Duda - Trzaskowski 51,21:48,79 » Państwowa Komisja Wyborcza ujawniła cząstkowe dane na podstawie wyników z 99,97 proc. obwodów. - Ogł... Andrzej Duda wygrał w drugiej turze wyborów prezydenckich » Według pierwszych sondażowych wyników II tury wyborów prezydenckich zwyciężył Andrzej Duda, który uz... Barwy kampanii A. Dudy » Kampania prezydencka przed II turą wyborów zbliża się do końca. W Gdańsku akcję wywieszania banerów ... Pellowski - piekarz niepokorny » Przed I turą wyborów prezydenckich gdański piekarz Grzegorz Pellowski przyjął w siedzibie swojej fir... Idee Olechnowicza misją PKN Orlen - prezes Lotosu wieszczył fuzję... » "Gazeta Wyborcza" wieszczy dziś na podstawie źródeł nieznanych, że pomysł połączenia Orlenu z Lotose... Daniel Obajtek: Nasz kraj, nasz rynek, nasz kapitał » Rozmowa z Danielem Obajtkiem, prezesem PKN Orlen- Komisja Europejska zgadza się na przejęcie Grupy L... Pół roku elektronicznej recepty w Polsce » 8 stycznia wszedł w życie obowiązek wystawiania recept w postaci elektronicznej. Do dziś w Polsce wy... Igor Strzok: Miasto bez wizji? » Rozmowa z Igorem Strzokiem, Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w Gdańsku- W Gdańsku jest wiele probl... Energa stawia na potencjał zielonej energii » Spółka Energa, wchodząca w skład Grupy ORLEN, uruchomiła nowoczesną farmę wiatrową o mocy 31 MW. Now... Gdańsk szczodrością leży... Parkingi "800+" dla radnych - ciastko za 8... » W Gdańsku jak u Orwella. Decyzją 22 radnych PO, wykonujących dyrektywę administracji A. Dulkiewicz, ...
Reklama
Duda - Trzaskowski 51,21:48,79
poniedziałek, 13 lipca 2020 07:03
Duda - Trzaskowski 51,21:48,79
Państwowa Komisja Wyborcza ujawniła cząstkowe dane na podstawie wyn ...
niedziela, 12 lipca 2020 14:53
Już w pierwszej kolejce żużlowcy Zdunek Wybrzeże musieli przełkn ...
Lech zrewanżował się Lechii za Puchar Polski - wynik
niedziela, 12 lipca 2020 18:18
Lech zrewanżował się Lechii za Puchar Polski - wynik
Lechii nie udało się po raz drugi w ciągu czterech dni zdobyć Pozn ...

Galeria Sztuki Gdańskiej

Eksperyment sopockiego Karaima
niedziela, 28 czerwca 2020 12:47
Eksperyment sopockiego Karaima
Jarek Nowicki należy do niewielkiej polskiej społeczności Karaimów ...

Foto "Kwiatki"

Foto
środa, 18 marca 2020 10:30
Foto
W marcu na chwilkę Pomorze odwiedziła zima... ...

W obiektywie Macieja Kostuna

Odkrywanie tajemnic spod ogona
środa, 26 lipca 2017 18:30
Odkrywanie tajemnic spod ogona
Solidarność męska powinna mnie powstrzymać od plotek na tematy int ...

Sport w szkole

Finały zawodów lekkoatletycznych
poniedziałek, 30 kwietnia 2018 17:19
Finały zawodów lekkoatletycznych
Gdański Zespół Schronisk i Sportu Szkolnego zaprasza do udziału w ...
Jeśli lubisz film „Buena Vista Social Club” nie możesz przegapić show na Ołowiance
sobota, 29 lutego 2020 12:50
Jeśli lubisz film „Buena Vista Social Club” nie możesz przegapić show na Ołowiance
Porywające kubańskie show zagości w niedzielę 1 marca br. w Gdańs ...
Najlepsi rumscy sportowcy, trenerzy i sponsorzy sportu
poniedziałek, 17 lutego 2020 09:52
Najlepsi rumscy sportowcy, trenerzy i sponsorzy sportu
Za nami XI Rumska Gala Sportu i dwudziesty szósty konkurs „Na Najle ...
Spotkali się, by oszacować możliwości założenia muzeum
poniedziałek, 10 kwietnia 2017 18:04
Spotkali się, by oszacować możliwości założenia muzeum
Fundacja „Mater Dei”, ta sama dzięki której w dużej mierze powr ...

Jan Kanty Gumowski - historyczna mowa kamieni

Ocena użytkowników: / 26
SłabyŚwietny 
poniedziałek, 15 czerwca 2020 08:22

Spośród bardzo wielu tek graficznych stworzonych w Gdańsku przez artystów polskich i niemieckich przynajmniej trzy wyróżniają się swą urodą i poziomem artystycznym. Niewątpliwie jest to teka 20 autolitografii stworzona w 1909 rok przez Leona Wyczółkowskiego, seria trzech tek Johanna Carla Schultza z połowy XIX wieku oraz przepiękna teka litografii stworzona przez Jana Kantego Gumowskiego (1883, Krościenko nad Dunajcem – 1946, Kraków).


