Uzdrowiska wznawiają działalność » Od 15 czerwca uzdrowiska wznawiają swoją działalność. Pacjenci, którzy oczekują na leczenie uzdrowis... Animatorzy Just Dance zatańczyli dla podopiecznych Fundacji z Pompą » Z okazji Dnia Dziecka dla pacjentów Kliniki Pediatrii, Hematologii i Onkologii zatańczyli animatorzy... W tygodniku „Sieci”: Tak zaatakuje Rosja » Tygodnik „Sieci” w najnowszym numerze ujawnia szokującą prawdę na temat rosyjskich planów agresji na... Gdańsk drenuje Lechię, a Wisła Kraków... » Lechia Gdańska mimo braku widzów na stadionie ma zapłacić za jego wynajem na mecz z Arką Gdynia 130 ... Płażyński krytykuje wyborcze pomysły Trzaskowskiego » Poseł Kacper Płażyński skrytykował programowe zapowiedzi Rafał Trzaskowskiego dotyczące likwidacji k... Stabilne fundamenty Grupy Energa mimo trudnych warunków w 2019 roku » Grupa Energa zakończyła 2019 rok z wynikiem EBITDA na poziomie 2,04 mld zł, co stanowi wzrost w stos... Czesław Nowak: Pierwsze wolne wybory - koniec systemu » Z Czesławem Nowakiem, posłem w latach 1989–1993 (OKP, PC), gdańskim radnym 1998-2006, prezesem Stowa... Pomorski Rynek Pracy - wzrost liczby... » Mniejsza liczba wolnych miejsc pracy i ofert pracy, większa liczba planowanych zwolnień grupowych, w... Będzie kompromis w sprawie oświadczenia oddającego hołd Janowi Pawłowi... » Po zastąpieniu praktycznie całego zaproponowanego przez klub radnych PiS tekstu oświadczenia dla odd... Pierwsze powszechne wolne wybory odbyły się w Polsce 27 maja 1990 r. » Po przemianach ustrojowych z 1989 roku jedną z pierwszych decyzji Senatu i senatorów była uchwała o ...
Reklama
Gdańsk drenuje Lechię, a Wisła Kraków...
sobota, 30 maja 2020 08:03
Gdańsk drenuje Lechię, a Wisła Kraków...
Lechia Gdańska mimo braku widzów na stadionie ma zapłacić za jego ...
Trener Mamrot: Do Gdańska jedziemy po 3 punkty
piątek, 29 maja 2020 18:45
Trener Mamrot: Do Gdańska jedziemy po 3 punkty
Do derbowego meczu z Lechią Gdańsk piłkarze Arki Gdynia wybiegną p ...
Ale derby na Stadionie Energa! Lechia po raz kolejny lepsza od Arki
niedziela, 31 maja 2020 17:55
Ale derby na Stadionie Energa! Lechia po raz kolejny lepsza od Arki
15. piłkarskie derby Trójmiasta Lechia - Arka na poziomie ekstraklas ...

Galeria Sztuki Gdańskiej

Marian Stec – malarz ”sezonu kolorowych chmur”
wtorek, 26 maja 2020 15:34
Marian Stec – malarz ”sezonu kolorowych chmur”
Marian Stec należy obok Krystyny Jacobson do najstarszych przedstawic ...

Foto "Kwiatki"

Foto
środa, 18 marca 2020 10:30
Foto
W marcu na chwilkę Pomorze odwiedziła zima... ...

W obiektywie Macieja Kostuna

Odkrywanie tajemnic spod ogona
środa, 26 lipca 2017 18:30
Odkrywanie tajemnic spod ogona
Solidarność męska powinna mnie powstrzymać od plotek na tematy int ...

Sport w szkole

Finały zawodów lekkoatletycznych
poniedziałek, 30 kwietnia 2018 17:19
Finały zawodów lekkoatletycznych
Gdański Zespół Schronisk i Sportu Szkolnego zaprasza do udziału w ...
Jeśli lubisz film „Buena Vista Social Club” nie możesz przegapić show na Ołowiance
sobota, 29 lutego 2020 12:50
Jeśli lubisz film „Buena Vista Social Club” nie możesz przegapić show na Ołowiance
Porywające kubańskie show zagości w niedzielę 1 marca br. w Gdańs ...
Najlepsi rumscy sportowcy, trenerzy i sponsorzy sportu
poniedziałek, 17 lutego 2020 09:52
Najlepsi rumscy sportowcy, trenerzy i sponsorzy sportu
Za nami XI Rumska Gala Sportu i dwudziesty szósty konkurs „Na Najle ...
Spotkali się, by oszacować możliwości założenia muzeum
poniedziałek, 10 kwietnia 2017 18:04
Spotkali się, by oszacować możliwości założenia muzeum
Fundacja „Mater Dei”, ta sama dzięki której w dużej mierze powr ...

