnym odczuciem charakteru. Teka jego ma dla nas z tego powodu szczególną wartość.”

alt

Jan Gumowski, Kaplica polska, 1928, litografia


Teka Gdańska poza walorami czysto artystycznymi rzeczywiście pozostawia przyszłym pokoleniom świadectwo polskości zapisane w czasach trwania Wolnego Miasta Gdańska, a usuwane przez Niemców znaki polskości miasta zostały utrwalone na litografiach Jana Kantego Gumowskiego. Te mało znane prace zasługują na szerszą popularyzację.

Stanisław Seyfried
- Teka pochodzi z kolekcji Andrzeja Walasa


Inne artykuły związane z:
 

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy
Odśwież