Ich dzieła zawarte w tekach graficznych stanowią olbrzymi zapis starej architektury miasta i bardzo często odnoszą się do jego pochodzenia. Lista artystów tworzących widoki Gdańska jest bardzo imponująca wymienię tylko parę nazwisk: Rainhold Curicke, Berthel Ranisch, Antoni Suchanek, Bertold Hellingrath. Wiedza historyczna stanowiła podstawę dla ich twórczości artystycznej.

alt

Jan Gumowski, Widok starego Gdańska,1928, litografia


Zanim Jan Kanty Gumowski ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Krakowie studiując w pracowniach Józefa Mehoffera, Leona Wyczółkowskiego i Konstantego Laszczki rozpoczął współpracę z Muzeum Narodowym w Krakowie oraz z krakowskim Archiwum Akt Dawnych. To właśnie te prace muzealno-archiwalne okazały się nadzwyczaj pomocne w kształtowaniu jego patriotycznej postawy. Studia plastyczne w Akademii przebiegły pod znakiem wytężonej pracy i satysfakcji z dobrze układającej się współpracy z wykładowcami, którzy nie mieli wątpliwości co do jego talentu. Student dobrze malował i wygrywał konkursy, w końcu otrzymał stypendium, dzięki któremu mógł pozwolić sobie na dalszą naukę we Florencji, Monachium i Paryżu. Po powrocie do Polski, artysta zamieszkał w Warszawie gdzie znalazł zatrudnienie w pracowni Witraży Franciszka Białkowskiego. Wykonywał wówczas projekty witraży dla Banku Handlowego w Warszawie, dla kościoła w Żyrardowie oraz dla meczetu w Turkiestanie.

alt

Jan Gumowski, Obwoluta teki Gdańsk, 1928, litografia barwna


Gumowski żarliwie pracował i wiele malował, zdobywał nagrody na licznych konkursach. W 1914 roku wstąpił do Legionów aby zostać jednym ze 180 artystów-plastyków I Brygady. Realizuje wcześniejszą działalność niepodległościową, nie zapominając o swojej artystycznej profesji. Szkicuje około 300 portretów swoich dowódców i kolegów.

alt

Jan Kanty Gumowski


W 1922 roku Gumowski przeszedł do rezerwy, nadszedł czas uwolnienia się od prac wojennych, szybko znajduje sobie innego typu tematykę, pokazuje rysunki architektoniczne. Jednocześnie otrzymuje od polskiego rządu w zarządzanie hurtownię tytoniu w Łodzi. Wieloletnia działalność niepodległościowa została doceniona.

alt

Jan Gumowski, Żuraw gdański, 1928, litografia

Jan Gumowski był artystą wszechstronnym i techniki stosował wymiennie, trudno powiedzieć aby wyspecjalizował się w posługiwaniu rysunkiem, ale podczas całej swojej kariery przygotował osiem tek architektonicznych. Pierwsze jego prace poświęcone były Jasnej Górze i Widokom Krakowa, powstawały począwszy od roku 1925. Pracując nad grafikami artysta znajdował czas na malarstwo. Jest na przykład autorem wielu portretów, między innymi interesującego portretu marszałka Józefa Piłsudskiego.

alt

Jan Gumowski, Brama panieńska, 1928, litografia


Nad Teką Gdańską pracował od czerwca do sierpnia 1928 roku. To V teka wchodząca w skład cyklu Motywów Architektury Polskiej. Zawiera 20 litograficznych plansz, których powstanie sfinansowało Ministerstwo Spraw Zagranicznych z honorarium wynoszącym 6 tys. złotych. Praca uzyskała znakomite recenzje i wiele pochlebnych ocen, a za sprawą Funduszu Kultury Narodowej trafiła do Biblioteki Muzeum Brytyjskiego w Londynie.

alt

Jan Gumowski, Długi most, 1928, litografia


Gumowski był wybitnym ilustratorem, swoje obrazy i rysunki tworzył w plenerze tak jak jego wykładowca na studiach Leon Wyczółkowski. Jego prace tworzone z natury oddają w sposób indywidualny atmosferę sceny. Przedstawienia architektury wydobywają istotę piękna dawnej sztuki. Jeden z warszawskich krytyków na łamach „Kuriera Warszawskiego” (1928) pisał … ”Teka Gdańska Gumowskiego przemawia mocniej niż wszelkie słowa dowodząc o tym jak Gdańsk złączony był zawsze z Polską… Artysta zrozumiał tu historyczną mowę kamieni… Dokonał znakomitego czynu patriotycznego, dał swój artyzm na usługę idei.” Natomiast inny autor Wacław Husarski w „Tygodniku Ilustrowanym” (1929) pisze…”20 plansz, na których zostały przedstawione budowle i fragmenty budowli pochodzą przeważnie z epoki Wazów. Był to czas najsilniejszej może łączności kulturalnej Gdańska z resztą Polski, a zarazem czas rozkwitu miasta, toteż zabytki z tego okresu o charakterze czysto polskim są liczne i bardzo wybitne. Gumowski potrafił je odnaleźć i potrafił odtworzyć z istotnym odczuciem charakteru. Teka jego ma dla nas z tego powodu szczególną wartość.”

alt

Jan Gumowski, Kaplica polska, 1928, litografia


Teka Gdańska poza walorami czysto artystycznymi rzeczywiście pozostawia przyszłym pokoleniom świadectwo polskości zapisane w czasach trwania Wolnego Miasta Gdańska, a usuwane przez Niemców znaki polskości miasta zostały utrwalone na litografiach Jana Kantego Gumowskiego. Te mało znane prace zasługują na szerszą popularyzację.

Stanisław Seyfried
- Teka pochodzi z kolekcji Andrzeja Walasa


Inne artykuły związane z:
 

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy
Odśwież