XIX wiek w sentymentalnym naturalizmie gdańskich malarzy

Ocena użytkowników: / 51
SłabyŚwietny 
niedziela, 29 marca 2020 13:52

Malarska sztuka XIX wieku wstrząsnęła posadami Europy. Stare poglądy legły w gruzach a nowe powstawały jedne po drugich. Gdańsk jako duże miasto z malarskimi tradycjami dawnej sztuki nie był odosobniony. Dzięki powstałej w 1804 roku Szkoły Sztuk Pięknych nauka malarstwa kwitła i to na niezłym poziomie.


Ojcem duchowym pod którego skrzydłami rozwijała się sztuka w Gdańsku był Johann Carl Schultz (1801, Gdańsk - 1873, Gdańsk). Wielka osobowość miejscowego malarstwa. Twórca, który sam, ale także za sprawą swoich wybitnych uczniów: Stryowskiego, Roddego, Juchanowitza czy Hildebrandta, rozsławił Gdańsk na całą Europę. Zasłynął trzema albumami akwafort, które ukazywały się od 1855 do 1867 roku, „Danzig und Seine Bauwerke” (Gdańsk i jego budowle - 54 akwaforty).

alt

Johann Carl Schultz, Wielka Sala Rady Ratusza Głównego Miasta, Gdańsk 1855, karta 12, akwaforta


Szybki rozwój sił wytwórczych, powstawanie wielkiego przemysłu i kapitału miał duży wpływ na rodzenie się nowych form sztuki i to niemal jednocześnie we wszystkich europejskich krajach. Demokratyzacja jej znaczenia zaczęła służyć mieszczaństwu, rozwijała się krytyka, dostęp do niej był otwarty i coraz szerszy. Odległości między Paryżem, Berlinem, Brukselą, Wiedniem, Rzymem czy Florencją kurczyły się, sztuka stała się coraz bardziej eklektyczna. Jeszcze na chwilę powrócił do łask klasycyzm i greckie ideały, ale już wkraczał romantyzm, realizm, symbolizm, impresjonizm w końcu neoimpresjonizm. Każdy z tych kierunków wyrastał na podłożu społecznym i odpowiadał pewnym przeobrażeniom życia politycznego i ekonomicznego. Rozpoczęła się walka o kompozycję i styl, której wyrazem był: kolor, światło, linia, powietrze. Interpretacje haseł pozostały sprawą indywidualną artystów. Poza znaczącymi symbolami XIX wieku - parą i elektrycznością, szybkość stała się udziałem życia kulturowego epoki, ale też dzięki temu malarstwo zanotowało niezwykły rozkwit.

alt

Johann Carl Schultz, Pinie z Neapolu, 1864, olej, płótno


Na malarstwie XIX wieku odcisnęły swoje piętno cztery okresy:
- 1800-1830 okres klasycyzmu Louisa Davida, nadwornego malarza Napoleona Bonaparte
- 1830-1848 okres Delacroix, romantyków i pejzażystów z Barbizon
- 1848-1870 okres realistów na czele z Milletem i Courbetem
- 1870-1900 okres impresjonistów i neoimpresjonistów

alt

Julius Gottheil, Oliwa, ok. 1850, olej, płótno


Zasługą romantyzmu był zwrot ku naturze. Malarstwo angielskich artystów: Constale’a, Furnera i Turnera miało decydujący wpływ na europejską sztukę pierwszej połowy XIX wieku. Angielscy pejzażyści stali się inicjatorami malarstwa krajobrazowego a jego głównym przedstawicielem został we Francji Paul Huet inicjator ruchu artystycznego, którego ostoją była wioska Barbizon położona na skraju lasów Fontainebeau niedaleko Paryża. W cieniu starych dębów i ciszy pól rozwijała się tam od 1830 roku szkoła, która do europejskiego malarstwa wprowadziła pierwiastek miłości natury, powietrza i światła. Jej największym przedstawicielem był Jean Baptiste Camille Corot.

alt

Wilhelm Alexander Meyerheim, Odpoczynek Pocztyliona, 1881, olej, płótno


W gdańskim malarstwie pojawił się wówczas jeden z najpopularniejszych okresów XIX wieku. Romantyczna wolność ducha, romantyczna ironia przez odniesienie do rzeczywistości przeistoczyła się w biedermeierowski humor. Zrodziła się nowa stylistyka, pewnego rodzaju odmiana samotności, odosobnienia i indywidualizmu, pojawił się nowy człowiek zasklepiony w swoim świecie. Powstał pejzaż intymny jako widok rzeczywistości. Coraz większą popularność zdobywają szczególnie w Gdańsku obrazy szkoły düsseldorfskiej, czy malarzy z Monachium, Berlina i Wiednia. Tworzą oni intymne krajobrazy natury i wyrażają swój indywidualny stosunek do każdego drzewa czy krzaka, pragnąc jeszcze raz tam powrócić. Istotne w tej sztuce jest poczucie czystości i swobody na łonie natury. Ta łączność prowadzi do zrozumienia jej sentymentalności. Jednym z przykładów takiego malarstwa może być pochodzący z kolekcji Andrzeja Walasa pejzaż malarza związanego z Gdańskiem Louisa Friedricha Rudolpha Sy, „Młodzieniec na rybach”.

alt

Alfred Bachmann, Bosfor o zachodzie słońca, olej, płótno


Innym przykładem może być obraz Hermanna Botha, toskański pejzaż namalowany cztery lata przed jego śmiercią, pasterze pędzący bydło przez kamienny mostek (1857). Obraz powstał po krótkim pobycie w Paryżu (1855) i zaliczyć go można do okresu rozwijającej się sztuki niemieckiego realizmu przesiąkniętego duchem romantyzmu połowy XIX wieku. Pejzaż Botha przywołuje potęgę i bogactwo przyrody. Pasterze pędzący kozy i bydło są tylko małą cząstką świata natury. Przyroda bezwiednie staje się bohaterem obrazu, okazuje się tematem samym w sobie, pierwiastkiem emocjonalnego przeżywania dzieła. Światło kształtuje nastrój i nadaje scenie blask gorących południowych stron kontynentu. Daleki jest od północnego charakteru powtarzanych motywów Schimera, nauczyciela Hermanna Botha: heroicznego krajobrazu, wodospadów, ciemnych lasów, zeschłych konarów drzew, burzowych chmur i ruin starych zamków. Artysta skorzystał z popularnego krajobrazu, właściwie motywu, przedstawił go w dość interesującej, oryginalnej scenerii, w ciekawej gamie kolorów rozświetlających prawdopodobnie poranek. Zachował pełną staranność w stylu kompozycji wcześniejszych mistrzów. Malarstwo Botha ukształtowane w düsseldorfskiej szkole pejzażu i przez profesora Johanna Wilhelma Schirmera nie było już kalką romantycznych wizji wykorzystujących dzikie aspekty natury. Both poszukiwał czegoś innego ‒ krajobrazu mniej dramatycznego, bardziej prozaicznego, zwyczajnego. Charakterystyczna i typowa scena dla miejscowych wieśniaków została przez artystę ujęta jeszcze w granicach romantycznej wizji natury połowy XIX wieku.

alt

Louis Friedrich Rudolph Sy, Młodzieniec na rybach, olej


Okres ten wbrew obiegowej opinii odkrył wiele talentów gdańskiego malarstwa, jeszcze do dziś mało znanych i słabo rozpoznawalnych by wymienić tylko malarzy pochodzących z rodziny Meyerheimów, Gregoroviusów, Scherresów czy takich artystów jak: Robert Reinick, Otto Brausewetter, Julius Schönrock, Louis Friedrich Sy, Bernard Maximilian Strumhöfel, Hermann Both, Arthur Bendrat oraz wcześniej wymieniony Johann Carl Schultz i jego uczniowie. Niewątpliwie wszelkie talenty sporej grupie gdańskich artystów XIX wiecznego Gdańska przypisać należy powstałej tu na początku wieku półwyższej Szkoły Sztuk Pięknych i możliwość dalszego studiowania w wyższych uczelniach ówczesnej Europy. Za pośrednictwem powstałego w 1816 roku Towarzystwa Pokoju przez blisko 100 lat jego działalności wsparto stypendiami około 1800 uzdolnionych obywateli Gdańska, reprezentujących różne dziedziny życia artystycznego. Spośród malarzy z takiej pomocy między innymi skorzystali: Johann Carl Schultz, Carl Theobald Gregorovius, Albert Juchanowitz, Arthur Bendrat.

alt

Hermann Both, Pasterze, 1857, olej, płótno


Mistrzem w operowaniu romantycznymi nastrojami była jedna z znakomitości niemieckiej sztuki August Wilhelm Schirmer. Poetycka interpretacja natury za pomocą idealistycznych motywów, specjalnie dobranego światła, kolorów i formy znajdowała się pod wpływem okresu harmonijnego komponowania różnych wariantów tematycznych takich scen. W wielu wypadkach były to poszukiwania oparte na zaspokajaniu przyjemności z malowania. Talent ich autorów, umiejętność obserwacji i umiejscowienie wydarzenia w naturze określały rodzajowy charakter dzieła. Pewna zmysłowość wpływała na doznania i decydowała o atrakcyjności obrazu. Malarstwo rodzajowe XIX wieku dostarczało wielu informacji o warunkach życia, strojach czy nawet tradycji, zanotowało w historii sztuki ważny okres, dziś już tylko nieliczni umieją docenić jego walory.

Obrazy pochodzą z prywatnej kolekcji Andrzeja Walasa

Stanisław Seyfried

 

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy
Odśwież